Makkelijk te foppen, maar gewild

Een notoire dief makkelijk weren uit je winkel. Deze droom van menig winkelier lijkt in Utrecht uit te komen. Het middel: een gezichtsherkenningscamera....

Van onze verslaggeefster Deedee Derksen

Een notoire winkeldief kan straks nergens meer terecht in Utrecht. Als hij bij de Bijenkorf een paar keer iets heeft gestolen, wordt hij ook bij fietsenhandel Co van Beek, kledingzaak De Rode Winkel en kinderkledingwinkel ’t Kevertje geweerd. Zodra hij de winkel binnenkomt, klinkt er een signaal. Zijn enige redding: vrijwillig vertrekken. Doet hij dat niet, dan wordt hij aangehouden wegens huisvredebreuk.

Deze droom van menig winkelier wordt binnenkort werkelijkheid in Utrecht, zo is de bedoeling. Het middel: de gezichtsherkenningscamera. Zeven ondernemers, de gemeente en de politie beginnen in juli gezamenlijk een proefproject van drie maanden.

En de verwachtingen zijn hoog gespannen: de speciale camera zal naar ieders verwachting na het proefproject worden geïnstalleerd in meerdere winkels in de Utrechtse binnenstad, winkelcentra in de wijken Kanaleneiland en Zuilen en zes bedrijventerreinen. ‘We hebben het verkend en we geloven erin’, zegt projectleider Jan Laven van de gemeente Utrecht.

De ervaring van De Rode Winkel is het belangrijkste bewijs voor de betrokkenen dat de gezichtsherkenningscamera werkt . ‘Het aantal diefstallen is in een half jaar met 30 tot 50 procent gedaald’, jubelt eigenaar Margriet Broekman. Bij navraag blijkt er echter geen winkeldief te zijn gepakt met behulp van de speciale camera. De dieven kwamen namelijk niet meer, verklaart Broekman. ‘De camera werkt ook preventief heel goed.’

Een gezichtsherkenningscamera zal zelden een winkeldief ontmaskeren, zegt expert Alfons Salden van het Telematica instituut. Hij haalt eigen onderzoek aan en studies in de Verenigde Staten en Duitsland. ‘De beelden zijn meestal vaag en bewogen. Daardoor is de kans op vals alarm heel groot. Dat is niet plezierig voor het winkelend publiek.’

Dat in 91 procent van de gevallen proefpersonen in de Rode Winkel werden herkend door de camera, wuift hij weg als argument voor invoering van het systeem. ‘De praktijk is anders dan een testomgeving. Een dief gaat echt niet lekker voor de camera staan. Bovendien hoef je maar een bril op te zetten om de boel te frustreren.’

Bij een kleine steekproef van de videoverslaggevers van de Volkskrant in De Rode Winkel blijkt het apparaat inderdaad makkelijk te foppen. Broekman ziet echter geen probleem: ‘Als iemand met een zonnebril op binnenkomt, is dat al meteen heel verdacht.’

Wat is bovendien het alternatief, vraagt Lodewijk Osieck, voorzitter van de winkeliersvereniging van de Utrechtse binnenstad, zich retorisch af. ‘Een winkelontzegging is nu heel moeilijk te handhaven, en een collectieve winkelontzegging al helemaal. Medewerkers moeten allerlei foto’s uit hun hoofd kennen, terwijl ze eigenlijk met het verkopen bezig zijn.’ Ook de privacy van de dieven is volgens hem niet gebaat bij het huidige systeem. ‘Foto’s en personeelsgegevens slingeren rond in de kantine.’

Volgens de Wet op Bescherming Persoonsgegevens mag zo’n collectieve database worden opgebouwd. Maar er zijn strikte regels om de winkeldieven te beschermen tegen inbreuk op hun privacy en willekeur van winkeliers.

‘Hoe komen mensen in die database, hoe worden gegevens beveiligd en wat doe je als mensen ten onrechte in de database komen. Dat moet allemaal geregeld worden’, aldus het College Bescherming Persoonsgegevens. De gemeente Utrecht werkt momenteel nog aan het protocol.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden