Magazijn 02

Wie ooit in de kelders van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag is geweest, zal dat niet gauw vergeten. Als de lift op z'n laagste punt is beland, opent zich een vergezicht dat zijn weerga niet kent....

Voor het overige is de ambiance allesbehalve in overeenstemming met de voorstelling die we ons gewoonlijk van een bibliotheek maken. Wanden en vloeren tonen hun kaal beton en de boeken staan in ijzeren stellingen, waarvan sommige - die met strips en pornografie - met stalen platen zijn omheind. Slechts bij hoge uitzondering krijgen bezoekers toegang tot de boekenkelders; de boeken kunnen worden ingezien in de leeszaal , maar verlaten nooit het gebouw.

Twee ondergrondse schatkamers van elk 4550 vierkante meter telt de KB. Magazijn 01 bevat vooral kranten uit binnen- en buitenland, die inmiddels merendeels op microfiches zijn gezet. Dieper nog ligt Magazijn 02, waar bijna achthonderdduizend boeken en de jaargangen van vele duizenden tijdschriften zijn opgeslagen. Samen met de krantenleggers vormt deze ongelooflijke massa bedrukt papier - alleen al vorig jaar kwamen er 44 duizend boeken bij - het Depot van Nederlandse Publicaties.

Nu het een kwart eeuw geleden is dat het Depot werd opgericht, doet publicist Ed van Eeden in het jubileummagazine 25 Jaar Depot van Nederlandse publicaties zijn geschiedenis en werkwijze uit de doeken. Sinds 1974 wordt van Nederlandse uitgevers verwacht dat zij ten minste één exemplaar van elke nieuwe uitgave naar het Depot zenden. Een wettelijke plicht tot inleveren (dépot légal) is er echter niet, terwijl dat in vrijwel alle landen toch het geval is. (Met de bijbehorende uitwassen: in de Sovjet-Unie dienden destijds 41 exemplaren van elke nieuwe titel naar de Staatsbibliotheek te worden gezonden).

Niet dat niet geprobeerd is ook in Nederland de inleverplicht bij wet vast te leggen, maar het leidde tot juridische en ambtelijke discussies die zich sinds het begin van deze eeuw tientallen jaren hebben voortgesleept. In de negentiende eeuw was het Lodewijk Napoleon die een krachtige impuls gaf aan de ontwikkeling van de KB door in 1809 een wet uit te vaardigen 'betreffende het verzorgen van exemplaren aan de Koninklijke Bibliotheek van al hetgene in het Rijk wordt gedrukt en uitgegeven'. In 1912 ondergroef de nieuwe Auteurswet deze regeling en tot op heden kent Nederland, net als Zwitserland en Vaticaanstad, geen wettelijke deponeringsplicht.

Inmiddels blijkt het depot op vrijwillige basis voortreffelijk te werken. Een recent rapport maakt melding van een opvallende stijging van de dekkingsgraad. Was in 1983 nog 71,9 procent van de boeken met een ISB-nummer aanwezig in het Depot, in 1993 is dit percentage gestegen tot 96,6 procent. Ook van de Nederlandse periodieken is ongeveer 90 procent aanwezig. Na een scherpe selectie is het aantal abonnementen op tijdschriften enkele jaren geleden teruggebracht tot twaalfduizend. Elektronische publicaties worden sinds kort eveneens verzameld.

Overigens kost het flink wat moeite om de boeken te verwerven. Lang niet alles komt spontaan binnen en er zijn diverse procedures ontwikkeld 'om uitgevers te vriend te houden en te kietelen'. Boeken die binnenkomen, worden eerst opgenomen in de Nederlandse Bibliografie; elke gemaakte beschrijving wordt door een andere medewerker gecontroleerd. Vervolgens verhuizen de boeken naar Magazijn 02, waar ze op volgorde van binnenkomst op de planken worden gezet.

Ed van Eeden laat ook een aantal gebruikers van het Depot aan het woord, onder wie zowel wetenschappers als studenten en amateuronderzoekers. Sommigen zitten er elke dag . Nergens anders wordt het gedrukte culturele erfgoed op zo'n veelomvattende wijze behoed en bewaard. 'Voor de eeuwigheid', zei KB-directeur Wim van Drimmelen eens. En dat bedoelde hij letterlijk.

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden