Maleisië in rouw gedompeld

Ook in Maleisië en Indonesië worden slachtoffers van de vliegramp met MH17 betreurd. Zo kort na de mysterieuze verdwijning van MH370 is de klap overdonderend.

JAKARTA - Veel vrolijke internet-portretjes op de sociale media in Maleisië zijn vervangen door zwarte vierkantjes. Andere hebben plaatsgemaakt voor een brandend kaarsje, een Maleisische vlag waarvan het rood blauw en geel zijn vervangen door zwart of een simpel zinnetje: 'pray for MH17'. Het neerschieten van vlucht MH17, op weg van Amsterdam naar Kuala Lumpur, is aangekomen als een klap in het gezicht van de natie, die nog niet eens is bekomen van de vorige ramp.

'Twee keer getroffen door de bliksem', luidt een van de krantenkoppen van vrijdag, en in die kop zit het ongeloof dat overheerst. Hoe is het mogelijk dat het noodlot opnieuw Malaysia Airlines heeft getroffen? En waarom opnieuw zo hard? Op 8 maart verdween MH370 op weg van Kuala Lumpur naar China om nooit meer te worden teruggevonden. En nu MH17, zinloos neergeschoten boven Oekraïne. 'Alleen Allah weet waarom dit gebeurt' verzucht een twitteraar, maar dat is een antwoord waar de meesten weinig aan hebben.

Premier Najib Razak heeft midden in de nacht op een persconferentie al het hoofd gebogen en gezegd: 'Ik kan mij niet eens voorstellen dat de families van de slachtoffers op dit moment doormaken. Welke nationaliteit wij ook hebben: wij zijn verenigd in rouw.' Hij spreekt voor de hele wereld, maar zijn woorden tellen ditmaal ook in Maleisië. Dat land is normaal hopeloos verdeeld in etniciteiten, religies en tussen regering en oppositie, maar vrijdag telt dat even niet. Iedereen rouwt, en tijd voor iets anders is er even niet.

Voor alle doden wordt gebeden, voor iedereen worden kaarsjes gebrand, in het echt of virtueel. Vrienden en bekenden openen Facebook-pagina's voor mensen die zijn omgekomen. Sommige slachtoffers krijgen zo postuum hun roem. Cor Pan gaat de wereld rond dank zij de grap die hij rondstuurde voor het vertrek: een foto van het vliegtuig met als bijschrift: 'Als het mocht verdwijnen: dit is hoe het toestel eruitziet.' Een wrange verwijzing naar MH370.

In de loop van de dag komen ook in Maleisië, zoals overal in de wereld, de eigen doden boven drijven, elke dode met zijn eigen kleine drama. Oma Jamillah kijkt wanhopig naar de foto van haar dochter Ariza, die samen met haar schoonzoon en vier kleinkinderen in het vliegtuig zat. Zij zouden, na jaren in het buitenland, eindelijk voorgoed terugkeren naar Maleisië. Stewardess Angelina Premila, piloot Wan Amran Wan Hussin, zijn wanhopige echtgenote: allemaal krijgen zij even een plaatsje in de media. Zelfs premier Razak blijkt een familielid onder de slachtoffers te hebben: zijn stief-oma, Puan Sri Siti Amirah. De 83-jarige was de tweede echtgenote van Razaks grootvader, die in 1990 overleed.

Ook Indonesië rouwt vrijdag om zijn doden. Het is een van de eerste landen waar de lijst met namen van alle (twaalf) slachtoffers openbaar wordt gemaakt. Meteen daarna verschijnen foto's en gefilmde interviews in de media. Broers, zussen, ouders en grootouders worden opgespoord en ondervraagd over hun verlies.

De familie van Hendry Se in Medan, Noord-Sumatra, wordt letterlijk belaagd door journalisten, nadat ook hun adres is gepubliceerd. Zij ondergaan het, zo goed en zo kwaad als het gaat. Zus Angline houdt Hendry's afstudeerfoto omhoog voor de camera's, maar barst dan toch uit in onbedaarlijk snikken. Het leed is te vers, de schok nog niet verwerkt, zegt zij.

Hendry was op weg naar huis. Dat had hij gemeen met alle andere Indonesische slachtoffers. Zonder uitzondering waren zij op weg naar hun familie. Zelfs Ninik Yuriani (57), die al haar halve leven in Eindhoven woonde. Zij was op weg naar Wonosobo, om daar na jaren weer eens 'Idul Fitri', het islamitische suikerfeest, te vieren, thuis, met haar moeder.

undefined

Soms woede

In Maleisië maakt de rouw soms ook plaats voor woede. De eerste uren na de ramp staan boze familieleden op het vliegveld van Kuala Lumpur. Zij klagen dat Malaysia Airlines ze weer geen informatie geeft. Zij weten niets, zij horen niets. Het is of de maatschappij niets heeft geleerd van MH370, toen de Maleisische autoriteiten wereldwijd kritiek oogstten voor de zuinigheid waarmee zij informatie verstrekten. Vooral Chinese familieleden protesteerden daartegen.

Ondanks de eerste kritiek is de publiciteit deze keer beter geregeld. Door de ervaringen met de vorige ramp weet nu iedereen wat zijn taak is. Ook de woordvoering is beter geregeld: die is in handen gelegd van de minister van Transport, Liow Tiong Lai.

Nu overheerst medelijden met de luchtvaartmaatschappij. Die heeft alleen in een paar tweets haar medeleven betuigd, maar zelfs dat wordt haar deze keer grootmoedig vergeven. 'Don't blame MAS', 'MAS (Malaysia Airlines) kan er niets aan doen', zegt een van de twitteraars.

Het persbureau Reuters citeert een snikkend personeelslid van Malaysia Airlines, dat zegt: 'Dat zoiets kan gebeuren, amper vier maanden na MH370, net toen wij weer begonnen ons leven te hernemen, dat is moeilijk te verwerken. Je kunt je niet voorstellen hoe uitputtend dat is, hoe emotioneel dat is. We kunnen maar niet geloven dat dit nu weer gebeurt, dat wij nog een keer door al die emoties heen moeten.'

Velen vragen zich af of de toch al verlieslijdende luchtvaartmaatschappij deze nieuwe klap nog te boven zal komen. Donderdag duiken de aandelen van Malaysia 18 procent naar beneden, meer nog dan de dag na de vorige ramp, toen de koers 16 procent omlaag ging. Dit jaar alleen al is de maartschappij mede daardoor eenderde in waarde gedaald. Over vijf jaar genomen bedraagt die daling zelfs 83 procent.

Gevreesd wordt dat Malaysia Airlines zelf uiteindelijk het volgende slachtoffer zal worden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden