VIJF VRAGEN

Mag de gemeente uw fiets zomaar weghalen?

Vijf vragen over fietsbeleid

Het weghalen van fietsen door gemeenten komt neer op diefstal, vindt de Fietsersbond. Maar wat mag een gemeente nou wel en niet, en komt er nog een oplossing? Vijf vragen over het fietsweghaalbeleid.

Een fietsenstalling in Utrecht. Foto Marcel van den Bergh

1. Waarom worden de fietsen weggehaald?

Het korte antwoord: omdat ze overlast veroorzaken. 'Fietsen blokkeren trottoirs en versperren de doorgang voor voetgangers, maar ook hulptroepen', zegt een woordvoerder van de gemeente Utrecht. Deze overlast is voornamelijk hinderlijk, maar kan ook gevaren opleveren. Zo kunnen voetgangers de weg op worden gedwongen, of problemen hebben met oversteken. 'Fietsen die voor direct gevaar zorgen, omdat zij bijvoorbeeld voor een nooduitgang staan, mogen dan ook zonder verdere waarschuwing worden weggehaald', zegt Theo Zeegers, verkeerskundige van de Fietsersbond.

Hierbij moet er een onderscheid gemaakt worden tussen weesfietsen en verkeerde geparkeerde fietsen. Weesfietsen zijn fietsen die lang in een rek blijven staan, en na een bepaalde periode door de gemeente worden verwijderd. Foutgeparkeerde fietsen staan echter buiten de rekken, en worden verwijderd om hun hinder.

2. Mag dat zomaar, fietsen weghalen?

Gemeenten mogen zelf in een algemene plaatstelijke verordening (APV) de regels bepalen van het fietsparkeren. In Zwolle bijvoorbeeld is de APV aangepast zodat fietsen in de binnenstad enkel nog binnen de rekken mogen worden geplaatst. 'Er staat een bordje bij dat mensen waarschuwt dat hun fiets wordt weggehaald als deze buiten de rekken geparkeerd staat', zegt Bonnie van der Meer, woordvoerder van de gemeente Zwolle. Fietsen die in de binnenstad in overtreding zijn, worden dan ook zonder extra waarschuwing weggehaald.

En juist dat mag niet, volgens verkeerskundige Theo Zeegers van de Fietsersbond. 'De APV kan per plaats verschillen, maar de regels die gelden voor verwijdering van fietsen zijn landelijk vastgelegd'. Wat die regels inhouden? De overtreder moet een termijn krijgen om zijn fout te herstellen. Met andere woorden, hij moet een redelijke tijd krijgen om zijn foutgeparkeerde fiets juist neer te zetten. Zeegers: 'Dit verschilt per plek in de stad: in een winkelstraat is een uur een redelijke termijn, terwijl bij een station 24 uur redelijker is, aangezien mensen die hun fiets daar parkeren meestal de hele dag weg zijn. Maar direct weghalen mag alleen bij direct gevaar.'

Het fietsdepot in Amsterdam, waar alle weggehaalde fietsen naartoe worden gebracht. Foto anp

3. Hoeveel fietsen worden er weggehaald?

Volgens cijfers van het AD is de gemeente Amsterdam de grootste wegsleper van fietsen. Zeker 1 op de 11 fietsen wordt weggesleept. De nummers twee en drie zijn respectievelijk Utrecht (1 op de 20 fietsen) en Zwolle (1 op de 25 fietsen). Van de top drie geeft de gemeente Utrecht zijn foutparkeerders twee uur de tijd om de fiets te verplaatsen. De gemeente Amsterdam geeft aan dat verkeerd geparkeerde fietsen minimaal een week blijven staan, voordat ze worden weggehaald.

Volgens Zeegers beroept de gemeente Amsterdam zich te vaak op de regel van het directe gevaar, waardoor zij te weinig fietsen labelen voor ze ze verwijderen. De gemeente zelf ontkent dit in alle toonaarden.

Top 10

1. Amsterdam (73.745, één op de 11)
2. Utrecht (16.755, één op de 20)
3. Zwolle (4965, één op de 25)
4. Groningen (6843, één op de 29)
5. Nijmegen (5229, één op de 32)
6. Amersfoort (4369, één op de 35)
7. Haarlem (3600, één op de 43)
8. Apeldoorn (3425, één op de 46)
9. Den Haag (10.367, één op de 49)
10. Tilburg (3728, één op de 56)

4. Wat kost het de gemeenten?

Otto van Boggelen, programmamanager CROW Fietsberaad, het kenniscentrum voor fietsbeleid: 'Je hebt te maken met kosten voor het handhaven en wegslepen en voor de opslag in fietsdepots. Zeker in de grote gemeenten kunnen deze bedragen flink oplopen, soms wel tot in miljoenen.' Het kenniscentrum helpt gemeenten met het ontwikkelen van fietsbeleid, onder andere door onderzoek. De gemeente Amsterdam beweert dat het weghalen en opslaan van een fiets 76 euro per stuk kost. Deze kosten worden niet terugverdiend. Een fietser betaalt in die gemeente een tientje voor het terugkrijgen van zijn fiets, volgend jaar wordt dat 15 euro.

5. Wat zijn de oplossingen?

Voor Theo Zeegers is een oplossing niet moeilijk te verzinnen. 'Het overgrote deel wil zijn fiets niet in overtreding parkeren, maar wordt gedwongen door een tekort aan parkeerruimte.' Zeegers pleit dan ook voor het vergroten van de parkeercapaciteit. Zo simpel is het volgens van Boggelen echter niet: 'We moeten de fietser sturen in zijn gedrag. Dat lukt nu nog niet goed, maar we staan aan de vooravond van veranderingen.' Volgens van Boggelen is het belangrijk om fietsen te kunnen identificeren. 'Dan kun je namelijk pas gerichte oplossingen gaan invoeren. Bewoners bijvoorbeeld via een chip in de fiets toegang geven tot speciale stallingen bij hun woning, om een plek te kunnen garanderen.'

Naast het positief belonen van goed gedrag, zul je volgens Van Boggelen toch ook foutparkeerders moeten blijven wegslepen. 'Het blijft een verhaal van honing en azijn.'

Meer over