Man die damesmode emancipeerde

Yves Saint Laurent..

àmsterdam Zijn laatste presentaties deden geen eer aan zijn betekenis. Zo’n honderd ontwerpen kwamen er op die haute coutureshows voorbij. Mooi en stijlvol, dat zeker, en door de vele smokings en het uitbundige kleurgebruik erg Yves Saint Laurent. Maar niet het soort kleren dat de modewereld op z’n kop zette. Want dat is precies wat de zondagavond op 71-jarige leeftijd in Parijs aan een hersentumor overleden Saint Laurent ontwerper in de jaren zestig en zeventig deed: de vrouwengarderobe voor eens en altijd veranderen.

In 1960 bracht hij de coltrui en het zwarte leren jack van de beatniks naar de catwalk, de eerste keer dat een couturier rechtstreeks refereerde aan straatmode. In 1969, toen de hele wereld in mini liep, kwam hij met de maxirok. Zeven jaar later kreeg hij wereldwijd navolging met de chique boerinnenkleren uit zijn Ballets Russes-collectie.

Hij verwerkte schilderijen van Mondriaan, Matisse en Picasso in zijn jurken, maakte het safari-jasje een mode-item en de panterprint en de doorkijkblouse salonfähig. Hij had een onnavolgbaar gevoel voor kleur en was een van de eerste ontwerpers die veel gebruik maakte van donkere modellen. Maar het belangrijkste: hij liet een geëmancipeerde, androgyne wind door de vrouwenmode waaien. Hij hechtte waarde aan comfort, en kleedde vrouwen overdag in een broek en ‘s avonds in een broek, in de jaren zestig nog een revolutionair idee. De door Helmut Newton gemaakte foto van een rokende vrouw in een van zijn krijtstreeppakken uit 1975 is een onverminderd mode-icoon. Later zei hij dikwijls dat een broek, een regenjas en een trui alles waren wat een vrouw nodig had om modieus te zijn.

Yves Mathieu-Saint-Laurent, zoals hij eigenlijk heette, was het oudste kind van een verzekeringsman. Hij groeide op in Oran, een kustplaats in Algerije. Als tiener ontwierp hij al kleren voor zijn elegante moeder. Op zijn 18de won hij een modewedstrijd van het Internationale Wol Secretariaat. Jurylid Christian Dior nam hem meteen aan. Toen de couturier in 1957 overleed, werd de 21-jarige Saint Laurent benoemd tot zijn opvolger. Zijn eerste collectie, waarin hij de trapezevorige jurk introduceerde, was een enorm succes. In 1960 eindigde zijn carrière bij Dior – hij moest het leger in om te dienen in de Algerijnse oorlog. Binnen een paar dagen lag de schuchtere ontwerper in het militaire hospitaal, met de eerste van wat vele zenuwinzinkingen zouden worden. Maar toen hij naar twee maanden huiswaarts keerde, was zijn plek bij Dior ingenomen door Marc Bohan. Met behulp van geliefde Pierre Bergé richtte hij zijn eigen huis op, waar hij behalve couture ook prêt-à-porter ontwierp (indertijd een nieuw idee).

Saint Laurents shows waren in de jaren zestig en zeventig wat die van Prada nu zijn: bepalend en vaak een totale breuk met wat de ontwerper een half jaar daarvoor had laten zien. Niet al zijn werk werd overigens even goed ontvangen: zijn jarenveertigcollectie uit 1971 werd een smakeloze referentie aan de Tweede Wereldoorlog gevonden. Toch is het nu een van de Yves Saint Laurent-collecties waar de huidige generatie modeontwerpers vaak uit put.

Behalve met depressies kampte Saint Laurent met drank- en drugsproblemen. Toch lukte het hem bijna iedere keer bij zijn eigen shows aanwezig te zijn. Al was het niet een opwekkend gezicht: een broze man met een verwilderde blik in de ogen, die nauwelijks op zijn benen kon staan.

In 1999 deden Saint Laurent en Bergé de prêt-à-porter- en cosmeticatak van het huis over aan Gucci. Alber Elbaz, nog door Saint Laurent zelf aangewezen als zijn opvolger bij de confectielijn, werd vervangen door Gucci-ontwerper Tom Ford. Saint Laurent hield het met zijn haute couture nog twee jaar vol, naast de schreeuwerige versies van zijn oude werk die Ford liet zien, en waar hij bepaald niet over te spreken was.

In januari 2002, veertig jaar na zijn eerste eigen show, nam hij afscheid met een grootse show met driehonderd outfits. Op een scherm op het plein voor het Centre Pompidou zagen honderden Parijzenaars met tranen in de ogen hoe de ontwerper voor de laatste keer de catwalk opkwam.

Milou van Rossum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden