Madrileense kunstbeurs verwijdert fotoserie met opgepakte Catalaanse leiders

ARCO, de grote Spaanse kunstbeurs die momenteel in Madrid wordt gehouden, heeft werk van de Spaanse kunstenaar Santiago Sierra laten weghalen. Dit omdat leiders van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging werden afgebeeld als politieke gevangenen.

Politieke gevangen in hedendaags Spanje van Santiago Sierra. Beeld epa

Het is een standpunt dat heel wat Catalanen in stilte uitdragen, door een geel lintje dat ze op hun jas hebben gespeld. Of luider, met spandoeken aan gemeentehuizen en posters in de straten: vrijheid voor de politieke gevangenen!

Maar op de grote kunstbeurs van Madrid mag dat blijkbaar niet worden gezegd. Een kunstwerk van de Madrileense kunstenaar Santiago Sierra, dat de opgepakte leiders van de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging aanduidt als politieke gevangenen, werd deze week verwijderd. Zoiets gebeurde nog nooit tijdens het 36-jarige bestaan van de beurs.

Het laat de overgevoeligheid bij een deel van de Madrileense heersende klasse zien voor alles wat naar Catalonië riekt. Politieke gevangen in hedendaags Spanje toont 24 vaag gemaakte portretten. Het zijn onder meer de gezichten van Jordi Sànchez en Jordi Cuixart, de leiders van twee Catalaanse onafhankelijkheidsbewegingen, en Oriol Junqueras, voorman van de Catalaanse republikeinse partij. Alle drie zitten ze in voorlopige hechtenis - iets wat niet alleen volgens veel Catalanen, maar ook volgens Amnesty International niet terecht is.

Macht en de tegenmacht

Het verwijderen van het kunstwerk gebeurde op aandringen van het expositiecentrum Ifema, waarin de regio en de stad Madrid samen de dienst uitmaken. De galeriehoudster in kwestie ging ermee akkoord, omdat ze 'ook volgend jaar nog op de beurs wilde staan'. De reden die de organisatie opgaf: er was discussie ontstaan over de fotoserie, en dat zou 'de aandacht afleiden van de beurs als geheel'.

Precies dat gebeurde natuurlijk. Dit was een grove inbreuk op de vrijheid van meningsuiting, klonk het, en een aanval op de democratie. De scheidslijn liep deze keer niet tussen Catalonië en de rest van Spanje, maar tussen de macht en de tegenmacht. Alleen de Volkspartij (Partido Popular, PP) vond het een prima idee het werk weg te hangen.

Exotische daad van censuur

De politieke partij Burgers, liberaal en sterk gekant tegen de Catalaanse onafhankelijkheid, onderstreepte dat de kunsten 'zeer vrij' zouden moeten zijn. De linkse partij Podemos tierde dat dit 'niet klopt in een democratie'. Manuela Carmena, de burgemeester van Madrid, bleef uit protest weg bij de opening van de kunstbeurs. Santiago Sierra zelf noemde het besluit 'een anachronistische en exotische daad van censuur'. Een besluit als dit gaf volgens hem bestaansrecht aan een kunstwerk als het zijne.

Spanje beseft heel goed welke dreiging uitgaat van censuur. Het Franco-verleden ligt vers in het geheugen. Wat de woede verder aanwakkerde, was dat juist deze week een paar bedenkelijke besluiten op elkaar werden gestapeld. Zo kreeg de rapper Valtonyc een gevangenisstraf opgelegd van 3,5 jaar: hij wenst in zijn teksten nogal wat mensen dood.

Wat dat betreft kwam kunstenaar Santiago Sierra er beter van af. Zijn creatie werd verkocht voor 80 duizend euro, aan een Catalaanse ondernemer die het per direct beschikbaar stelt aan musea en galerieën.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.