Mag het T-woord gebruikt worden voor de aanslagen in Boston?

Er is nog geen dader en geen verklaring waarom iemand twee snelkookpannen heeft laten ontploffen in een menigte. Toch worden de aanslagen op de Boston Marathon aangemerkt als terrorisme. En dat valt niet bij iedereen in goede aarde. De Amerikaanse senator Claire McCaskill vroeg zich openlijk af: als de slachtpartij in Newtown niet wordt omschreven als terrorisme, waarom Boston dan wel?

Een zandsculptuur in India, gemaakt na de aanslagen in Boston. Beeld ap
Een zandsculptuur in India, gemaakt na de aanslagen in Boston.Beeld ap

'Als je kijkt naar het bewijs op dit gebied, is er dan enig verschil tussen Sandy Hook (de basisschool in Newtown, red.) en Boston, behalve dan de keuze voor een wapen?', vroeg senator McCaskill tijdens een congreszitting aan Janet Napolitano, de Amerikaanse minister van Binnenlandse Veiligheid.

Aan de andere kant bleef het geruime tijd stil. Napolitano had niet snel een antwoord paraat. Waarop McCaskill haar kans greep en opmerkte: 'We zijn zo snel met het benoemen van de aanslagen in Boston.' En, doelend op de schietpartij in Newtown, waarbij Adam Lanza op een basisschool 20 kinderen en 6 volwassenen doodschoot: 'Waarom noemen we de man met zijn geavanceerde wapens niet een terrorist?'

De vraag wanneer een daad wel of niet als terrorisme beschouwd moet worden, is al jarenlang een discussiepunt in Amerika. Toen vorig jaar vier Amerikanen werden gedood op de Amerikaanse ambassade in Benghazi, net voordat de presidentiële verkiezingen plaatsvonden, had Obama heel wat uit te leggen toen hij niet meteen de term 'terrorisme' in de mond nam.

Vergelijkbare kritiek was er toen Obama de schietpartij op de legerbasis Fort Hood - waarbij 13 mensen omkwamen - had omschreven als 'geweld op de werkvloer'. Familieleden van de slachtoffers voelden zich bedrogen. Helemaal omdat de verdachte, Nidal Hasan, banden bleek te hebben met moslimklerk Anwar al-Awlaki. Duidelijker had het niet kunnen zijn, toch? Hasan was een terrorist.

Het T-woord
Maar Obama betracht nu duidelijk wat meer voorzichtigheid bij het gebruik van dit woord. Ook tijdens zijn eerste toespraak na de aanslagen in Boston, koos hij ervoor om het woord 'terrorisme' achterwege te laten. Het kwam hem in (met name de rechtse) media op een storm van kritiek te staan. 'Alle juiste woorden, behalve eentje', kopte het Defense Media Network. 'De enige veilige aanname: het was terrorisme', luidde een andere kop boven een stuk in Pittsburgh Post-Gazette.

Tegenstanders van het noemen van het 'T-woord' wezen erop dat er nog geen dader is, en dat het dus niet terecht is om de term 'terrorisme' in de mond te nemen. In zekere zin hebben ze daarin gelijk, want wie de woordenboeken erop naslaat komt tot de conclusie dat terrorisme (een al eeuwenoude activiteit) gebruikt wordt om alle soorten van geweld te omschrijven die een politiek doel dienen. En in Boston is het motief van de dader nog onbekend.

'Het woord heeft een andere betekenis sinds 9/11', zei David Axelrod, een van de belangrijkste adviseurs van Obama, maandagavond tegen MSNBC. 'Ik ben er zeker van dat de president met de gedachte speelde dat we niet weten wie er achter de aanslagen in Boston zit.'

Politiek beladen
'Het probleem is dat de term zo politiek beladen is', aldus Andrew McCarthy, een advocaat die betrokken was bij de berechting van de terroristen achter de bomaanslag op het Trade Center in 1993, tegen persbureau AP. 'Zonder de context van Fort Hood en Benghazi, zou Boston helemaal niets hebben voorgesteld.'

Als het aan McCarthy ligt, vallen de aanslagen in Boston wél onder de noemer terrorisme: er werden immers bommen gebruikt die tot doel hadden om een zo groot aantal mensen te verwonden.

'Het feit dat er bommen zijn gebruikt, versterkt het gevoel dat het om een terroristische daad gaat', verklaart McCarthy. 'Een bom is niet uitsluitend een wapen voor terroristen, maar het is wel het meest nadrukkelijke wapen van terroristen.'

Waarom Obama dinsdag tijdens een persconferentie opeens besloot om de aanslagen in Boston wel 'een daad van terrorisme' te noemen, blijft onduidelijk. Misschien was het de kritiek van de media, of volgde hij het voorbeeld van andere hooggeplaatsten - zoals de minister van Defensie Chuck Hagel, die er geen enkele moeite mee leek te hebben om het T-woord openlijk te verkondigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden