Mag de Veluwse goudjakhals in Nederland blijven?

Is de nieuwkomer een welkome gast of wacht hem (of haar) het vuurpeloton, zoals andere exotische diersoorten? Maandag maakte onderzoeksinstituut Alterra in Wageningen bekend dat medewerkers eerder deze maand op de Veluwe - waar is niet bekend gemaakt - bij toeval een goudjakhals hebben gespot. Dat gebeurde op beelden die een infrarood camera 's nachts maakte.

Een speciale camera heeft de zogeheten goudjakhals geregistreerd op de Veluwe. Beeld anp

Ontdekker Edgar van der Grift van Alterra is al op zoek geweest naar haren of uitwerpselen met dna van de jakhals. Dat kan uitsluitsel geven of het om een mannetje of een vrouwtje gaat. 'Maar het dna-profiel zet ons wellicht ook op het spoor van de herkomst', aldus Van der Grift. 'Dit dier kan op eigen kracht ons land zijn binnengewandeld, maar ook zijn ontsnapt of illegaal uitgezet.'

Sinds de jaren tachtig is de goudjakhals bezig met een opmars. Aanvankelijk kwam het dier voor op de Balkan en in Griekenland en Turkije, maar inmiddels ook in Italië, Oostenrijk, Zwitserland, Tsjechië, Polen en de Baltische Staten, zij het nog altijd in lage aantallen. Mogelijk speelt klimaatverandering een rol bij deze veroveringstocht. Ook in Duitsland worden steeds vaker jakhalzen gezien. De dichtstbijzijnde melding is afkomstig uit de omgeving van Frankfurt.

Vandaar is het nog een flink eind naar de Veluwe, maar het valt niet uit te sluiten, aldus Van der Grift, dat de Veluwse jakhals op eigen poten is aan komen lopen. Dat is van groot belang voor diens verblijfsstatus.

De goudjakhals

De goudjakhals is met een schouderhoogte van 50 centimeter een intermediair tussen vos en wolf. Opvallend zijn de grote oren, de neerhangende staart en een variabele vacht, vaak zandkleurig of wat rossig met een combinatie van uitstaande zwarte, bruine en lichte haren. De jakhals is een alleseter. Hij jaagt op hazen, konijnen, muizen, reptielen, amfibieën en vogels, maar eet ook vogeleieren, fruit, aas en afval. Voor mensen is hij niet gevaarlijk.

Dieren uit verre oorden die door toedoen van de mens in onze vaderlandse natuur belanden, zogeheten exoten, worden bestreden. Pallas' eekhoorns bijvoorbeeld met vangkooien; huiskraaien met het geweer. Daarentegen was de Turkse tortel, die in de vorige eeuw op eigen kracht naar Nederland kwam, wel welkom. Exotisch misschien, maar geen exoot.

Hoewel de jakhals niet zo'n strikte Europese bescherming geniet als de wolf, mag Nederland het dier geen stroobreed in de weg leggen, zegt natuurbeschermingsjurist Arie Trouwborst. Bij de Universiteit Tilburg leidt hij een onderzoeksproject over recht en grote roofdieren in Europa. Samen met biologen deed hij onderzoek naar de opmars van de jakhals en diens juridische status.

'Dat onderzoek maakt ook aannemelijk dat er niet een grapjas met een bestelbus met jakhalzen door Europa rijdt en ze her en der uitzet. Dit is geen exoot. De Europese Habitatrichtlijn bepaalt dan dat Nederland moet zorgen dat het dier de ruimte krijgt en een gezonde populatie kan opbouwen.'

Die bescherming vervalt echter, verwacht Trouwborst, als vast komt te staan dat de Veluwse jakhals niet op eigen kracht hier is gekomen. 'Als hij is uitgezet, dan gaat het technisch gezien wel om een exoot. Dan is ook de bescherming onder de Habitatrichtlijn waarschijnlijk niet langer van toepassing.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden