President Maduro.

analyseBuitenland

Maduro is ‘herkozen’, maar Venezolanen vragen zich op sociale media massaal af: wat nu?

President Maduro.Beeld EPA

In Venezuela blijft voorlopig een straffe socialistische wind waaien. Nicolás Maduro is zondagavond als winnaar uitgeroepen van de zeer omstreden presidentsverkiezingen. ‘Nooit eerder heeft een kandidaat in Venezuela 68 procent van de stemmen behaald’, jubelde de socialist in zijn overwinningsspeech. ‘Het is een historische triomf.’

In zijn rode overhemd sprak hij zondagavond vanaf het regeringspaleis de bevolking toe. ‘Ik ga werken aan het economisch herstel’, beloofde hij zonder erbij te vertellen hoe. ‘Ik ga de maffia omverwerpen, en een einde maken aan de economische oorlog.’ De aanwezigen zagen er afgepeigerd uit, hun gezichten ingevallen. ‘Viva la Revolución’, aldus Maduro.

Het zijn holle woorden in een land dat volledig aan de grond zit. Maduro volgde in 2013 zijn mentor Hugo Chávez op, en beloofde diens bolivariaanse socialistische revolutie voort te zetten. Sindsdien gaat het razendsnel bergafwaarts met het land. Hyperinflatie en extreme schaarste hebben de bevolking in armoede gestort, honderdduizenden Venezolanen zijn op de vlucht geslagen. Maduro is desondanks gekozen voor een tweede termijn en blijft tot 2025 aan de macht.

‘Historische triomf’

Maduro behaalde zijn ‘historische triomf’ dankzij manipulatie en een historisch lage opkomst. Slechts 46 procent van de Venezolanen ging naar de stembus. Normaal gesproken ligt de opkomst rond de 80 procent. Maduro’s tegenstanders bleven massaal thuis. Iedereen weet dat de kiesraad naar Maduro’s pijpen danst, en er bestond geen enkele illusie dat deze verkiezingen veranderingen zouden brengen.

Henri Falcón, Maduro’s belangrijkste tegenstander, riep nog voordat de uitslag bekend werd gemaakt op tot nieuwe verkiezingen. Falcón kreeg 21 procent van de stemmen en sprak van ‘ernstige onregelmatigheden’. Hij weigert de resultaten te accepteren. De Verenigde Staten hadden de verkiezingen al voor ze plaatsvonden als ongeldig bestempeld.

Aanhangers van president Maduro vieren feest.Beeld AP

De Groep van Lima, bestaande uit dertien Latijns-Amerikaanse landen en Canada, liet gisteren weten haar ambassadeurs terug te halen voor overleg, en roept internationale kredietverleners op geen zaken meer te doen met Venezuela. De Spaanse premier Mariano Rajoy sprak schande van de verkiezingen en gaat overleggen met zijn collega’s in Europa over maatregelen ‘om het lijden van de Venezolanen te verzachten’.

Oppositiecoalitie MUD (Rondetafel van Democratische Eenheid) heeft de verkiezingen geboycot omdat een deel van haar leiders in de gevangenis zit of door de regering is uitgesloten van deelname. De MUD hekelde ook dat 4 miljoen Venezolanen in het buitenland niet konden stemmen, en bekritiseerde het illegale gebruik van overheidsgeld voor Maduro’s campagne. Ze riep de bevolking daarom op thuis te blijven.

Kritiek 

Zondag was ‘Kroniek van een Aangekondigde Fraude’ de hele dag trending op twitter. Vooral de Puntos Rojos (Rode Punten) konden op veel kritiek rekenen. In het hele land had de regering partytenten neergezet nabij stembureaus, waar Venezolanen na te hebben gestemd hun vaderlandspasje konden laten scannen. Bij een aantal Puntos Rojos werden bonussen beloofd.

Ook in 23 de Enero, een sloppenwijk in Caracas, staat zondag een rode partytent tegenover een stembureau. Uit enorme speakers schalt een reggaetonversie van een van Maduro’s campagneliedjes, voor een tafel staat een lange rij wijkbewoners. ‘Het idee is dat iedereen gaat stemmen’, zegt Ingrid Sequera (51) terwijl ze de vaderlandspasjes scant met een tablet. ‘Wij houden hier bij of dat ook gebeurt.’

De vaderlandspasjes zijn omstreden. Ze zijn nodig om aanspraak te kunnen maken op voedselpakketten, toelagen en een staatspensioen. Voor veel Venezolanen betekenen deze sociale programma’s het verschil tussen overleven of doodgaan van de honger. In de campagne suggereerde Maduro dat degenen die niet gaan stemmen hun voedselpakket op de tocht zetten.

Elders in de stad, in de duurdere wijk Chacao, zijn zowel de stembureaus als de Puntos Rojos verlaten. ‘Waarom zou ik gaan stemmen?’, zegt de 55-jarige Augustina Ortiz. ‘Maduro is een dictator, de verkiezingen zijn een farce.’ Ook voor de MUD heeft Ortiz geen goed woord over. Ze is teleurgesteld in de coalitie, nadat ze vorig jaar net als tienduizenden andere Venezolanen maandenlang de straat op ging om te protesteren tegen Maduro. ‘We hebben straten gebarricadeerd toen de MUD dat vroeg’, zegt ze. ‘Er zijn meer dan honderd doden gevallen. En waar is de MUD nu?’

 In de steek gelaten

Het is een veelgehoord verwijt. Nog maar heel weinig mensen geloven in Maduro, maar de MUD heeft het bij de meesten ook verbruid. Een deel van de leiders zit inmiddels in het buitenland en dat is niet goed gevallen bij het thuisfront. ‘Ze hebben ons in de steek gelaten’, zegt Iraima Reyes (31). ‘Nu roepen ze op om niet te gaan stemmen, maar ze hebben ook geen andere oplossingen. We hebben een oppositie nodig die geloofwaardig is.

Supporters van Maduro.Beeld Reuters

Falcón bleek ook niet te overtuigen. Hij was tot 2008 deel van de regering van Hugo Chávez, daarna sloot hij zich aan bij de MUD. Eerder dit jaar brak hij met de coalitie om te kunnen deelnemen aan de verkiezingen. Hij wordt door beide kampen als verrader beschouwd.

YahoraQue?, was maandag de meestgebruikte hashtag in Venezuela. Oftewel: wat nu? Sommige Venezolanen hopen op een militaire staatsgreep, anderen vragen de internationale gemeenschap in te grijpen. De Europese Unie en de Verenigde Staten hebben eerder al maatregelen getroffen tegen kopstukken binnen de regering van Maduro. De verwachting is dat nu meer sancties volgen, maar de vraag is wat dat oplevert.

’We moeten opnieuw de straat op’, zegt Augustina Ortiz. ‘De middenklasse moet zich verenigen met de mensen uit de sloppenwijken. Samen kunnen we Maduro kleinkrijgen.’ Even lijkt ze hoopvol, maar dan dooft het vuur in haar ogen. ‘Ik weet ook wel dat dat nooit gaat gebeuren’, zegt ze. ‘Misschien kan ik beter proberen het land te verlaten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden