'Managers gaan, mijn dochter blijft'

Vandaag wordt besloten of de antroposofische zorginstelling Zonnehuizen in Zeist failliet gaat. In het machtsspel worden de gehandicapten vergeten, zegt Boon. 'De komende dagen zijn beslissend voor de toekomst van mijn dochter.'

'M ijn dochter Barbara is 43 en geestelijk gehandicapt. Ze woont en werkt al 25 jaar op Bronlaak, een locatie van de bijna failliete antroposofische zorginstelling Zonnehuizen. Vorige week is er uitstel van betaling aangevraagd. De komende dagen zijn beslissend voor de toekomst van de Zonnehuizen en voor de toekomst van mijn dochter.


'Barbara was 12 toen ze uit huis ging. Ze was een hoopje mens toen ik met haar aankwam in Zeist, bij wat nu Zonnehuizen heet. We werden ontvangen door een van de dochters van Bernard Lievegoed, de grondlegger van de antroposofische zorg in Nederland. We wisten direct dat we op de goede plek waren.


'Ik ben zelf geen antroposoof, maar vind het fantastisch zoals er vanuit die filosofie met gehandicapten wordt omgegaan. Barbara is erdoor opgeleefd. Zij heeft eerst in Zeist gewoond, en is toen ze volwassen werd verhuisd naar Bronlaak.


'Bronlaak was tot vier jaar geleden een goed functionerende zelfstandige instelling, maar is door de vorige directrice - die zich later voorzitter van de raad van bestuur ging noemen - in een fusie met de Zonnehuizen gerommeld. Dat was het begin van alle problemen. Ik zat in de cliëntenraad, en heb over bijna niets anders dan tekorten en bezuinigingen gepraat.


'De belofte van de fusie was dat het goedkoper en efficiënter zou worden. We waren te klein, zei de vorige directie. We zouden worden opgeslokt. Maar Bronlaak bestond al zestig jaar en had met 200 cliënten, 400 man personeel en een terrein van 21 hectare in Oploo (Noord-Brabant) precies de juiste omvang. Het is een klein, mooi en overzichtelijk dorp.


'Inmiddels moeten wij als ouders nadenken over hoe om te gaan met een faillissement, zien we de onrust onder het personeel, en worden straks de gebouwen verkocht om schulden af te lossen. En dat allemaal omdat de bestuurders bedrijfje gingen spelen in de geestelijke gezondheidszorg. Machtsspel


'Laat ik een klein voorbeeld geven. Wij maken als ouders geld over naar Bronlaak, zodat mijn dochter kan zwemmen en paardrijden. In mei vertelde Barbara opeens dat dat was gestopt. Wij zijn verhaal gaan halen, en dat geld bleken ze op het hoofdkantoor gebruikt te hebben om openstaande rekeningen elders in de organisatie te betalen. Dat lijkt mij fraude. Dat je de gaten die je zelf hebt laten vallen, gaat dichten met geld van de gehandicapten.


'Wat mij enorm steekt, is dat in het hele spel om macht en geld niemand praat over de gehandicapten. Alles gaat over de hoofden heen van de mensen die de zorg zo nodig hebben. En over de hoofden van hun ouders, broers en zussen. De menselijk maat is nergens te bekennen. Dat zeg ik niet alleen namens mijzelf of namens Barbara. Zo denken heel veel ouders erover.


'Ik ben 71 jaar, heb aan Nyenrode gestudeerd en ik ben mijn hele leven ondernemer geweest in de internationale houthandel. Dat wij een gehandicapte dochter hebben, heeft grote invloed op mijn leven, tot op de dag van vandaag. Daarom steekt het des te meer dat er bij Zonnehuizen zo slecht met geld en met mensen is omgegaan.


'Omdat ik in de cliëntenraad zat, heb ik met alle (oud-)bestuurders die nu in opspraak zijn geraakt te maken gehad. Vooral met Yvon ten Brummelhuis, de vorige bestuurder van Bronlaak, van wie ik tot mijn woede vorige week hoorde dat ze een afkoopsom van een kwart miljoen had meegekregen. De cliëntenraad heeft zeer vaak gevraagd naar haar afvloeiingsregeling, maar die was geheim.


'Een kwart miljoen! Ze is een kille vrouw en een slechte directrice. Zij heeft ons in de fusie geduwd die heel slecht was voor Bronlaak, zij kreeg een zak geld mee en zij heeft nu weer een belangrijke functie elders in de zorgsector. Grote zorgen


'Dat baart mij grote zorgen, want waarom zou ze het nu wel goed doen? Datzelfde geldt voor de toezichthouders. Die hebben het laten ontsporen, zichzelf extra geld toegekend, en willen nu niets terugbetalen.


'Idem voor de vorige bestuurder, Frans Broekhuizen. Over hem wordt gezegd dat hij onbewust onbekwaam was. In 2010 riep hij nog dat het veel minder slecht ging dan iedereen dacht. Dat Zonnehuizen er bovenop zou komen. Intussen was de administratie een rotzooi, en werd er naar de cliënten en de cliëntenraad niet geluisterd.


'De bestuurders en toezichthouders profileerden zich allemaal als bewuste - vaak antroposofische - mensen die het beste met de wereld voor hadden. Zo praten ze, maar dat zijn maar woorden. Het gaat om wat ze doen, en hun daden zijn allerminst antroposofisch. Ze hebben er een rotzooi van gemaakt.


'Beleidsmakers, managers en bestuurders - zij komen en gaan. Mijn dochter blijft. Mijn schoonmoeder is 101, en dat zie ik mijn dochter ook halen. Zij is ijzersterk en rookt en drinkt niet. Zij is haar hele leven, tientallen jaren lang, afhankelijk van de zorg die wij als samenleving voor haar willen organiseren.


'Net als wij, als ouders. Wij hebben levenslang, zeggen wij wel eens. Natuurlijk zullen wij ons wapenen en alles doen om ervoor te zorgen dat ons kind het goed heeft. We gaan nu flink drammen om Bronlaak weer zelfstandig te maken. We hebben juridisch advies ingewonnen en een speciale steunstichting opgericht, zodat we sterk staan tegenover een eventuele curator.


'Intussen is niet te begrijpen dat er zo achteloos en onzorgvuldig met gehandicapten en zorginstellingen wordt omgegaan. Dat went nooit.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden