Man van het jaar is een olympiër

Zelfs in Nederland Voetballand maakt een speler weinig kans te worden gekozen tot sporter van het jaar. Niet zo gek, want A) profs hebben geen stemrecht en B) olympiërs wel. Dus niet getreurd Robben, als je dinsdag niet wint. Je past in een mooie lijst van verliezers.

Sven Kramer mag elk jaar stemmen. Epke Zonderland ook. Maar Arjen Robben alleen bij wijze van uitzondering, omdat hij is genomineerd. Profvoetballers hebben geen stemrecht bij de verkiezing van de sportman van het jaar.


Het tekent de verhoudingen bij het topsportgala van dinsdagavond. Robben is in olympische kringen een buitenstaander, die vermoedelijk alleen in de zestien paralympische voetballers met stemrecht natuurlijke bondgenoten vindt. Is hij kansloos voor de eretitel, ondanks zijn beslissende treffer voor Bayern München in de belangrijkste voetbalwedstrijd van 2013: de Champions Leaguefinale? Vermoedelijk wel.


De sportman van het jaar wordt dit jaar gekozen door een vakjury en een groep topsporters. De achtkoppige jury, onder voorzitterschap van Pieter van den Hoogenband, bepaalt 50 procent van de keuze. De andere helft wordt bepaald door de ongeveer zeshonderd (paralympische) topsporters die bij sportkoepel NOC*NSF de A-status hebben. Ongeveer 250 van die sporters beoefenen een niet-olympische sport, korfbal bijvoorbeeld.


Op veel sympathie van de vakjury hoeft Robben niet te rekenen. Hij kwam pas op het laatste moment op de lijst, na aandringen van twee sportjournalisten in de jury. De andere zes juryleden hebben een verleden in de olympische beweging, als sporter, coach of bestuurder.


Ook de historie spreekt niet in het voordeel van Robben. Het is 26 jaar geleden dat er voor het laatst een voetballer tot sportman van het jaar werd gekozen. In 1987 kreeg Ruud Gullit die eretitel zonder een Europese prijs te hebben gewonnen: hij was op dat moment wel de duurste voetballer ter wereld (17 miljoen gulden). Gullit werd voorgegaan door twee andere vedetten: Abe Lenstra (1951 en 1952) en Johan Cruijff (1973 en 1974).


De drie voetballers werden gekozen door de vakjury , niet door sporters. Volgens NOC*NSF pikken de topsporters pas sinds 1998 de beste uit hun midden.


Zowel de vakjury als de sporters hebben voetballers sinds Gullit genegeerd. De doelpunten waarmee Marco van Basten het Nederlandse elftal in 1988 aan de Europese titel hielp, werden - ondanks een nominatie - lager ingeschat dan de tweede plaats van wielrenner Steven Rooks in de Tour de France.


De beslissende treffer van Frank Rijkaard in de gewonnen Europa Cup-finale van AC Milan, in 1990, leverde geen nominatie op. De eretitel ging naar Erik Breukink vanwege zijn derde plek in de Tour de France.


Twee jaar laten, in 1992, maakte de beslissende treffer van Ronald Koeman voor Barcelona in de Europa Cup-finale op de vakjury minder indruk dat het olympische schaatsgoud van Bart Veldkamp. In 1995 werd het beslissende doelpunt van Patrick Kluivert in de Champions League zelfs minder hoog ingeschat dan de wereldtitel van wielrenner Danny Nelissen bij de amateurs.


Er veranderde weinig toen de topsporters het bij de verkiezing voor het zeggen kregen. Zij sloegen de prestaties van schaatsers steevast hoger aan dan belangrijke doelpunten van voetballers.


De twee olympische titels van Gianni Romme en Jochem Uytdehaage, in 1998 en 2002, werden waardevoller gevonden dan de wonderschone WK-doelpunten van Dennis Bergkamp en de loepzuivere vrije trappen waarmee Pierre van Hooijdonk Feyenoord aan de UEFA Cup hielp.


In 2010 legde Wesley Sneijder het af tegen olympisch schaatskampioen Mark Tuitert, ondanks de sleutelrol die hij dat jaar vervulde in het Nederlands elftal (tweede bij de WK voetbal) en de Champions Leaguezege van Internazionale.


Robben hoeft zich dus niet miskend te voelen als hij de eretitel misloopt. Het is zo langzamerhand traditie. Bovendien hangt de afwijzende houding van stemgerechtigde sporters voor een deel samen met de aard van de verkiezing. De sportman van het jaar is een prijs voor een individuele prestatie. Voetbal is een teamport, waardoor het lastiger is te bepalen hoe belangrijk de doelpuntenmaker is. De prijs voor beste sportploeg wordt wel geregeld door voetbalelftallen gewonnen (onder andere Ajax, Oranje). Ook trainers winnen geregeld (Hiddink, Van Gaal, Van Marwijk, De Haan).


Toch verliezen topvoetballers de verkiezing niet alleen omdat ze een teamsport beoefenen. De stemgerechtigde sporters maken lang niet allemaal een weloverwogen keuze tussen de soorten prestaties. De kans is groot dat niet-rationale afwegingen de doorslag geven: sympathie, ergernis, afgunst.


Met hun (anonieme) afwijzing van voetballers keren de sporters zich tegen de hoge salarissen, de overvloedige aandacht van de media en het als verwend overkomende gedrag van sommige spelers. De voetbalcultuur sluit niet aan bij die van olympische sport. Bovendien kennen topvoetballers en olympiërs elkaar nauwelijks, doordat ze in totaal gescheiden circuits verkeren.


Robben weet dus wat hem te doen staat bij het gala van dinsdag: minzaam de nederlaag incasseren. Misschien dat hij volgend jaar dan wint, als hij Nederland in de WK-finale in Brazilië naar de zege heeft geschoten.


HET IS GEWOON HET FEESTJE VAN NOC*NSF

Wielrenner Danny Nelissen (verkozen boven Ajax-voetballer Patrick Kluivert in 1995)


'Arjen Robben verdient die prijs natuurlijk. Hoe vaak gebeurt het nou dat een Nederlander de belangrijkste wedstrijd van het jaar beslist. Besliste Kluivert in 1995 de Champions Leaguefinale? Als je het zo bekijkt, zou hij toen ook gewonnen moeten hebben. In mijn jaar waren Rintje Ritsma en Jos Verstappen genomineerd. Verstappen had van mij ook mogen winnen. Hoe vaak hebben we nog een goede Nederlander in de Formule-1 gehad? Het gaat toch om de sportman van het jaar, niet om de olympische sportman van het jaar. Versloeg Bart Veldkamp Ronald Koeman in 1992 na zijn winnende treffer voor Barcelona? Dat zegt al genoeg. Weet je, het is gewoon het feestje van NOC*NSF. Maar als je kijkt naar prestatiedichtheid, mondiale uitstraling en impact, zou Robben gewoon moeten winnen. En dat zijn de criteria van NOC*NSF.'

GEEF INTERNATIONALS STEMRECHT

Schaatser Mark Tuitert (verkozen boven Inter-voetballer Wesley Sneijder in 2010):


'Ik kijk naar het moment dat mij het meeste heeft geraakt. Dat kan ook voetbal zijn. Ik zeg niet dat ik op Arjen Robben ga stemmen, maar ik zou wel op hem kunnen stemmen. Ik heb staan springen op de bank tijdens het WK en de Champions Leaguefinale. Bert van Marwijk zei in 2010 dat bij voetballers het idee leeft dat olympische sporters ze niet voor vol aanzien. Daar heeft hij misschien gelijk in. Maar zelf zie ik het niet zo. Ik zou het ook niet gek vinden als voetballers stemrecht zouden krijgen. Het zou eerlijker zijn als bijvoorbeeld de spelers van het Nederlands elftal mogen stemmen. Je kunt moeilijk zeggen dat zij niet tot de beste sporters van Nederland behoren.'

GEKANKERD OP DE UITSLAG WORDT ER TOCH

Bart Veldkamp (verkozen boven Barcelona-voetballer Ronald Koeman in 1992)


'Die verkiezing is toch eerder een populariteitswedstrijd dan een serieuze beoordeling van een prestatie. Het sportieve deel is een excuus voor een showtje. Natuurlijk moeten voetballers kunnen meedoen. Een voetballer kan ook een atleet zijn. Ook binnen een team kan een individu uitgroeien tot een toonaangevende figuur, zoals Robben. Maar als je het puur sportief bekijkt, maak ik toch de keuze tussen twee individuele sporters. Ik zou nu voor Sven kiezen. Als je ziet wat hij presteert, elke winter weer, dat is van zo'n ongekend niveau. Als je erover nadenkt, is het raar dat voetballers geen stemrecht hebben. Eigenlijk zou iedereen die aan topsport doet, moeten meedoen. Of je moet een vakjury instellen. Dat is misschien het beste, want gekankerd op de uitslag wordt er toch. Had Koeman in 1992 van mij moeten winnen? Uiteraard niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden