nieuws toespraak

Macron wil de school sluiten waar hij en de Franse elite tot leiders zijn gekneed

Vlak voor de televisieuitzending van Macrons toespraak met maatregelen om de gele-hesjescrisis te bezweren, vloog de Notre-Dame in brand. Donderdagavond richt president Macron zich alsnog tot het volk. Zijn belangrijkste bod: het sluiten van de elitaire bestuursschool École Nationale d’Administration. ‘Symboolpolitiek’, vinden tegenstanders.

Het gebouw van de École Nationale d’Administration in Straatsburg. Beeld Bart Koetsier

Valéry Giscard d’Estaing was er student, net als Jacques Chirac en François Hollande: de ENA. De École Nationale d’Administration is een hyperselectieve opleiding waar de knapste koppen van Frankrijk worden klaargestoomd voor een loopbaan in de bestuurlijke elite. Maar als het aan president Macron (zelf een oud-‘énarque’) ligt, wordt de eliteschool binnenkort afgeschaft.

Macron kondigde dat voornemen vorige week maandag 15 april aan in een televisietoespraak. Althans, dat was de bedoeling. Vlak voordat Macrons toespraak zou worden uitgezonden, brak er brand uit in de Notre-Dame. De redevoering werd geannuleerd, of beter gezegd: niet uitgezonden.

Nationale debat

Macrons toespraak moest het sluitstuk vormen van het grote nationale debat dat de Franse regering op poten had gezet in een poging de gele-hesjescrisis te bezweren. Na twee maanden debatteren – 1,5 miljoen Fransen deden mee, via onlineformulieren en lokale bijeenkomsten – was het tijd voor concrete maatregelen.

Donderdagavond zal Macron alsnog het woord tot de natie richten. Maar de voorstellen waarmee de Franse regering de onvrede van de lage middenklasse teniet hoopt te doen, zijn al uitgelekt. Het is onwaarschijnlijk dat die plannen in de tussentijd zijn gewijzigd. De afschaffing of grondige hervorming van de ENA is de opvallendste maatregel. Tegenstanders noemen het symboolpolitiek.

Toen de ENA na de Tweede Wereldoorlog werd opgericht, gold de school als toonbeeld van het ideaal van de meritocratische samenleving. Niet langer zouden afkomst en persoonlijke contacten bepalen wie kon doordringen tot de absolute toplaag van de ambtenarij. Voortaan zou de bestuurlijke elite geselecteerd worden op basis van prestaties, talent en ambitie.

Bestuurlijke kaste

Maar de ENA is in de beeldvorming vereenzelvigd geraakt met wat in de ogen van veel Fransen een bestuurlijke kaste is die niet weet wat er speelt in de maatschappij. Énarques worden weliswaar geselecteerd op prestaties, maar vormen zeker geen afspiegeling van de Franse samenleving. In 2013 had 4,4 procent van de ENA-studenten een vader die werkte als arbeider, terwijl 32 procent van de Franse mannen dat jaar tot de arbeidersklasse werd gerekend.

Tekenend was het feit dat de ENA in een tegenoffensief op Twitter pronkte met een statistiek waaruit bleek dat een aanzienlijk deel van de grootouders van studenten boer (9 procent), arbeider (14 procent) of handwerker (12 procent) was. ‘Als je meerdere generaties terug moet gaan voor een dergelijke verantwoording, wil dat zeggen dat er een probleem is’, zei Kamerlid Aurélien Tache van regeringspartij La République En Marche.

Een voormalig directeur van de ENA, Nathalie Loiseau, is nu lijsttrekker van Macrons partij voor de Europese Verkiezingen. ‘Ik wil de diversiteit van talenten benadrukken, en onze toelatingsprocedure en de samenstelling van onze examinatoren hervormen’, zei Loiseau in 2012, kort na haar aantreden. Dat is klaarblijkelijk niet gelukt. Na haar aftreden als directeur in 2017 beklaagde Loiseau zich over ‘het conservatisme’ op de ENA. 

Hoe de arrogante kaste van de eliteschool het contact met de rest van Frankrijk verloor

Het meest elitaire opleidingsinstituut voor hoge ambtenaren en politici in Europa staat in Frankrijk: École Nationale d’Administration. Maar de Franse burger heeft het gehad met de elite en dat merken de studenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden