Mandela legt vinger op zere plek

Negentig jaar oud (en precies tien jaar getrouwd met Graça Machel), was het Nelson Mandela zelf die vrijdag op zijn geboortedag in vier simpele woorden aangaf wat het probleem is waarmee Zuid-Afrika en het Afrikaanse continent nog steeds worstelen....

Van onze correspondent Kees Broere

Het waren de woorden van een man die op de staatstelevisiezender Sabc enkel nog als een ‘legende’ wordt aangeduid. Een man die, in een radioboodschap, zei blij te zijn dat het volk de verjaardag wilde vieren van ‘een gepensioneerde oude man zonder macht en invloed’. Maar ook een man die ondertussen nog steeds de vinger op de zere plek weet te leggen. Het is waar, daadwerkelijke macht heeft Mandela sinds zijn aftreden als eerste president van het vrije Zuid-Afrika niet meer. In zijn land, en ver daarbuiten, geldt hij echter als een moreel boegbeeld.

‘Wat is voor ons de betekenis van de erfenis die Mandela ons nalaat?’ vragen Zuid-Afrikanen zich dezer weken af. Vaart het land de koers van sociale rechtvaardigheid die Mandela uitzette? ‘Het gaat met vallen en opstaan’, aldus Phumzile Mlambo-Ngcuka, de huidige vicepresident.

Meer vallen dan opstaan, zo lijkt het anno 2008. Zuid-Afrika is nog steeds het rijkste en machtigste land in Afrika. Maar aan de sociale en politieke spanningen, met ‘veel armoede’ aan de basis van dit alles, heeft de Regenboognatie de afgelopen veertien jaren minder kunnen veranderen dan gewenst.

Commentator Max du Preez schreef het zo: ‘Ik denk dat we ons allemaal moeten schamen om wat er van ons geworden is sinds hij (Mandela) zich vanwege zijn leeftijd en gezondheid moest terugtrekken.’ Schaamte om de xenofobische rellen van dit jaar. Of om de rauwe machtstrijd binnen regeringspartij ANC.

Uitbundig gefeest is er vrijdag in Zuid-Afrika niet. Het was ook geen officiële vrije dag. Maar overal vandaan stroomden wensen voor de negentigjarige binnen. Zoals van een politiecommandant in Qunu. ‘Ukhule ungakhokhobi’, liet hij weten. Vrij vertaald: ‘Dat je nog maar een grote jongen mag worden.’

Maar de misschien wel mooiste persoonlijke wens kwam van dichteres en actrice Lebo Mashile. ‘Ik hoop’, schreef zij aan Madiba – de eretitel en clannaam van Nelson Mandela – ‘dat u zo hard moet lachen, dat u er buikpijn van krijgt en dat tranen langs uw wangen glijden. U verdient het.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden