Maffia gedijt in Boliviaans 'drugsparadijs'

De strategische ligging, het perfecte klimaat voor de cocaplant en de tandeloze regering, maken Bolivia tot een paradijs voor de maffia.

SANTA CRUZ - Het gezicht van de onbekende was verminkt, zijn handen waren gebonden met metaaldraad en zijn beulen hadden onleesbare tekens in zijn rug gegraveerd. Het lijk werd eind november gevonden tijdens een operatie van de Boliviaanse antidrugspolitie FELCN op 20 kilometer van Puerto Suárez, een oostelijke stad die grenst aan Brazilië. Later stelden experts van de FELCN vast dat de tekens op het lichaam Chinese karakters waren.

'We hebben te maken met een golf van afrekeningen in de regio', zegt Gary Prado, advocaat en veiligheidsadviseur in de subtropische zakenstad Santa Cruz de la Sierra, de economische motor van Bolivia. 'Het geweld duidt op een sterke aanwezigheid van Aziaten, Colombianen en Mexicanen, die nauwe banden hebben met lokale drugsclans.' Prado noemt zijn land een 'maffiaparadijs.'

Een gunstige geografische ligging, een voor cocaplanten perfect klimaat en een regering zonder doeltreffende strategie tegen de drugshandel. Het is deze combinatie die Bolivia tot een paradijs maakt voor de maffia. Het land kampt bijgevolg met toenemend geweld, terwijl de Boliviaanse economie steeds dieper wordt geïnjecteerd met 'narcodollars'.

Felipe Cáceres, onderminister van Sociale Zaken en namens de regering van president Evo Morales verantwoordelijk voor drugsbestrijding, erkent dat zelfs het beruchte Mexicaanse kartel van Los Zetas en de meedogenloze Braziliaanse misdaadsyndicaten PCC en Comando Vermelho aanwezig zijn op Bolivia's territorium. 'Het gaat om connecties. Maar ik sluit categorisch uit dat de kartels hier met hun hele militaire structuur opereren', zegt Cáceres.

Volgens Fernando Amarrio, chef van de FELCN in de regio Santa Cruz, profiteren de internationale drugsbendes van Bolivia's gunstige geografische ligging - 1.098.581 vierkante kilometer in het hart van Zuid-Amerika, grotendeels onbevolkt - om cocaïne te smokkelen naar Brazilië, Argentinië en Paraguay, en van daaruit naar Europa. 'De criminelen hebben veel beter materieel dan de politie', verklaart Amarrio. 'Ik heb het over vliegtuigen en helikopters.'

Vorige week zei president Morales dat hij het parlement wil aansporen een wet aan te nemen die het mogelijk moet maken vliegtuigen neer te halen waarvan vermoed wordt dat ze drugs smokkelen. Cijfers van de Verenigde Naties wijzen uit dat het totale oppervlak van de cocaplantages in Bolivia is gegroeid van 25.400 hectare tot 31.000 hectare sinds Morales in 2006 aan de macht kwam. De regering zegt dat ze het afgelopen jaar 10.509 hectare aan cocavelden heeft vernietigd.

Volgens Gary Prado en andere deskundigen zijn de tegenstrijdigheden in het discours van de Boliviaanse president het voornaamste obstakel voor een serieuze bestrijding van de lokale en buitenlandse bendes in het land. Aan de ene kant geeft Morales toe dat de drugshandel hem 'angst' inboezemt. Hij zei dat begin december bij de oprichting van de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caribische Staten (CELAC) in Caracas. 'Tegelijkertijd weigert hij, tegen alle logica in, te erkennen dat zijn promotiecampagne voor het kauwen van cocabladeren, als culturele erfenis van de Andesvolkeren, leidt tot de groei van de georganiseerde misdaad', zegt Prado.

Tijdens een recente actie ontmantelde de FELCN 230 drugslabs in Nuevo Horizonte en Ichilo, twee dorpen in de regio Santa Cruz. In 2011 nam de politie in totaal 33,3 ton cocaïne in beslag en werden meer dan honderd 'narcos' van verschillende nationaliteiten gearresteerd. 'In dit tempo zal Bolivia zich snel ontwikkelen tot een Toren van Babel, met delinquenten uit alle hoeken van de wereld', zegt Ramón Peralta.

De Oekraïense maffia maakt zich volgens deze oud-politiechef meester van de gokspelen en Japanners runnen bordelen langs de rivier de Magdalena. 'Al deze activiteiten zijn filialen van de drugshandel', zegt Peralta, die in het verleden samenwerkte met de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA. Evo Morales zette de DEA in 2008 het land uit, vanwege een vermeende samenzwering tegen zijn regering.

Witwassen

Volgens het VN-bureau tegen drugs en misdaad UNODC zetten de cocaïneproducenten Peru, Colombia en Bolivia jaarlijks 83 miljard dollar om. 'Daarvan blijft 750 miljoen dollar op Boliviaans grondgebied', verklaart de lokale UNODC-vertegenwoordiger César Guedes. 'Het geld wordt witgewassen.' Deze illegale inkomsteninjectie in de Boliviaanse economie verklaart - naast de door de hoge internationale grondstoffenprijzen veroorzaakte economische voorspoed - de spectaculaire groei van de bouwsector in Bolivia.

Talrijke luxe kantoor- en woontorens veranderen de horizon van het vlakke Santa Cruz de la Sierra. Een particuliere studie van het Boliviaanse cementbedrijf SOBOCE onderstreept dat 'zeven op de tien kopers van appartementen betalen met contant geld, zonder de steun van financiële instellingen'. Alberto Bonadona, hoogleraar economie aan Bolivia's grootste universiteit, San Andrés, zegt dat het witwassen een speculatiebel creëert. 'Tegenover elke 8 dollar aan legale export staat 1 dollar aan illegale uitvoer. In deze zelfde verhouding wordt de hele Boliviaanse economie gefinancierd.'

Ook Fabián Yacsik, parlementariër van de centrumlinkse oppositiepartij Beweging Zonder Angst (MSM), spreekt van een luchtbel. 'De drugshandel vernielt het institutionele en sociale weefsel in ons land, en de economie wordt op een gevaarlijke manier vervormd', zegt hij. 'Wat gebeurt er als de bel in de bouwsector uit elkaar spat? Dan draaien de eerlijke Bolivianen voor de kosten op.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden