Malaysia Airlines had op rampdag ook keuze uit drie veilige routes

Malaysia Airlines had voor de MH17-vlucht van Amsterdam naar Kuala Lumpur de keuze uit drie veilige routes. Behalve via Oost-Oekraïne, had de maatschappij ook kunnen vliegen via veilige routes over Irak, Iran of Saoedi-Arabië. Malaysia Airlines kreeg noch van andere luchtvaartmaatschappijen, zoals de KLM, noch via andere kanalen signalen dat de vierde route, via Oost-Oekraïne, onveilig was.

Een deel van het rampvliegtuig bij het dorpje Grabovo.Beeld afp

Geen enkele maatschappij heeft vanwege de gevechten op de grond indertijd besloten het luchtruim te mijden. Dit blijkt uit het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid naar de MH-17-ramp. Volgens OVV-voorzitter Tjibbe Joustra was er echter indertijd 'voldoende aanleiding' geweest voor de Oekraïense regering, gezien de strijd, om tot sluiting over te gaan.

De onderzoeksraad oordeelt dat Malaysia Airlines, KLM en andere maatschappijen geen enkele blaam treft voor de beslissing om boven het conflictgebied te vliegen. De route via Oekraïne en Rusland, die een paar uur voor vertrek werd vastgesteld, was 'de meest efficiënte' en snelste en iedereen dacht dat het veilig genoeg was.

Alle luchtverkeersleidingscentra op de vliegroute accepteerden het vliegplan. Maar liefst 61 luchtvaartmaatschappijen uit 32 landen maakten gebruik van dit populaire traject richting Azië. Tot het luchtruim werd gesloten direct na de ramp, werden op die fatale julidag 160 vluchten uitgevoerd via het oosten van Oekraïne.

De geplande vliegroute volgens het vliegplan.Beeld OVV

Onderkend

De Onderzoeksraad tekent wel aan dat het conflict zich medio 2014 gaandeweg uitbreidde naar de lucht. Steeds meer gevechts-en vrachtvliegtuigen van de Oekraïense luchtmacht werden beschoten of neergehaald door de rebellen. Ook wijst de OVV, die vindt dat Kiev het luchtruim toen al had moeten sluiten, erop dat volgens Oekraïne 'luchtdoelsystemen werden gebruikt die burgervliegtuigen op kruishoogte' konden treffen.'

Zelfs toen het conflict zich verhevigde besloot geen enkel land, dus ook niet Nederland, zijn eigen maatschappijen te waarschuwen dat het luchtruim te onveilig was geworden. 'Staten die informatie verzamelden over het conflict, waren gefocust op de ontwikkelingen op de grond', aldus het onderzoeksrapport. 'En op de mogelijke geopolitieke en militair strategische gevolgen daarvan. Mogelijke risico's voor overvliegend burgerluchtverkeer zijn niet onderkend.'

De vele vliegroutes door het oostelijk deel van Oekraïne.Beeld OVV

ICAO

De onderzoekers wijzen erop dat zelfs de internationale luchtvaartorganisatie ICAO, toen het conflict zich naar het luchtruim uitbreidde, 'geen vragen heeft gesteld over het luchtruimbeheer of assistentie heeft aangeboden.

' Dit gebeurde ook niet toen op 14 juli, drie dagen voor de rampvlucht, een Antonov An-26 van de Oekraïense luchtmacht werd beschoten door rebellen. Ook de Amerikaanse luchtvaartdienst FAA, die in de maanden daarvoor wel een paar keer waarschuwde voor instabiliteit in het gebied, trok tot 17 juli niet meer aan de bel.

Slechts één luchtvaartmaatschappij besloot vanwege de groeiende onrust in Oekraïne niet meer over het land te vliegen. Dat besluit werd echter al in maart 2014 genomen, voordat het gewapend conflict in het oostelijk deel van Oekraïne begon. 'Kennelijk zagen de meeste maatschappijen geen reden om aan te nemen dat de burgerluchtvaart enig gevaar liep tijdens het, op grote hoogte, overvliegen van het oostelijk deel van Oekraïne', concludeert de onderzoeksraad.

Het wrak van de cockpit van MH17.Beeld getty
Scott Choo, zoon van de copiloot van MH17, poseert in Kuala Lumpur in het uniform van zijn omgekomen vader.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden