Column

Mag klimaat ook leuk zijn?

Met kanselpraat over anders leven en minder welvaart overtuig je niemand.

Meer ongenoegen dan stroom... Beeld ANP

Zullen we eens iets vrolijks behandelen? Klimaat. Ik beklom de trap van het Institute for Social Studies (ISS) in Den Haag, voor een debat over feiten. Climate change, facts do matter. Ik ben dol op feiten. Daar was Sylvia Borren, directeur van Greenpeace. Feiten zijn belangrijk, maar machtsverhoudingen zijn belangrijker, was het eerste wat ze zei. Daarover zo direct; eerst hoe het met het klimaat gesteld is. Volgens het jongste energiescenario van Greenpeace kan de hele wereld in 2050 draaien op duurzame energie. Mooi toch?

Maar Sylvia Borren was helemaal niet blij. Vraag uit de zaal van een jongeman. 'Zijn we verdoemd?' Het zal erom hangen, als het aan Greenpeace ligt. We hebben nog tien tot vijftien jaar om het tij te keren. Anders wordt het allemaal ellendig. Sylvia Borren had een 14-jarig meisje gesproken dat vroeg 'of ze korter te leven had'. Borren kon het niet ontkennen. We gaan te langzaam. 'Het lijkt wel of de mensen hun planeet de moeite niet waard vinden.'

De geesten worden opgewarmd. Over een maand is de grote klimaatconferentie in Parijs en dan moet het gebeuren. Anders gaan we eraan. De-ze week werd in de Tweede Kamer de begroting van minister Kamp behandeld. Dat ging over het energieakkoord. Er is weer een rapport waarin staat dat we de doelstellingen niet halen. Geen 14 procent duurzame energie in 2020 maar slechts 12,4 of zelfs 11,9. Volgens Sylvia Borren is 'het glas nog maar voor een kwart vol'. Zeer radicale maatregelen moeten er komen, vond ook klimaatprofessor Pier Vellinga. Dan komen we 'misschien' met veel spul en moeite aan het maximum van 2 graden opwarming.

Ik vertrok met hangende schouders. Heus, ik geloof in de opwarming. Ik ben geen klimaatscepticus. Wel ben ik apocalypsontkenner. Wat mij niet bevalt, is de religieuze en antimoderne orgeltoon als het klimaat ter sprake komt. We gaan er weliswaar over tien jaar aan, maar kernenergie - nul ton CO2 - blijft taboe. We moeten anders gaan leven, het moet minder en het is de schuld van de welvarende wereld. Dat is de theologie van schuld en boete. Sylvia Borren studeerde geen milieu maar 'religion', las ik op haar cv. En laten we domineesdochter Merkel niet vergeten, van de welkomstcultuur én van de Energiewende. Intussen produceert Duitsland met zijn windmolens nog geen gram CO2 minder, omdat de bruinkoolstook vrolijk verder gaat.

S. Borren studeerde 'religion'... Beeld Ilvy Njiokiktjien / ANP

Waarom is het zo moeilijk om zakelijk over dit onderwerp te spreken? Een week geleden stond er in deze krant een aanstekelijk interview met de Amerikaanse milieuactivist Ted Nordhaus, die zich ecomodernist noemt. Helemaal mijn man. Hij zei dat Greenpeace de boel flest met een energiescenario waarin de hele wereld in 2050 duurzaam is - 'fantasie, volkomen absurd' om te denken dat het energiegebruik zal afnemen met tegen die tijd elf miljard wereldbewoners. Ik dacht aan Sylvia Borren: feiten zijn van belang, machtsverhoudingen zijn belangrijker. Actie gaat klaarblijkelijk voor waarheid.

Ted Nordhaus wees op China en India, die allebei onze levensstandaard willen. Het zou ronduit immoreel zijn te vragen of ze daar a.u.b. arm willen blijven vanwege de opwarming. Dat overlevingsmaximum van plus twee graden is een fetisj geworden. Binnen vijftien jaar is India de grootste bijdrager aan de opwarming. Je kunt beter nadenken over manieren om welvaartsverbetering te bereiken die óók bijdragen aan vermindering van de CO2. Blijven roepen over de aanstaande ondergang werkt niet.

Nordhaus gaf het voorbeeld van de Amerikanen, die best nieuwe dingen willen bedenken, moderne technieken, intensivering, om de opwarming te beteugelen. Maar je moet niet aankomen met kanselpraat over niet meer vliegen, geen biefstuk eten of minder welvaart. Dan gooien ze de kont tegen de krib. Dat geldt ook voor Nederlanders. Waarom lukt het niet met dat energieakkoord: omdat het noorden de windmolens niet lust. Zonnepanelen: schitterend. Iedereen kan hobbyen op zijn dak en zien hoe de meter terugloopt.

Maar de komst van windmolens gaat gepaard met barse woorden tegen nimby-burgers.Naarmate de molens almaar groter worden, worden er meer regels topdown opgelegd aan de participatiemaatschappij. Intussen nog altijd geen antwoord op de vraag waar de stroom vandaan komt als het niet waait; of waarom horizonvervuiling niet telt in dit overvolle land. Zo organiseert de overheid haar eigen chagrijnige onderdanen.

Je moet klimaat leuk maken voor de mensen, zegt Ted Nordhaus. Hoewel het niet mag van Greenpeace gaan ze in India heus kolen delven. Maar ze hebben tegelijk last van enor- me vervuiling en daar willen ook Indiërs vanaf. In India gaat het altijd over grote getallen. Met weinig moei-te boek je enorme vooruitgang. Precies deze week schreef stichting HIER Klimaatbureau een brief aan de Kamer. Ze levert al een paar jaar moderne, schone kooktoestellen aan India, met spectaculaire resultaten.

Op dit moment koken drie miljard vrouwen wereldwijd op houtskoolvuurtjes, meestal binnenshuis. Dat gaat gepaard met CO2 en roet, en heet in de wandeling the silent killer. Jaarlijks sterft een half miljoen Indiërs aan de gevolgen. Schone kooktoestellen kosten een paar tientjes en besparen veel levens. Per toestel scheelt dat een ton CO2, dat is ruwweg tien zonnepanelen. Ik heb het de directeur laten uitrekenen. De tien miljoen kooktoestellen die hij tegen 2020 wil financieren, leveren evenveel CO2-vermindering op als het hele energieakkoord. Maar dan wel voor een tiende van de prijs die wij neertellen om al die megamolens neer te zetten op de postzegel Nederland. Een tiende! Bent u daar, globale denkers in de Kamer?

Redding voor enkele tientjes...
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden