Manchester krijgt een 'ongekozen dictator' als burgemeester

Naast twee grote voetbalclubs, een rijke industriële traditie en een levendige muziekcultuur telt Manchester sinds gisteren ook een echte burgemeester. De gelukkige is Tony Lloyd, de huidige politiecommissaris van de stad. Zijn verkiezing maakt deel uit van een 'democratische revolutie' in Noord-Engeland. Van democratie was bij de verkiezing vooralsnog niet zoveel te merken.

Tony Lloyd (R) op nachtelijke patrouille met de politie in Manchester, mei 2013. Beeld null
Tony Lloyd (R) op nachtelijke patrouille met de politie in Manchester, mei 2013.

Aanvankelijk was het plan om het Hogerhuislid Peter Smith, voorzitter van de kandidatencommissie, een vrijgeleide te geven naar het ambt. Maar raadsleden van de tien gemeenten in Groot-Manchester besloten dat er een tegenkandidaat moest komen, zodat er iets te kiezen viel. Dat werd Lloyd. Daar hield de democratie op. De kandidaten, beiden sociaal-democraten, mochten niet met de pers spreken, geen manifest presenteren en het enige debat vond achter gesloten deuren plaats.

Uiteindelijk koos een raadscommissie voor Lloyd, die twee of vier jaar zal aanblijven. Daarna mogen de Mancunians hun burgervader zelf kiezen, net als de Londenaren. Dat had nu al het geval moeten zijn, ware het niet dat de inwoners van Manchester drie jaar geleden in een referendum tegen een gekozen burgemeester stemden. Ze wilden, zo klonk het, geen 'gekozen dictator'. Nu hebben ze, schreef onderzoeksjournalist Andrew Gilligan in The Daily Telegraph, een 'ongekozen dictator'.

8,4 miljard

Deze krijgt, naast een niet bekendgemaakt salaris, de beschikking over een budget van omgerekend 8,4 miljard euro en zeggenschap over zaken als zorg, transport, veiligheid en huisvesting. Voorheen was dit in handen van de rijksambtenaren in Londen. Hiermee wordt Smith de op twee na machtigste bestuurder van Engeland - premier David Cameron en de Londense burgemeester Boris Johnson staan boven hem. Het maakt deel uit van de decentralisatie van het meest centraal geleide land in Europa.

Het burgemeesterschap voor de agglomeratie Manchester hoort bij de vorming van een 'Northern Powerhouse'. Tijdens de industriële revolutie was het noorden van Engeland - met de textiel, de scheepsbouw, de zware industrie en de mijnen - de machinekamer van de wereld. Het vormde een krachtige tegenpool voor Londen. Maar door de teloorgang van de industrie en de opkomst van de dienstensector is de hoofdstad gaan overheersen. Het noorden kwam symbool te staan voor verval.

Superburgemeester

De herverdeling van de macht - door David Cameron een One Nation-strategie genoemd - is nodig, omdat Groot-Brittannië uit elkaar dreigt te vallen, een ontwikkeling die in gang is gezet in Schotland. Het overhevelen van bevoegdheden naar de Schotse hoofdstad Edinburgh heeft interesse gewekt in de Noord-Engelse steden. Naast Manchester zullen Leeds, Newcastle, Liverpool en Sheffield nu de centra worden van vijf stedelijke zones, ieder met een eigen 'metro-mayor', een superburgemeester.

Van de vijf zal Groot-Manchester met zijn 2,7 miljoen inwoners de machtigste zijn. De economie van deze regio is nu al groter dan die van Wales en Noord-Ierland. Enkele jaren geleden is de BBC ten dele naar een buitenwijk van Manchester verhuisd. Dat Manchester, de geboorteplaats van The Guardian, als eerste aan de beurt is, berust niet op toeval. In de 19de eeuw was 'Wat Manchester vandaag gedaan heeft, zal de rest van Engeland morgen doen' een gangbare wijsheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden