Macron wil dat 'ziek' Frankrijk strijd aangaat met seksisme en seksueel geweld

In 2016 werd in Frankrijk om de drie dagen een vrouw gedood door haar (ex-) partner. President Macron vroeg zaterdag een minuut stilte voor deze 213 slachtoffers. 'Onze hele maatschappij is ziek van seksisme', zei hij in een lange toespraak op de internationale dag van de strijd tegen het geweld tegen vrouwen.

Macron spreekt de natie toe tijdens de Internationale dag tegen geweld tegen vrouwen. Foto epa

Macron riep de gelijkheid tussen mannen en vrouwen uit tot een van de 'grote zaken' van zijn ambtsperiode. Daartoe kondigde hij een groot aantal maatregelen om seksueel geweld te bestrijden en de opvang van slachtoffers te verbeteren. Feministische actiegroepen reageerden sceptisch: de plannen van Macron zijn lovenswaardig, maar hij zou onvoldoende geld uittrekken om ze te realiseren.

De toespraak van Macron kwam op een moment dat ook Frankrijk zich bezint als gevolg van de internationale #metoo-golf. Gaat achter de beroemde Franse galanterie niet al te vaak seksuele intimidatie schuil, vooral als de mannelijke 'verleider' macht kan uitoefenen over een doorgaans jonge vrouw? Is er wel iets veranderd sinds de affaire-Dominique Strauss-Kahn in 2011, toen Frankrijk zich dezelfde vraag stelde?

Ambitieuze plannen

Seksuele intimidatie gaat echter niet alleen om de ontmaskering van min of meer bekende acteurs, journalisten, politici of filmproducenten. In zijn toespraak van zaterdag vroeg president Macron aandacht voor alledaags seksueel geweld, waarvan de samenleving volgens hem doortrokken is. Hij hield een doorwrochte rede van een uur, waarin hij op zeer Franse wijze de sociologie van het probleem uiteenzette.

De strijd tegen seksueel geweld begint in het onderwijs, aldus Macron. De school moet jongens en meisjes leren dat de seksen gelijk zijn. Maar de president staat een bredere culturele strijd voor ogen. In bedrijven moeten leidinggevenden cursussen volgen, waardoor zij seksuele intimidatie leren herkennen en bestrijden. Ongewenst gedrag op straat - naroepen, sissen, aanraken - moet worden beboet. 'In de Republiek moeten vrouwen niet bang zijn de straat op te gaan', zei hij.

Mooie praatjes

Volgens deskundigen is het erg lastig om zulke gedrag strafrechtelijk te bestrijden. De feministe Caroline De Haas wees erop dat 98 procent van de aanklachten wegens seksuele intimidatie niet wordt vervolgd. In die situatie heeft het niet zo veel zin nieuwe delicten aan de wet toe te voegen, stelde zij. 'Is het niet beter de bestaande delicten beter te behandelen?', aldus De Haas. Ook Macrons voorstel om de controle op internetporno te versterken stuitte op grote scepsis. Onbegonnen werk, zeiden critici.

De Franse president wil voorts de opvang van slachtoffers van seksueel geweld verbeteren. Aangifte doen moet gemakkelijker worden en slachtoffers moeten worden geholpen door gespecialiseerde teams.

De president hield een mooi verhaal, zeiden feministische activisten, maar trekt te weinig geld uit voor zijn ambitieuze plannen. 'Het is belangrijk dat de president een politieke redevoering over het geweld tegen vrouwen houdt', zei Caroline De Haas. 'Maar een toespraak is niet genoeg om dingen te veranderen.'


'Maak de wereld oranje'

Oranje is de kleur van de campagne die begon op de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen, zaterdag. De kleur staat symbool voor 'een zonnige toekomst zonder geweld'. De wereldwijde campagne tegen geweld tegen vrouwen duurt zestien dagen.

In Rotterdam werd de Erasmusbrug oranje verlicht. Ook de piramides in Egypte, de Brandenburger Tor in Berlijn, de Niagarawatervallen tussen de VS en Canada en de Tafelberg bij Kaapstad kregen een oranje kleur. In tal van steden werd zaterdag gedemonstreerd tegen geweld tegen vrouwen.

Lees verder onder de foto.

Het beeld van Christus in Rio de Janeiro kleurt oranje ter ere van de internationale dag van de strijd tegen het geweld tegen vrouwen. Foto ap

Voor een betoging in Istanbul was geen vergunning gegeven. Toch trokken zo'n duizend demonstranten door Istiklal, de belangrijkste winkelstraat van de stad. De politie greep niet in. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan zei zondag voorstander te zijn van strengere straffen voor mannen die geweld gebruiken tegen vrouwen. Hij noemde dit 'verraad tegen de menselijkheid' onaanvaardbaar.

In 105 landen werd vorig jaar volgens de Verenigde Naties deelgenomen aan de campagne. Ook dit jaar wordt zo'n navolging verwacht. Ook in voorgaande jaren was 'Maak de wereld oranje' het motto.

De datum voor de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen is uitgekozen ter herdenking van de brute moord op drie politieke activistes in de Dominicaanse Republiek op 25 november 1960. De zussen Patria, Minerva en Maria Teresa Mirabel voerden als 'De Vlinders' oppositie tegen dictator Rafael Leónidas Trujillo. Ze werden standrechtelijk geëxecuteerd.


Hier vindt u een selectie uit onze #MeToo-artikelen.

#MeToo roept veel weerstand en wantrouwen op. Jammer, vindt Esma Linnemann, want dit is een uitgelezen kans om op een constructieve manier met elkaar in gesprek te gaan.

Is #MeToo de kater na de grenzeloze jaren zeventig? Alles moest kunnen. Wie zich bij de nieuwe seksuele vrijheid niet prettig voelde, was geremd en tegen vooruitgang. Volgens Sander van Walsum rekent #MeToo af met de hardnekkige restanten van deze moraal.

#MeToo trok een beerput aan ervaringen met seksueel geweld en intimidatie open. Hoe nu verder? De Volkskrant sprak met wetenschappers en andere deskundigen over de vraag hoe we de werkplek, de straat en de privésfeer veiliger kunnen maken voor vrouwen.

En voor de mensen die de discussie nog niet begrijpen, bedacht columniste Aaf Brandt Corstius een ezelsbruggetje: misbruik en intimidatie: niet leuk, seks met aantrekkelijke mensen: wél leuk.