Mali bang voor opleving strijd door jihadisten

In Mali, waar Nederlandse militairen actief zijn bij een vredesmissie van de Verenigde Naties, bestaat de vrees voor een opleving van de strijd door radicale islamieten. De Malinese regering heeft de VN gevraagd om een speciale interventiemacht voor het noorden van het land, waar de veiligheidssituatie is verslechterd.

Negen VN soldaten, allen van Nigeriaanse afkomst, kwam op drie oktober in Mali om nadat gewapende mannen op motoren hen aanvielen. Het land heeft de VN gevraagd om een speciale interventiemacht voor het noorden van het land. Beeld afp

Het gebied loopt opnieuw 'het risico om de bestemming te worden van horden terroristen', zei vorige week Abdoulaye Diop, de Malinese minister van Buitenlandse Zaken, in een toespraak tot de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Volgens hem zijn 'urgente maatregelen', zoals het inzetten van een snelle VN-interventiemacht, nodig om Noord-Mali weer veiliger te maken.

Ook de premier van Mali, Moussa Mara, wil na het vertrek van een deel van de Franse interventiemacht Serval een actievere inzet van VN-militairen in het gebied. Zij zouden ook meer gebruik moeten kunnen maken van gevechtshelikopters en aanvallende speciale eenheden dan tot nu toe het geval is.

Broedplaats

Nederland koos vorig jaar voor deelname aan Minusma, de VN-vredesmissie voor het West-Afrikaanse land, omdat 'het noorden van Mali een broedplaats van gewelddadige extremisten' was geworden. Nederland heeft, in de woorden van het ministerie van Defensie, belang bij 'stabiele landen en regio's.' Het risico van Mali als mislukte staat ligt nog altijd op de loer, zo heeft eerder ook minister Lilianne Ploumen voor Ontwikkelingssamenwerking aangegeven.

Inmiddels heeft Nederland besloten de militaire bijdrage aan Minusma uit te breiden met enkele deskundigen op het gebied van bermbommen en andere explosieven. Volgens een defensiewoordvoerder in Den Haag worden 'de risico's in Noord-Mali continu in de gaten gehouden.' De Nederlandse militairen in het gebied houden rekening met 'alle vormen van dreiging', maar zijn getraind om die 'te onderkennen en het hoofd te bieden'.

Het Nederlandse contingent van circa 450 militairen is gelegerd in de plaats Gao, ongeveer op de grens tussen het zuidelijke en noordelijke deel van Mali. De Nederlanders bij Minusma hebben zelf geen aanvallende taken. Daarvan zal het ook niet komen.

In plaats daarvan gelden de Nederlanders, die minstens tot eind volgend jaar in Mali actief zullen zijn, als 'de ogen en oren' van de VN-vredesmacht. De kern van hun werk is erop gericht in het noorden inlichtingen te verzamelen, op basis waarvan andere Minusma-eenheden aanvallende acties kunnen uitvoeren.

Voor dat werk heeft het Nederlandse contingent speciale eenheden, waaronder commandotroepen, tot zijn beschikking. De zogeheten special forces kunnen bij hun werk ook gebruik maken van drones en van vier Apache-gevechtshelikopters. Daarnaast heeft Nederland voor Minusma drie Chinook-transporthelikopters ingezet.

Een Chinook transporthelikopter van de Nederlandse Luchtmacht, op vliegbasis Gilze Rijen, wordt ingeladen in een Antonov 124-transportvliegtuig voor een vlucht naar Mali. Drie Chinooks worden ingezet voor de VN-vredesmissie in het West-Afrikaanse land. Beeld anp

Discipline ondermaats

Het noorden van Mali, een immens en vaak moeilijk toegankelijk woestijngebied, viel in 2012 grotendeels in handen van islamistische strijders. Het Malinese regeringsleger bleek niet opgewassen tegen de jihadisten, die voor een deel samenwerkten met inheemse Toearegs die zelf al langer streven naar onafhankelijkheid danwel autonomie voor het gebied.

Aan de heerschappij van de islamisten, die hun inkomsten voor een groot deel danken aan smokkel van mensen, drugs, wapens en andere goederen door de Sahara, kwam begin vorig jaar een einde door een interventie van de Franse krijgsmacht. Parijs, de vroegere koloniale heerser in Mali, bracht met 'operatie Serval' met name de grote steden in het noorden zoals Gao, Kidal en Timboektoe weer grotendeels onder het gezag van de Malinese overheid.

Inmiddels heeft Frankrijk het aantal militairen voor Mali sterk teruggebracht. De Fransen zijn wel bezig met het opzetten van een meer algemene operatie tegen jihadisten in Mali en drie andere landen in de Sahel. In het noorden van Mali, zo staat in een rapport van de Verenigde Naties van vorige maand, heeft dat geleid tot een verslechtering van de veiligheidssituatie.

De Malinese krijgsmacht is de eerstverantwoordelijke voor de bescherming van het gebied. Maar volgens kenners zijn in Noord-Mali niet veel meer dan duizend Malinese soldaten te vinden. Hun uitrusting, discipline en motivatie geldt, ondanks diverse trainingen die zij hebben gekregen van westerse landen, nog steeds als ondermaats.

En dus is vooral Minusma voor de bescherming van Noord-Mali verantwoordelijk. De VN-macht is begroot op circa 12 duizend soldaten en politieagenten, maar slechts voor ongeveer driekwart op sterkte. De aanvallen van jihadisten tegen Minusma-eenheden beginnen toe te nemen.

Dertig Minusma-militairen zijn tot nu toe om het leven gekomen. Het zwaarste verlies leed de missie zo'n anderhalve week geleden, toen negen VN-militairen uit Niger om het leven kwamen bij een aanval op hun konvooi. Die aanval vond plaats in de buurt van Menaka, 180 kilometer ten zuiden van Gao, waar de Nederlandse militairen zijn gelegerd.

'Ebola kan leiden tot meer mislukte staten'

Ebola bedreigt niet alleen individuele mensen in West-Afrika, maar kan er ook toe leiden dat in het gebied opnieuw sprake zal zijn van falende staten, met alle maatschappelijke gevaren van dien. Dat meent Margaret Chan, de directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHO leidt de internationale strijd tegen de ebola-epidemie, die in Liberia, Sierra Leone en Guinée al meer dan vierduizend doden heeft geëist. Sierra Leone en Liberia kampten rond het begin van deze eeuw met burgeroorlogen. Het buurland Guinee ondervond hiervan ook gevolgen, omdat veel mensen uit de regio naar dit land vluchtten. Sierra Leone en Liberia golden toen als failed states, mislukte staten. De afgelopen tien jaar hebben zij economische groei gekend, maar de toestand is fragiel. Ebola dreigt ze in een neerwaarste spiraal te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden