Mag het afgelopen zijn met Marx?

Hij was een visionair, maar ook een aan grootheidswaan lijdende mislukte dichter. Het communisme biedt geen oplossing, maar hoort op de mestvaalt van de geschiedenis....

Afgelopen zondag liep ik nietsvermoedend door het hoofdstedelijke Amstelpark te kuieren, toen ik plotseling een man van gemiddelde leeftijd met een rood T­shirt zag lopen met daarop de tekst MacLenin en de beeltenis van de eerste leider van het Rijk van het Kwaad, de Sovjetunie.

Een toevallige voorbijganger, zo dacht ik nog, met een zeer gering historisch besef. Of ging het hier wellicht om een deelnemer aan het Marxisme Festival (Ten Eerste, 26 april)? Want welk weldenkend mens pronkt er anno 2010 vrijwillig met een T­shirt van een man die het moderne politiek terrorisme in de twintigste eeuw introduceerde? Een man die achter Mao, Stalin en Hitler de vierde plaats inneemt op de ranglijst van grootste massamoordenaars aller tijden en bovendien de voornaamste inspirator was van dit supertrio van het absolute kwaad.

Wat bezielt mensen om achter een ideologie aan te lopen die in de 20ste eeuw het nauwelijks te bevatten aantal van 150 miljoen mensenlevens heeft geëist en deze als voorbeeld te stellen voor een betere wereld? Het communisme leek tussen 1989 en 1991 voorgoed begraven te zijn, maar klaarblijkelijk zijn deze ingrijpende gebeurtenissen volledig voorbijgegaan aan die (extreem-)linkse politici, intellectuelen en actievoerders die menen dat het marxisme het enige antwoord op de kredietcrisis kan bieden. Was vorig jaar Burn a Banker nog de volstrekt abjecte leuze, nu roept men op tot een gewelddadige Regime change!

Daarbij wordt steevast gerefereerd aan de zogenaamd profetische blikken van de grondlegger van het communisme, Karl Marx, en zijn kwaliteit als wetenschappelijk doorschouwer van het kapitalisme.

Hebben de Marx-adepten echter enig idee met wie ze zo fier pronken? Wie was de Man met de Grote Baard eigenlijk werkelijk? Een visionair was hij zeer zeker en over talent om vlammende politieke pamfletten te schrijven beschikte hij ook, maar wanneer we levensloop en -werk van Marx kort doorlichten, dan zien we dat hij niets meer was dan een aan grootheidswaanzin lijdende mislukte dichter met apocalyptische visioenen. Is dat de man die redding en verlossing moet brengen?

Het gedachtengoed van Marx heeft duidelijk genocidale trekjes. De bestaande wereld was medio 19de eeuw in Marx’ ogen zo tot op het bot verrot, dat er geen andere redding meer bestond dan grote delen daarvan – lees bevolkingsgroepen – met geweld te vernietigen door middel van revoluties en oorlogen. U zult erover verbaasd staan, hoe vaak in het werk van Marx en zijn partner in crime Friedrich Engels op vlammende wijze wordt opgeroepen tot geweld en (wereld)oorlog, waarbij volkeren die geen dragers van de vooruitgang zijn, zoals Polen en Serviërs, ‘de opdracht hebben in een revolutionaire Weltsturm onder te gaan’. Engels sprak zelfs van Völkerabfälle. De Britse literatuurhistoricus George Watson noemt Marx dan ook ‘de aartsvader van de moderne politieke volkerenmoord’.

Voor het concept van democratie had Marx slechts minachting. Zelfs racisme en antisemitisme zijn duidelijk waarneembaar. Een van Cuba afkomstig zijnde schoonzoon, een halfbloed, werd door Marx de gorilla of Negrillo genoemd. De Duitse sociaal-democraat Ferdinand Lasalle werd getypeerd als ‘Joodse nikker’ en ‘glibberige Jood vermomd onder brillantine en goedkope juwelen’.

Daarnaast hebben Marx en Engels de twijfelachtige eer de aartsvaders te zijn van het gewelddadige type spraakgebruik dat in de 20ste eeuw door onder anderen Lenin en Hitler werd geperfectioneerd. Marx sprak in de meest abjecte, kwaadaardige en opruiende wijze over zijn tegenstanders, die men moest vernietigen en verdelgen als waren zij onkruid.

Wat zijn wetenschappelijke werk betreft: het was Marx zelf die zijn theorieën het predikaat ‘wetenschappelijk’ meegaf. Echte wetenschappers hebben echter aangetoond dat de twee belangrijkste hoofdstukken van zijn belangrijkste theoretische werk, het door velen geloofde maar door weinigen gelezen Das Kapital, geen enkele wetenschappelijke grondslag hebben. Zij hebben hem schuldig bevonden aan selectief brongebruik, secundair en bovendien verouderd bronnenmateriaal en het verzwijgen van bewijsmateriaal dat zijn stelling ontkracht dat het kapitalisme niet te hervormen is.

En met dit laatste punt zijn we aangekomen bij de kern van de zaak. De denkfout die marxistische fanatici maken – leeftijd is geen excuus voor dogmatische domheid – is dat zij het communisme als alternatief voor het kapitalisme zien. Dat kan het echter principieel niet zijn, aangezien het communisme geen wetenschappelijke economische leer is, maar een zeer radicale politieke ideologie van de meest dogmatische soort, terwijl het kapitalisme slechts een economisch systeem is. Het is niet voor niets dat er nergens ter wereld een Partij van het Kapitalisme bestaat.

Het oproepen tot en het verlangen naar een terugkeer naar het communisme levert daarom een net zo positieve bijdrage aan het debat over de kredietcrisis op als het oproepen tot het uitzetten van asielzoekers in het integratiedebat. De oplossing van de kredietcrisis ligt in een hervorming van de spelregels van het kapitalisme, niet in de door radicalen gewenste afschaffing ervan. Het kapitalisme heeft reeds menig crisis doorstaan door zich aan te passen aan een nieuwe situatie en zal daarom ook de kredietcrisis te boven komen en niet, zoals het communisme, eindigen op de mestvaalt van de geschiedenis. De organisatoren van het debat over Marx op 1 mei in de Amsterdamse Singelkerk zouden het lef moeten hebben de schokkende documentaire The Soviet Story (2008) te tonen, zodat men met eigen ogen kan zien wat Marx voorhad en wat het even onvermijdelijke als verschrikkelijke gevolg van zijn plannen was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden