'Mag Lady kip met rijst?'

Rotterdamse minima kunnen met hun zieke huisdier naar een speciaal spreekuur van Dierenopvang Rijnmond. Goed voor de beesten, maar er zijn meer voordelen....

Bij het betreden van de spreekkamer oogt de situatie enigszins chaotisch. In de hoek ligt een vlek hondendiarree ('doet ze anders nooit'), in het midden staat een blonde vrouw in zwarte lakjas met twee aangelijnde en hevig trekkende teckels. De een wil naar links, de ander wil naar rechts - en geen van beide wil de behandeltafel op.

'Ja lieverd, je-ben een braverd hoor', zegt de vrouw tegen de rondste van de twee, een mini-obees op pootjes. Ze wijst: 'Ruby en Donna hebben nou al drie dagen rijst op met kip. En dat het lekker is!'

De dierenarts onderzoekt Donna, haar buik hangt tot op de tafel. 'Ze is inhalig, dus parasieten heeft ze ook, hè', diagnosticeert de blonde vrouw zelf alvast. Ze is nerveus: je weet maar nooit wat de dierenarts ontdekt. 'Ik kreeg ineens het idee: mevrouwtje heeft suiker', zegt ze. 'Kunnen honden dat ook hebben?' Ja, beaamt dierenarts Diana van der Star. 'Heeft u urine meegenomen?' Nee. 'Ik zie nooit als ze plast. Da's effe tegen een boom en dan klaar.' Terugkomen met Donna's urine zit er zo een-twee-drie niet in. 'Deze week heb ik de auto geleend, en dan heb ik 'm weer veertien dagen niet.'

Dus maakt mevrouw nu maar even een korte wandeling op het terrein van de Dierenopvang Rijnmond, met een bakje achter haar teckel aan. Hoopvol: 'Ze heeft al zitten poepen, misschien dat ze ook plast.'

33 euro kost het consult voor Donna en Ruby, inclusief medicijnen. Geen geld voor twee honden - we zijn hier op het Rotterdamse dierenartsenspreekuur voor minima, dat alleen toegankelijk is voor diereneigenaren met een bijstandsuitkering of een klein pensioen.

De bezorgde oudere eigenaar van de angorakat die na de teckels wordt binnengebracht, had zich wellicht een fortuinlijker verloop van zijn leven voorgesteld, gezien de prestigieuze naam van zijn enorme zilvergrijze poes. 'Ze heet Nina', zegt zijn meegekomen dochter van in de dertig. Eigenlijk: 'Nina Ricci.' Dan, verlegen lachend: 'Nina Ricci de Chevron.'

Haar vader aait intussen met gepijnigde blik zijn kat, op de behandeltafel: 'Zenuwachtig, hè mop? Och och. Haar hele bors is nat.' Ze heeft last 'van haar oortjes', vertelt hij. Elke dag maakt hij die schoon met een wattenstaafje, en de dag daarop zijn ze weer helemaal vies. 'Uren per dag is-ie ermee bezig', zegt zijn dochter, vertederd.

Dierenarts Diana kijkt met een apparaatje in Nina's oor . De eigenaar bijt op zijn onderlip. 'Oormijt', zegt Diana. 'Oormijt is...'

'Op den duur natuurlijk dodelijk', zegt de eigenaar, gelaten.

'Nee hoor', zegt Diana. 'Oormijt is goed te behandelen. Gelukkig.'

'Oóóóh', verzucht de man, terwijl hij de pluispoes bijna fijnknijpt.

Prikje

Aanmerkelijk lichtvoetiger verlaten vader en dochter de kamer, om te worden afgewisseld door een monter bejaard stel. 'Lady', stelt de man een hupsende Franse bulldog-pup voor, 'ons kind'. Hij tilt het hondje voorzichtig op de behandeltafel en friemelt aan zijn halsband. 'Papa zal het effe kleiner maken, hè.' Hij geeft de pup kusjes. 'Lekker kroelen, hè.' De dierenarts voert Lady een paar brokjes. Hap-slik-weg. 'Een bulldog', zegt de man. 'Die eten tot ze erbij neervallen.' Tegen de pup, die nog wat brokjes krijgt: 'Het is voor niks. Leef je eigen maar lekker uit.'

De dierenarts voelt, kijkt in de oren, luistert naar het hartje, terwijl het echtpaar gespannen toekijkt, zij aan zij aan de behandeltafel. En dan haalt de dierenarts de injectiespuit - voor een standaardinjectie. De man klemt het puppykopje tussen zijn grote handen. De dierenarts zet de naald in de vacht. De man doet zijn ogen dicht en wendt zijn hoofd af, naar links, de vrouw draait haar hoofd naar rechts. Lady eet onverschrokken door. 'Gebeurd!', zegt Diana.

De man: 'Ik mag wel even zitten, hè? Ik ben rugpatiënt.'

De assistente: 'Oh, ik dacht dat u eng werd, van het prikje.'

De man, tegen Diana: 'Kijk je wel eens naar Engeland, naar de programma's met de dierendokters? Mooi hè?'

Zijn vrouw: 'Heb je nou al gevraagd over het eten?'

De man: 'Wat is het best voor haar? We hebben Royal Canine-brokkies. Maar mag Lady rijst met kip?'

Diana: 'In gewoon hondeneten zit alles.'

Tevreden hobbelt het echtpaar de spreekkamer uit. 'Wij zijn erg blij met jullie', zegt de man. 'Zo wordt er ook nog een keer aan de oudjes gedacht. Met die prijzen van tegenwoordig ben je niet gauw meer geneigd naar een dierendokter te gaan.'

Asiel

Het echtpaar en de eigenaars van Donna en Ruby en Nina zijn de mensen van wie de dierenarts en haar assistenten zeggen: dáár doen we het voor. Mensen met weinig geld, die hun huisdier het leven van de corgi's van Queen Elizabeth zouden willen geven.

Sinds het Rotterdamse asiel een speciaal spreekuur voor minima opende, half januari, zit de wachtruimte van de Dierenopvang Rijnmond overvol. Het asiel kreeg de afgelopen jaren steeds vaker eigenaren aan de balie die hun beest wilden wegdoen, omdat ze de (dierenarts)kosten niet meer konden betalen. Ja, emotionele taferelen levert dat op, zegt directeur Henk Beugeling. 'Sommigen moet je op de been houden met een glaasje water of kopje koffie. Ze zakken behoorlijk in elkaar als ze de riem van de hond of het kratje van de kat moeten overgeven aan een dierenverzorger.' Een verlies-verlies-situatie, zogezegd. De eigenaar zit met groot verdriet omdat hij zijn dier kwijt is en het asiel heeft er weer een extra hond, kat of konijn bij.

Dus lonkten de voorbeelden in Engeland en Duitsland, waar de dierenbescherming al langer spreekuren voor minima houdt. Dierenopvang Rijnmond heeft nu twee parttime dierenartsen in dienst die het spreekuur doen naast hun gewone werk; binnenkort komt er een derde bij. Klanten hoeven maar 10 euro te betalen voor een consult, en ook de medicijnen en materialen zijn veel goedkoper dan bij de gewone dierenarts. Intussen hebben de gemeenten Amsterdam en Den Haag al interesse getoond voor het initiatief in Rotterdam.

Praatpaal

'Ze mogen alles meenemen, behalve hem', wijst een forse mevrouw in hoogwaterbroek met daaronder kobaltblauwe sokken en afgetrapte sloffen, naar kater Roekie. 'Mijn laatste kippenkluif gaat naar hem.' Roekie kijkt narrig om zich heen terwijl de dierenarts de injectiespuit haalt, zijn eigenares stelt hem op moederlijke toon gerust. 'O jee, dat voel je wel effe, hè. Maar nou is het gebeurd. Zo, daar zit je weer: ingeënt en al.' Moe-je-nagaan, zegt ze: 'Thuis heeft-ie een eigen bank.' Is Roekie al gecastreerd?, wil de dierenarts weten. (Ja, preventie is ook een essentieel onderdeel van het spreekuur). 'Nee. Wat kost dat?' 25 euro. 'Dan kom ik aan het einde van de maand terug', belooft de vrouw. 'Dan heb ik weer geld.'

Beugeling glimlacht vermoeid op de vraag of het wel zo verstandig is dat arme mensen dieren hebben - die vraag heeft hij iets te vaak gehoord. 'In gewone gezinnen is het vaak al zo dat iemand die thuiskomt eerst de kat aait of de hond kroelt. Veel minima leven in een sociaal isolement. Hun beest is hun praatpaal en meestal de enige manier waarop ze het contact met de buitenwereld nog een beetje onderhouden. We moeten ervoor zorgen dat een dier geen luxe-artikel wordt.'

Stagiaire en assistente Tamara Salemi: 'Het is bijna hetzelfde als dat je iemand met weinig geld verbiedt om kinderen te krijgen.'

Dierenarts Diana van der Star: 'Maar ik vind ook dat iemand geen vijf kinderen moet nemen als-ie er het geld niet voor heeft.'

In de spreekkamer arriveren moeder en dochter, met een panische poes, klagelijk miauwend. De kat is van haar zus, zegt de moeder. 'Ze is nu heel onrustig, normaal is ze heel lief.'

Dochter: 'Ze plast al een paar weken heel kleine beetjes. En er zit bloed in haar urine.'

De lapjeskat plast op de behandeltafel - bijna rood vocht.

Diana: 'Er zit behoorlijk wat bloed in.'

Dochter: 'Heeft ze pijn?''

Diana: 'Ja.'

Moeder, ze trekt een benauwd gezicht: 'Ik heb zelf een paar weken geleden voor het eerst blaasontsteking gehad en ja...'

Een typisch gevalletje van te lang uitstel, zegt assistente Tamara later, als ze hoort over de poes met de uit de hand gelopen blaasontsteking. 'Normaal moet je natuurlijk bij het eerste druppeltje bloed in de urine naar de dierenarts gaan.'

Diana: 'Dat merk je wel bij deze bevolkingsgroep. Ze wachten vaak te lang met de dierenarts, omdat ze bang zijn dat het veel geld kost. Soms zijn ze dan echt te laat. Een kleine tumor in het beginstadium kun je nog wel weghalen, maar als het van die grote dingen zijn geworden, valt er niks meer aan te doen. Door dit spreekuur hopen we dat mensen nu op tijd komen.'

Henk Beugeling: 'Ieder mens heeft recht op een huisdier, en ieder huisdier heeft recht op een goed leven.'

Lastpakken

Voor het hevig krabbende bastaardhondje dat een week later komt binnenwandelen, onder de hoede van een jong stel, is het ook aan de late kant. Het is sowieso een moeilijke dinsdagmiddag, vinden Tamara en Diana. Er zitten nogal wat lastpakken tussen - de mensen, welteverstaan. De rug van de hond zit onder de kale plekken. De jongen mompelt dat de hond van zijn vader is en overhandigt diens paspoort en uitkeringspapieren. Diana geeft het beestje prompt een injectie tegen de jeuk en duwt de jongen een tube zalf in zijn handen. Tot drie keer toe bezweert de dierenarts dat de hond vanaf nu elke maand goed ontvlooid moet worden.

Of de boodschap aankomt, is niet helemaal duidelijk.

Dan zegt de jongen: 'Mijn vader kan niet betalen. Hij moet eerst weer zijn uitkering krijgen.'

Assistente Tamara: 'En jij dan?'

De jongen: 'Ik heb geen geld bij me.'

Tamara loopt mee naar de balie. Een kwartiertje later is ze terug. 'Het paspoort van zijn vader is ingenomen. Nu moet-ie wel komen betalen.'

Geïrriteerd: 'Heeft die vader eigenlijk wel geld over voor die hond? Diana: 'Gelukkig heeft-ie die injectie al binnen. Jeuk kan erger zijn dan pijn.'

Ze weten dat er ook misbruik wordt gemaakt van het spreekuur. Tamara: 'Vorige week kwam er hier nog een keurig geklede vrouw met een hoop poeha in een gloednieuwe Honda Civic, uitkeringspapiertje in de hand. Zo'n vrouw wordt dus gewoon onderhouden door iemand. En toen vroeg ze aan Diana of ze eigenlijk wel was afgestudeerd, op zo'n toon van: wie ben jij dan, jong ding?'

Kale katten

Van sociale voorzieningen wordt door sommigen misbruik gemaakt, weet directeur Henk Beugeling. Zo gaat dat nu eenmaal. Maar de voordelen van het spreekuur zijn groter dan alleen het tegengaan van dierenleed. 'Je krijgt ook een groep sociaal zwakkeren in beeld waarop je zicht wilt houden. Er zitten schrijnende gevallen tussen, van verwarde mensen die hun dieren verwaarlozen en zelf ook vervuilen. In de hal of aan tafel knoop je een praatje aan: is het wel verstandig om vier of vijf dieren te houden?'

Is meneer er net zo ernstig aan toe als zijn hondje, dan waarschuwt de dierenopvang de GGD.

Een mevrouw in spijkerpak komt haar gesteriliseerde poes ophalen. En passant tovert ze ook nog een doos met twee kale, iele jonge katers tevoorschijn. Wat ze ermee aanmoet, wil ze weten, want telkens waarschuwen buurtbewoners de dierenbescherming, beweert ze. Diana vermoedt dat het om een zeldzame genetische aandoening gaat.

'Dan is er dus maar één oplossing', constateert de vrouw opgelucht. 'Dan moet ik ze hier achterlaten.'

'Nee, wij laten ze niet inslapen', zegt Diana. 'De katten zijn kaal, maar verder is er niks mee aan de hand.'

'Ik had gehoopt ze hier achter te kunnen laten', dringt de vrouw aan.

'Hier zitten ze de rest van hun leven in een hok, want niemand wil zulke katten hebben', zegt Diana.

De vrouw: 'Nee, niemand denkt: dat is nou een leuke kat. Maar ik ben drie keer teruggeroepen van mijn vorige vakantie, omdat de dierenbescherming met een grote bus de straat in kwam denderen. Als idioten zaten ze achter die katten aan! Ik word er helemaal ziek van! Ik neem ze alleen maar mee terug als jullie kunnen beloven dat er niet meer zo'n heisa wordt gemaakt bij mij in de buurt.'

Diana: 'Daar ga ik niet over. Ik weet niet wie dat doet.'

De vrouw: 'Iedereen is zo'n beetje van adel bij mij in de straat. Mijn dochters passen er ook al helemaal niet tussen. En ik heb grote problemen gehad in mijn leven en probeer er weer bovenop te komen.'

Het geharrewar duurt nog even voort. De vrouw is niet meer zo goed te volgen. De onzindelijkheid van de twee katers kan in elk geval verholpen worden, zegt de dierenarts, door ze te laten castreren. De vrouw: 'Ja, maar dan moet ik wel even sparen, hè. Ik hou elke maand precies nul over, met vijf kinderen.'

Mopperend vertrekt ze naar de balie, zich opmakend voor een volgende scène - ook zij weigert te betalen. 'Ik ben lid van het gemeentebestuur', dreigt ze nog.

'Psycholoog, maatschappelijk werkster... álles moet je hier zijn', zegt Diana van der Star, in haar spreekkamer. Ze ziet er moe uit.

Dan, aan het einde van de dag, komt er een aangeslagen stel binnen. Hij behangen met indianensieraden, zij met Amerikaans accent, tussen hen in een diepglanzende, gitzwarte, kwispelende newfoundlander. Boef heeft een dikke bult, zegt de indianenman: het is toch geen... ? Het woord blijft onuitgesproken.

Diana prikt in de bobbel.

Man en vrouw kijken stilletjes toe.

'Bloed', zegt Diana. 'Waarschijnlijk oud littekenweefsel.'

'Oh gelukkig', verzucht de indianenman, met beverige stem. 'Het was gewoon voor de zekerheid.'

Tamara Salemi knuffelt de hijgende hondenkop: 'Ha Boef. Jullie maken mijn hele dag weer goed!'

Diana: 'Tijdens je studie leer je het al - je moet ervan houden met mensen te werken, anders moet je geen dierenarts worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden