nieuws toespraak macron

Macron werkt zich bij sluitstuk van het nationale debat handig door ‘het grote mondelinge examen’

Na uitstel door de brand in de Notre-Dame hield president Macron donderdag zijn lang verwachte toespraak. Hij bleek de conclusies van het nationale debat slim naar zijn hand te hebben gezet. Lagere belastingen? Prima, maar dan wel harder werken.  Ook over immigratie en islam sprak hij zich ferm uit. 

President Macron besluit donderdag met een persconferentie in het Élysée het ‘Groot Debat’, dat volgde op het hesjesprotest. Beeld Ludovic Marin / AFP

‘Het uur van de waarheid’, ‘het grote mondelinge examen’. Volgens de Franse media zou de toespraak van president Macron hét antwoord worden op de gelehesjescrisis. Niet alleen het welslagen van zijn Europese verkiezingscampagne, maar ook het vervolg van zijn presidentschap hing volgens de Franse pers van Macrons woorden af. ‘Acte II’ van de termijn van Macron gaat beginnen, heette het in Frankrijk, met een knipoog naar de terminologie van de gele hesjes.

Grote woorden, die met een korrel zout moeten worden genomen. Zinnen van vergelijkbare strekking werden geschreven toen Macron in december het woord tot de natie richtte, ten tijde van het hoogtepunt van de gelehesjesbeweging. Toen kondigde de president het grote nationale debat aan, een twee maanden durende landelijke discussie waaraan 1,5 miljoen Fransen meededen, via onlineformulieren en lokale bijeenkomsten.

Waaier aan maatregelen

De redevoering die Macron donderdagavond in het Elysee hield, vormde het sluitstuk van dat landelijke debat. Macron kondigde een waaier aan van concrete en minder concrete maatregelen. Maar eerst feliciteerde hij zichzelf en de Fransen met het nationale debat, ‘nog nooit vertoond in een moderne democratie’.

Aansluitend beantwoordde hij vragen van journalisten. Een novum: in de bijna twee jaar dat hij president is, gaf Macron nooit eerder een persconferentie. De mediastrategie van de president – die tot voor kort vooral bestond uit het ontlopen en negeren van de pers – lijkt gewijzigd.

Macron had zich de voorbije maanden nog maar eens afgevraagd of de koers van de regering wel de juiste was. ‘Zitten we op de verkeerde weg?’, vroeg hij retorisch. ‘Nee, ik geloof in het tegendeel.’ Macrons hervormingen waren in sommige gevallen weliswaar ‘niet snel genoeg, niet menselijke genoeg, niet radicaal genoeg’ geweest – het waren wel de juiste hervormingen. Volgens Macron.

De president bekende dat de maatregelen van zijn regering soms ‘van te ver’ lijken te komen, ‘kil’ of zelfs ‘onjuist’ zijn. ‘Er zijn te veel mensen die beslissingen nemen in Parijs, en te weinig mensen die in de regio’s zicht hebben op de problemen en de mensen.’

Meer ambtenaren in de regio’s, minder in Parijs

Zaken als huisvesting en vervoer zouden wat de president betreft op regionaal niveau geregeld moeten worden. Bovendien wil hij meer ambtenaren in de regio’s en minder in Parijs. Het is de vraag hoe dat zich laat rijmen met zijn eerdere voornemen om 120 duizend banen in de ambtenarij te schrappen.

Zoals verwacht beloofde de president een belastingverlaging voor de middenklasse. Die gaat Frankrijk niet alleen bekostigen door de publieke uitgaven te verminderen, de Fransen moeten ook harder gaan werken. In vergelijking met buurlanden beginnen de Fransen later met werken, en stoppen ze eerder, zei de president.

Het echte probleem is niet de fiscale ongelijkheid, maar ‘ongelijkheid van afkomst en van lot’. Ongelijkheid begint volgens Macron tijdens de eerste duizend dagen van een mensenleven en is daarna lastig te corrigeren. De president wil kwetsbare kinderen betere kansen bieden, onder meer door kleinere klassen te creëren.

Zo weet Macron de ‘conclusies’ van het nationale debat handig naar zijn hand te zetten. Willen de Fransen minder belasting betalen, dan moeten ze harder werken en genoegen nemen met een kleinere overheid – Macronistische standpunten bij uitstek. Ongelijkheid bestrijden doe je via het onderwijs, nog zo’n stokpaardje van de president.

Verrassingseffect verdwenen

Macrons redevoering was in feite een tweede, gecorrigeerde versie van een eerdere toespraak die nooit is uitgezonden. Aanvankelijk zou de president vorige week maandag, 15 april, het woord tot de natie richten. Omdat die avond brand uitbrak in de Notre-Dame, besloot het Elysee de uitzending van de presidentiële toespraak te annuleren.

De inhoud van die aanvankelijke toespraak lekte uit naar de Franse pers. Zo was het verrassingseffect van zijn maatregelen weg. Maar Macron maakte van de nood een deugd. Het Elysee heeft zorgvuldig gekeken hoe de aankondigingen uit de eerste toespraak in Frankrijk werden ontvangen. Macrons maatregelen zouden in de kern niet worden veranderd, maar wel worden ‘verrijkt’, werd in de aanloop naar de toespraak in regeringskringen gezegd.

Dat was wat eufemistisch gesteld, bleek tijdens de toespraak. De president sloot zijn verhaal af met een betoog voor een strenger immigratiebeleid en waarschuwde en passant voor de politieke islam – onderwerpen die in zijn aanvankelijke redevoering ontbraken.

Landen die zich niet aan Europese afspraken houden, bijvoorbeeld over de verdeling van immigranten over EU-staten, zouden uit de Schengenzone moeten kunnen worden gegooid. Zonder namen te noemen lijkt Macron zijn pijlen met die uitspraak vooral te richten op de Hongaarse premier Orban, die hij in Europees verband als zijn nemesis lijkt te beschouwen.

Immigratie en de islam zijn thema’s die Macron niet vaak aanroert. Maar nu de Europese Verkiezingen voor de deur staan, en de lijst van de president in de peilingen is verwikkeld in een nek-aan-nekrace met de partij van Marine Le Pen, deinst hij er klaarblijkelijk niet voor terug om te pleiten voor een strenger asielbeleid. 

HERVORMING TOPAMBTENARIJ
Een opvallend plan van Macron is het sluiten van de ENA, de École Nationale d’Administration, een hyperselectieve opleiding waar de knapste koppen van Franrijk worden klaargestoomd voor een loopbaan in de bestuurlijke elite. Als het aan Macron ligt - zelf een oud-‘énarque’ -  is dat binnenkort verleden tijd.
In plaats van de ENA - waar ook Jacques Chirac en François Hollande studeerden - moet er een opleiding komen die een betere afspiegeling is van de Franse samenleving. Hoewel de ENA studenten selecteert op basis van prestaties en talent, is het aantal studenten uit welgestelde en vooraanstaande gezinnen oververtegenwoordigd. Macron wil bovendien een einde maken aan de levenslange baangarantie die topambtenaren in Frankrijk genieten. Daartoe wil de president de zogeheten ‘grands corps’, de hoogste ambtelijke bestuursorganen, afschaffen.
Ook wil Macron dat mensen uit het bedrijfsleven gemakkelijker een overstap naar de overheid kunnen maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.