Maffiabaas 'Toto' Riina, het Beest van Sicilië, overleden aan nierkanker

Hij gold als de meest gehate man van Italië, de 'capo dei capi' uit Corleone die een bloedige oorlog voerde tegen de staat.

Salvatore 'Toto' Riina in 1993. Beeld ap

Hij gaf opdracht voor zo'n 150 moorden, onder meer op de onderzoeksrechters Giovanni Falcone en Paolo Borsellino. Zijn gewelddadige karakter leverde hem de bijnaam 'La Belva' ('Het Beest') op. Zelf stierf Toto Riina vredig in bed, 87 jaar oud.

Riina werd 26 keer tot levenslang veroordeeld. Hij zat sinds 1993 vast en stond 24 uur per dag onder toezicht. Slechts één uur per maand gefilmd achter glas mocht hij één aangewezen familielid zien. De laatste dagen van zijn leven werd het strakke regime doorbroken: naaste familie mocht afscheid nemen van de maffiabaas, die aan nierkanker leed en kunstmatig in coma werd gehouden in een ziekenhuis in Parma.

Salvatore Riina werd op 16 november 1930 geboren in Corleone, nabij de Siciliaanse hoofdstad Palermo. Het dorp kwam door de Godfather-trilogie van regisseur Francis Ford Coppola symbool te staan voor de maffiapraktijken op het eiland.

Riina groeide op in een arme boerenfamilie. Hij verloor zijn vader en broer op jonge leeftijd; ze werden in1943 opgeblazen toen ze buskruit probeerden uit een niet-geëxplodeerde Amerikaanse bom. Toen Riina 19 jaar was, had hij zijn eerste slachtoffer gemaakt.

Salvatore 'Toto' Riina, bijnaam 'Het Beest'. Beeld reuters

Ninetta

De maffiabaas trouwde in de jaren zeventig met Antonietta Bagarella, wier familieleden tot de hoogste maffiakringen behoorden. Volgens een bekende anekdote hield de familie Bagarella het huwelijk aanvankelijk tegen, totdat Riina liet weten dat hij 'niemand anders dan mijn Ninetta wilde trouwen, anders moet ik wat mensen ombrengen'. Zo werd er alsnog getrouwd, en het stel kreeg vier kinderen. De twee zonen volgden in hun vaders voetsporen: beiden belandden achter de tralies voor misdrijven variërend van moorden tot witwaspraktijken en afpersing.

Tot zijn arrestatie in 1993 was Riina de capo dei capi, de baas der bazen van de Cosa Nostra, de Siciliaanse maffia. Hij wordt gezien als de eerste klassieke maffiabaas. Met een serie slachtpartijen onder rivaliserende clans wist hij tussen 1981 en 1983 een dictatuur te vestigen binnen de tot dan toe versnipperde georganiseerde misdaad.

Riina verklaarde de 'oorlog aan de staat' met een reeks bomaanslagen op treinen, stadspleinen, kerken en musea. Het dieptepunt waren de moorden op de Siciliaanse maffiajagers Giovanni Falcone en Paolo Borsellino, die vlak daarvoor 342 maffiosi hadden veroordeeld in een megaproces. Vooral de bomaanslag op Falcone in 1992, waarbij een deel van de snelweg bij Palermo werd opgeblazen en ook de vrouw van de rechter en drie agenten omkwamen, maakte van Riina de meest gehate man van Italië.

Riina in 1996 bij zijn rechtszaak. Beeld epa

Zijn koelbloedigheid werd nog eens onderstreept door ontvoering van een 13-jarige jongen in een poging diens vader tot zwijgen te dwingen. De jongen werd gewurgd en zijn lichaam met zuur overgoten.

Spijt heeft Riina nooit gehad. Dit jaar nog zei hij : 'Ze zullen me nooit breken, al geven ze me drieduizend jaar celstraf.'

Rouwt er dan niemand in Italië? Toch wel. 'Voor mij ben je niet Toto Riina, maar gewoon mijn vader. Ik hou van je.' Dat schreef Riina's jongste zoon, Giuseppe, als afscheidsgroet op zijn Facebookpagina.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.