Maestro Stromae ***

De Belgische hiphopchansonnier verbaast in vele opzichten.

ROBERT VAN GIJSSEL

'Alors on danse... alors on danse...' Misschien herinnert u het zich nog, die zomerhit van 2010: een Franse, onderkoelde stem, een opzwepend melodietje en pulserende beats. Stromae heette de Belgische maker, een verbastering van Maestro. Hij verkocht 2 miljoen singles en 135 duizend albums, en verdween toen van de radar. Een toevalstreffer van een one-hit wonder.

Tot nu. Sinds een paar weken is Paul Van Haver - de echte naam van Stromae - weer helemaal terug. Hij heeft een nieuwe cd, die sinds maandag in de rekken ligt. Hij heeft een nieuwe hit, Papaoutai, in België, Nederland en Frankrijk. En hij heeft een nieuwe videoclip op YouTube, die liefst 17 miljoen keer werd bekeken.

In thuisland België kent de populariteit van Stromae geen grenzen. Een paar weken geleden mochten de Belgische media zijn nieuwe cd, Racine Carrée, beluisteren op een geheime bijeenkomst, gevolgd door een persconferentie en een groepsinterview. Commentaar van de journalist van Paris Match: 'Het is bijna moeilijker de nieuwste Stromae te beluisteren dan de nieuwste Madonna.'

Maar ondanks de restricties kwamen de journalisten allemaal en ze bejubelden Stromae alsof voor hen een nieuwe god was neergedaald. 'De coolste Belg sinds het begin van het nieuwe millennium', schreef Le Soir. 'Eerlijk, intelligent en modern', schreef Moustique. Ze gaven Stromae het grootste compliment dat een Belg een muzikant kan geven: de 'Jacques Brel van de 21ste eeuw'.

Het lijkt vreemd om de 28-jarige rapper te vergelijken met de getormenteerde chansonnier Jacques Brel. Toegegeven, hij heeft hetzelfde lange lijf als Brel, maakt dezelfde theatrale handgebaren en zingt met eenzelfde rollende 'r'. Maar zijn mix van dance, elektro en hiphop - op de nieuwe cd verbreed met rumba, jazz en dubstep - staat op het eerste gezicht erg ver van het Franse chanson.

Maar wie aandachtig luistert, merkt dat de vrolijke deuntjes worden begeleid door donkere teksten. In wereldhit Alors on danse wordt alleen maar gedanst om de crisis, de schulden en de mislukte huwelijken te vergeten. De songs op het nieuwe album gaan over kanker, aids, geweld en racisme. Het is een uitzonderlijke combinatie: muziek om op te dansen en over na te denken.

'Ik heb de vreemde neiging om te zingen over zaken die niet zo prettig zijn', zegt Stromae daarover in de Belgische media. 'Misschien is het omdat ik in het echte leven verlegen ben, en die gevoelige onderwerpen niet durf aan te snijden. Dit is mijn manier om me van mijn angsten te bevrijden.'

Veel van zijn teksten zijn ook auto-biografisch getint. Stromae groeide op in Brussel, als kind van een Vlaamse moeder en een Rwandese vader die hij zelden zag. 'Ik heb nooit honger gehad, maar we hadden geen geld. Mijn moeder heeft me opgevoed. Wat zij helemaal alleen voor haar vijf kinderen gedaan heeft, is onvoorstelbaar.'

Als Stromae 12 is, keert zijn vader definitief terug naar Rwanda, waar hij omkomt tijdens de genocide. 'Ik heb meer afgezien van het feit dat ik geen vader heb gehad dan van het feit dat hij is doodgegaan. Toen hij stierf, was hij voor mij al lang verdwenen.'

Die afwezige vader is het thema van zijn nieuwste hit Papaoutai (Papawaarbenje?), die al vijf weken in de Nederlandse top-10 staat. Onder de vette beats, de Afrikaanse ritmes en de videoclip met knettergekke danspassen gaat opnieuw een confronterende songtekst schuil: 'Iedereen weet hoe men baby's maakt, maar niemand weet hoe men vaders maakt.'

In interviews vertelt Stromae dat hij tranen met tuiten heeft gehuild tijdens de opname van Papaoutai. Meer nog dan over zijn vader gaat het liedje over zijn eigen kinderwens. 'Ik weet dat ik mezelf tegenover mijn kind niet zal kunnen goedpraten met: 'Ik heb zelf geen vader gekend'. Dat zal zo'n kind worst wezen. Hij heeft niemand iets gevraagd en het is aan jou het op te voeden.'

Koorddansend tussen lichte muziek en zware teksten trekt Stromae een onverwacht breed publiek aan. Jongeren houden van zijn beats en zijn hiphop, zijn geintjes met de (sociale) media en zijn coole videoclips. Ouderen houden van zijn woordspelletjes, zijn intelligentie en zijn nette imago - altijd in vlinderdasje en kostuum, met een uitgesproken afkeer van drank en drugs.

Bijzonder is dat hij met zijn Franse teksten ook een Nederlandstalig publiek aanspreekt: in Nederland én in Vlaanderen, op dit moment nou niet bepaald de meest francofiele regio. Stromae speelt met de tegenstellingen in België. In Bâtard (Bastaard) zingt hij: 'Ben je Hutu of Tutsi? Ben je Vlaming of Waal? Niet het ene, niet het andere. Je bent, je was en je blijft een bastaard.'

Ook daarin is hij een waardige erfgenaam van chansonnier Jacques Brel, die als Franstalige Vlaming een haat-liefdeverhouding met Vlaanderen had. Zelf kan Stromae zich helemaal vinden in zijn bijnaam. 'Naast rap was Brel het enige wat ik beluisterde toen ik jong was. Eigenlijk beschouw ik Brel als een rapper van zijn tijd.'

pop

Stromae: Racine Carrée

Universal

Het tweede album van de Belgische hiphopchansonnier Stromae, Racine Carrée, is in alle opzichten een wonderlijke plaat. Verbazingwekkend, hoe de als Paul Van Haver geboren rapper verschillende genres schijnbaar moeiteloos laat samenvloeien: electro, soms behoorlijk scheurende trance, hiphop, r&b en de nobele chansonkunst. En dan komen in nummers als Ave Cesaria ook nog latin en rumba voorbij, en plezierig Afrikaans tokkelende gitaartjes.

Ook bijzonder: hoe Stromae's op het eerste gehoor nogal rommelige liedjes, die soms (zoals La Fête en Ave Cesaria) eerder aanvoelen als langgerekte aanzetten tot liedjes, toch aangenaam in het gehoor blijven liggen. De sfeer, zoals op de klassieke-liefdesverdriethit Formidable, is onophoudelijk melancholiek, maar opwekkend tegelijkertijd. Die komt er wel overheen, denk je bij de wegstervende piano-akkoorden aan het einde van Formidable, na de hete brij van dreunende house- en hiphopbeats.

Echt lekker meerappen of -zingen, zoals we wel konden bij Stromae's wereldhit Alors On Danse uit 2010, kunnen we niet al te vaak op Racine Carrée. Stromae is karig met aanstekelijke refreintjes. De dansvloer wordt wel bediend, als hij de synthesizers meeslepend laat brullen- op zijn volgende wereldhit in wording, Papaoutai. Alsof Armin van Buuren hem hier een handje heeft geholpen.

Drie jaar na zijn wereldhit Alors on danse leek Stromae aan lager wal geraakt. Het was uit met zijn vriendin, ex-Miss België Tatiana Silva. Hij verscheen stomdronken aan een tramstation in het centrum van Brussel, pal in het spitsuur, schreeuwend dat hij eenzaam en impotent was. Door omstaanders gemaakte filmpjes circuleerden meteen op het internet en televisie.

Na drie dagen van negatieve media-aandacht onthulde Stromae dat alles in scène was gezet. De dronkemansscène, inclusief hulpvaardige of krenkende reacties van omstaanders, werd met een verborgen camera opgenomen en vormt de clip van zijn nieuwe nummer Formidable. Dankzij de mediastunt werd de videoclip op YouTube al 17 miljoen keer bekeken.

De Jacques Brel van de 21ste eeuw wordt hij genoemd, het grootste compliment dat je kunt krijgen in België. Met zijn nieuwe cd is rapper Stromae weer helemaal terug.

Stromae de acteur

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden