Malawi, voor beginners

Malawi is mooi, veilig en geknipt voor een familietrip. Best raar dus, dat daar zo weinig toeristen naar toe gaan.

Cruisen bij zonsondergang op een traditionele dhow-zeilboot op het Malawimeer.Beeld Noël van Bemmel

Verrassing! we gaan dit jaar naar Malawi.'

'Waar?'

'Malawi, klein landje in Afrika.'

'Ik heb niks met Afrika, dat weet je toch. Oorlog, criminelen en dodelijke virussen, wie gaat daar nou voor zijn plezier naartoe?'

'Die meneer op de vakantiebeurs zei dat Malawi heel veilig is. Met een spiegelglad meer, koele heuvels en aardige lui. Bovendien kunnen we er op wandelsafari. Dan leert onze dochter dat ze niet bovenaan de voedselpiramide staat. Da's karaktervormend .'

'Ik hoor het al. Jij wil graag naar Malawi.'

Dingen Die Niet Kunnen in Europa

Zulke discussies voeren veel vakantiegangers voordat zij naar Afrika vertrekken. En dat is niet gek. Wie dat continent alleen kent van het journaal, denkt aan burgeroorlog, ebola, bloeddiamanten en wrede dictators. Logisch dus, dat jaarlijks meer toeristen naar Spanje gaan dan naar het hele Afrikaanse continent. En het moet gezegd: Afrika is relatief duur (ze importeren echt bijna alles), hier en daar gevaarlijk, en het serviceniveau ligt doorgaans laag.

Maar daar staan veel DDNKE tegenover (Dingen Die Niet Kunnen in Europa). Zoals je safaritent opzetten tussen wilde dieren, door een manische wereldstad rijden in de laadbak van een pick-uptruck, zwoel dansen op een buurtbraai of gorilla's zoeken in een donker regenwoud. Rond het kampvuur, onder die onmetelijke Afrikaanse sterrenhemel, denk je dan als vanzelf even aan Lucy, onze verre voorouder met de grote wenkbrauwbogen.

Maar waar kun je heen met het hele gezin? Moslim-extremisten teisteren delen van Noord- en Oost-Afrika, het ebolavirus sluimert in het westen van het continent en ruzie over grondstoffen domineert Centraal-Afrika. Landen die profiteren: Marokko, Tanzania en zuidelijke staten als Zambia, Namibië, Botswana en Zuid-Afrika. Wij kiezen echter voor Malawi. Dat Engelstalige land in het zuidoosten van Afrika trekt maar een paar honderdduizend bezoekers per jaar en dat is raar. Malawi is groen, veilig, en gezegend met een prachtig meer, koele bergen en rustige natuurparken. De bewoners begroeten je als een verloren zoon. Nou beweren ze dat in alle Afrikaanse vakantiefolders, maar ditmaal klopt het echt.

Klein obstakel: Malawi is lastig bereikbaar. Niet veel bezoekers hebben zin eerst over te stappen in Johannesburg of Addis Abeba. Maar wie doorzet, heeft het landje bijna voor zichzelf. Niet voor niets prijkt Malawi op veel lijstjes van veelbelovende bestemmingen (Lonely Planet, Huffington Post, CNN). De regering in hoofdstad Lilongwe maakt sinds kort serieus werk van natuurbeheer en verbetert de wegen. Reis mee door Malawi met drie tussenstops.

Tomatenverkoopster in het dorp Kasankha.Beeld Noël van Bemmel

Reisdoel 1: wildpark

Onze eerste bestemming is wildpark Majete. Het zag er slecht uit voor het natuurpark in het zuiden van Malawi: daar was, door stroperij, tien jaar geleden vrijwel geen dier meer te vinden. Maar nu het wildreservaat is overgedragen aan een stichting gaat het weer goed met de bomen en de beesten. De van oorsprong Nederlandse natuurbeschermingsorganisatie African Parks herstelde het hek, nam 31 boswachters aan en herintroduceerde 2.500 zoogdieren, waaronder leeuwen, luipaarden en neushoorns. Nu kun je er weer op zoek naar de big five. African Parks mag nog twee natuurparken overnemen, en dat is slim van Malawi.

'Welcome to Majete!, zegt de boswachter bij de slagboom. De jonge vrouw straalt. Op haar intekenlijst staan slechts zes auto's boven onze naam. Na honderd meter verspert een mannetjesolifant de weg. Kijk, daarom hebben we twee vluchten genomen en zitten we al een uur in een transferbusje met gospelmuziek: om op een olifant te stuiten die woest met zijn oren wappert. We volgen een hobbelige zandweg langs de rivier. Links en rechts schieten antilopen weg of vliegt een vreemde vogel op. 'Oohh, een babynijlpaard!' roept mijn dochter vanaf de achterbank.

Dat er weer zo veel wild leeft in Majete, is een wonder te noemen. 'Dit is ons voorbeeldproject', zegt parkmanager Craig Hay. African Parks runt inmiddels negen parken in Afrika, maar begon met Majete. 'Het was een papieren park, zoals er zo veel zijn in Afrika. Nu maak ik me eerder zorgen over een overschot aan olifanten.'

Hay trekt een container open en laat het resultaat van een amnestieregeling en dagelijkse patrouilles zien: honderden roestige, zelfgemaakte geweren, een berg klemvallen en rollen strikdraad. Tegen een wand leunen olifantenslagtanden en een leeuwenhuid. 'Het aantal incidenten met stropers is nu minimaal.' De parkmanager wil graag meer bezoekers trekken. 'Achtduizend per jaar is te weinig om de kosten te dekken.'

In een open Land Cruiser door het Majaete-natuurpark met een gids en een gewapende spoorzoeker.Beeld Noël van Bemmel

Dat is sneu voor African Parks, maar fijn voor toeristen. Die kunnen in Majete kiezen uit een camping, een driesterrenlodge en binnenkort ook vakantiehuisjes met keuken.

De mooiste plek is de luxe Mkulumadzi Lodge, aan de overkant van een wiebelige hangbrug. Een klassiek safarikamp met een verhoogd houten dek langs een stroomversnelling, acht moderne chalets, een kampvuurplaats en obers in khaki outfit. Mkulumadzi is gebouwd door het Nederlandse familiebedrijf Molecaten, groot geworden met simpele campings op de Veluwe, maar de Afrikaanse tak telt inmiddels zeven chique safarikampen. De 29- jarige gastheer, een blanke Zimbabwaan, is geen moeite te veel.

Achter het stuur van een Land Cruiser zonder deuren of dak zit gids Liwonde met naast hem boswachter Mike en zijn .458-geweer. 'Wil je leeuwen zien? Sure!' Al snel staat Liwonde op de treeplank van de rijdende auto naar sporen te zoeken op de grond, losjes sturend met een gestrekte arm. Hij vindt twee grote mannetjes die slapen langs een beek. 'Stukje lopen? Wel netjes achter elkaar lopen en wat er ook gebeurt: nooit wegrennen. Anders sterf je moe!' Eindje varen op de rivier? 'Oké, even de schipper bellen.' En altijd eindigt de dag met gin-tonics, aan een tafeltje met wit linnen dat zomaar opduikt uit het niets. 'African magic, sir...' De rit terug in het donker met zoeklichten is een spookachtige ervaring; uilen staren je aan vanaf takken en de witte stammen van Afrikaanse kastanjebomen lichten op als bosgeesten.

Mkulumadzi Lodge aan de Shirerivier.Beeld Noël van Bemmel

Reisdoel 2: theeplantage

Sla rechtsaf op de M2, ergens midden in de koele hooglanden van Malawi. Dan laat je het Afrika van nu achter je. Het Afrika van nu, dat is: rokende vrachtwagens met passagiers op het dak, zwaaiende verkopers van illegaal houtskool en getraliede winkeltjes met firmanamen als No Money, No Friends.

Na de afslag maken die beelden plaats voor een schaduwrijke oprijlaan met oude bomen. Je passeert een pastoor op zijn fiets, een tuinman met een hark op zijn schouder en links en rechts verschijnen theevelden met groepjes plukkers. Tot aan de horizon.

Een bezoek aan een theeplantage in Malawi is een bezoek aan de 19de eeuw. Landgoed Satemwa behoort tot de oudste van het land, met een koloniaal landhuis.

Op theeplantage Satemwa kun je 22 theesoorten proeven, of dwalen door de velden.Beeld Noël van Bemmel

Op de veranda drink je ijsthee van handgekneusde Oolong-blaadjes, je speelt croquet op het gazon en de keuken serveert verfijnde gerechten van teelt uit eigen kas. Op de schouw een zwart-witfoto van een van de eerste bewoners, met krulsnor en een leren pilotenhelm op.

'Toerisme is voor ons een nevenactiviteit', zegt Anette Kay, een Zweedse die met een telg uit de plantersfamilie trouwde. Af en toe trekt ze haar hoofd tussen haar schouders, omdat er een vleermuis door de kamer vliegt. Satemwa is in eerste instantie een fairtrade koffie- en theeplantage met tweeduizend arbeiders, een school, een kerk, een moskee en een kliniek. 'Onze gasten mogen overal rondlopen en fietsen. En vooral proeven.'

In de fabriek gooien plukkers balen thee op een lopende band, mannen in blauwe overalls sorteren en drogen bergen blaadjes, een theemaker in een witte labjas zet in een lokaaltje 22 theepotjes klaar. Om te proeven, te gorgelen en weer uit te spugen. Zelf is hij trots op speciale soorten als witte thee met groene munt of met perzik en hibiscus.

Op theeplantage Satemwa kun je 22 theesoorten proeven, of dwalen door de velden.Beeld Noël van Bemmel

Reisdoel 3: het Malawimeer

Google Malawi en je krijgt foto's van het spiegelgladde Malawimeer, 560 kilometer lang en 75 kilometer breed. Waarschijnlijk zie je dan ook het Mumbo-eiland middenin. Daar staat al twintig jaar een fotogenieke ecolodge, begonnen door een Zuid-Afrikaans stel. Dat heel bedreven is in marketing, want aanloop is hier genoeg. Toch blijft een bezoek aan Mumbo een goed idee. De houten hutjes met emmerdouche, olielamp en composttoilet balanceren fraai op grote ronde rotsen. Je duikt er zo vanaf, in water zo helder als gin.

Het dorp Chembe, waar de transferboot vertrekt, is een van de weinige toeristische plekken in Malawi. Er zijn hostels waar je voor 10 dollar een stapelbed kunt krijgen en hotels die 65 dollar voor een kamer met airco vragen. Kinderen voetballen op het strand, moeders doen hun afwas in het meer. Tientallen kraampjes verkopen houtsnijwerk en cola aan backpackers.

Vijf kilometer verder ligt de luxe Pumulani Lodge, ook van het Nederlandse bedrijf Molecaten. Tien royale villa's met uitzicht over het water, een aangeharkt strand met zeilbootjes, een zwembad direct aan het meer en een grote sterrenkijker. Lake of Stars, noemde ontdekkingsreiziger Livingstone immers het Malawimeer. De eigenaar liet ook een traditionele dhow, een zeilschip, bouwen en serveert daarop ontbijt of gin-tonic. Gooi af en toe een visje over de reling en een visarend komt klapwiekend langszij en vist met zijn gele klauwen het hapje uit het water.

'Yes sir, dat kun je drinken', zegt bewoonster Ivy Banda van het naastgelegen dorp Kasankha. Op de zanderige binnenplaats van haar huisje stookt ze kachasu boven een houtvuur, een maïsdrank met een alcoholpercentage van 43 procent. Enthousiast stelt ze haar familie voor en laat haar raamloze woning zien. In de illegale bar verderop, te herkennen aan een ingegraven fles voor de deur, luisteren mannen met roodomrande ogen naar een transistorradio. Ze drinken kachasu uit flessendoppen met vrouwen die de plaatselijke relaxindustrie vertegenwoordigen. Zo'n wandeling door het dorp kost niks en levert een intense Afrika-ervaring op.

Al twintig jaar populair: de ecolodge op Mumbo-eiland in het Malawimeer.Beeld Noël van Bemmel

Visnetten drogen op het strand, twee omaatjes vlechten een mat, luidruchtige vrouwen verkopen tomaten, een kleermaker bedient een oude Singer-naaimachine voor zijn hut. De buurtwinkel is een hut waar zeep en kookolie in zakjes achter kippengaas hangen. Geen buitenlander te bekennen. De barman uit Pumulani loopt mee om te tolken. Trots laat hij het huis voor zijn moeder zien. 'Dat laat ik bouwen. Er zit al een dak op!' Een grote moslimfamilie nodigt ons thuis uit voor een glaasje water. 'Nee nee, we hebben geen koelkast, geen licht en geen televisie', zegt de grootmoeder. 'Daar heb je elektriciteit voor nodig.'

Tijdens een middernachtelijke skinnydip - op je rug dobberen in dat peilloze Sterrenmeer voelt als zweven door het universum - concludeer ik: Malawi is Afrika voor beginners.

Het continent van de Grote Contrasten - brute beesten en zachtroze zonsondergangen, luxe safaritenten en getraliede townships, hectische steden en lome veranda's - laat in Malawi zijn vriendelijke gezicht zien.

Fijn voor de tienerdochter die voor het eerst dit werelddeel bezoekt, fijn voor de echtgenote die zich weleens zorgen maakt. Die koopt, voordat het transferbusje naar de luchthaven vertrekt, snel nog wat handwerk uit het dorp Kasankha: een hanger in de vorm van Afrika. Dochter koopt ook iets. Een houten beeldje van een babynijlpaard.

Praktische informatie

Directe vluchten naar Malawi ontbreken, wat verklaart waarom veel toeristen het land negeren. South African Airlines vliegt via München en Johannesburg, Ethiopian Airlines via Frankfurt en Addis Abeba, beide vanaf 830 euro (flysaa.com, ethiopianairlines.com). KLM/Kenya Airways vliegt via Nairobi.

De Nederlandse aanbieder Robin Pope Safaris exploiteert de bijzondere Mkulumadzi en Pumulani lodges in Malawi. Vanaf euro 320 p.p.p.n. (robinpopesafaris.net, africanparks.eu).

De Nederlandse touroperator Zimba Safaris organiseert rondreizen door Malawi (zimbasafaris.com).

Voor meer over de thee- en koffieplantage Satemwa: satemwa.com.

Algemene informatie: visitmalawi.mw.

Op zoek naar zwemmende olifanten op de Shirerivier.Beeld Noël van Bemmel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden