Majeure aderlating: gedoodverfde opvolger van Rutte kondigt vertrek aan

Ze wilde niet in de Kamer in en nee, weer Volksgezondheid zag ze ook niet zitten. Nu zegt Edith Schippers: ik 'verken', maar daarna ben ik weg.

Beeld ANP

Een verrassende ontwikkeling op dag een van de kabinetsformatie. Verkenner Edith Schippers begon de dag maandag met de mededeling dat zij de politiek na dit ministerschap verlaat. 'Ik vind het zelf ook een bijzondere dag, want ik zal geen deel uitmaken van het volgende kabinet', aldus Schippers. Voor de VVD is dit een majeure aderlating.

Ingewijden benadrukten maandag dat het de laatste stap was in Schippers' zelf geregisseerde vertrek van het Binnenhof. Ze stond al niet op de lijst van de VVD voor de Tweede Kamer. Ze had ook al laten weten niet meer terug te willen komen op het ministerie van Volksgezondheid. Na zeven jaar acht zij het niet effectief nog langer de scepter te zwaaien over de zorg. Maar algemeen werd aangenomen dat zij nog wel in zou zijn voor een ander departement.

Niet dus, bleek maandag. Zij lichtte haar besluit verder niet toe, maar bronnen rond de minister benadrukken dat het een persoonlijke afweging is: na 23 jaar op het Binnenhof, waar ze in 1993 begon als fractiemedewerker, vindt Schippers het op haar 52ste tijd om iets buiten de politiek te gaan doen. Haar hart gaat uit naar het bedrijfsleven.

Daarmee verliest VVD-leider Rutte opnieuw een van de vertrouwelingen die hem hielpen de VVD erbovenop te krijgen na de interne twisten van 2006 en 2007. Eerder verdwenen Ivo Opstelten en Uri Rosenthal al van het toneel. Informeel gold Schippers als potentieel opvolger van Rutte, want zij was meer dan minister van Volksgezondheid.

Met Schippers als mogelijk eerste vrouwelijke premier had de VVD een troef in handen. Ze is er inhoudelijk en qua ervaring 'breed' genoeg voor. Als vice-fractievoorzitter heeft ze onder Rutte van 2006 tot 2010 in de oppositie intern de fractie bestierd, het vertrek van Rita Verdonk uit de VVD meegemaakt en het opnieuw formuleren van de liberale VVD-visie op alle terreinen gecoördineerd. Daarom was zij in 2010 de rechterhand van Rutte bij de formatie van dienst eerste kabinet.

In de jaren daarna groeide Schippers uit tot een van de succesvolste ministers uit de kabinetten-Rutte, beamen zelfs haar meest geharnaste politieke tegenstanders. Zij slaagde erin de uitgaven aan zorg de laatste jaren minder te laten stijgen dan verwacht. Zoiets is sinds mensenheugenis niet voorgekomen. Al deed ze dat als 'ongeduldig mens'. In de Telegraaf zei ze daarover: 'Ik moet af en toe op mijn lip bijten, terwijl ik denk: jongens, kom op. Het mag allemaal wel wat sneller.'

Schippers in 2010 Beeld anp

Ze toonde zich uiterst rechtlijnig. Het leek haar niet uit te maken of ze met rechts regeerde (CDA en PVV) of met links (PvdA). Schippers staat pal voor de basisverzekering of, zoals ze het zelf noemt, de sterk gereguleerde marktwerking in de zorg. 'Geen markt zo sterk gereguleerd als de zorg', benadrukte ze steeds.

Zij ontpopte zich tot een polderaar van het zuiverste water. Een reeks akkoorden over gematigde kostenstijging met zorgsectoren - artsen, behandelaars, ziekenhuizen, zelfstandige zorgcentra, de ggz - werd eerst met scepsis begroet. Nu erkennen ook het Centraal Planbureau en de Algemene Rekenkamer de matigende werking. Vrijwel alle politieke partijen, tot de SP aan toe, kondigden in hun campagne aan weer van zulke akkoorden te willen sluiten.

Schippers' vertrek is strategisch gekozen. Nog voor de partijleiders maandag bij haar langskwamen om hun voorkeur aan te geven voor de samenstelling van een kabinet, zei Schippers zelf belangeloos te opereren. In 2012 nam de Tweede Kamer voor het eerst zelf het initiatief bij de kabinetsformatie en stond de koning buitenspel. Toen was Henk Kamp (VVD) eerst verkenner, vervolgens informateur en tenslotte minister. Dat kwam hem op verwijten te staan. Door nog voor het begin van haar verkenning te melden dat zij niet beschikbaar is voor een post markeert Schippers haar onafhankelijke positie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden