Macron lijkt zelfs van de vakbonden niet veel te hoeven vrezen

Bij de parlementsverkiezingen van zondag stevent Emmanuel Macron af op een monsterzege. Zelfs van de vakbonden lijkt hij niet veel meer te hoeven vrezen.

Vorig jaar nog werd er maandenlang geprotesteerd tegen een arbeidswet van president Hollande, zoals hierboven in Lyon. Beeld ap

'De kans is groot dat Frankrijk over vijf jaar Europa's nieuwe krachtcentrale is', schreef The Wall Street Journal deze week. 'Europa's redder', kopte The Economist op de voorpagina bij een illustratie van Emmanuel Macron die over water loopt, terwijl de naaldhakken van een zinkende Theresa May nog net boven de waterspiegel uit steken.

Niet zo heel lang geleden noemde The Economist Frankrijk nog 'de tikkende tijdbom in het hart van Europa', een hopeloos conservatief land dat Europa dreigde mee te sleuren in zijn val. Maar het is afgelopen met French bashing. De reden: Emmanuel Macron, de jonge president die Frankrijk belooft te hervormen. Zondag zal zijn beweging La République en Marche (LRM) waarschijnlijk een monsterzege halen in de tweede ronde van de parlementsverkiezingen. Volgens een peiling van deze week zou LRM 440 tot 470 van de 577 zetels in de Assemblée Nationale behalen.

Daarmee krijgt Macron van de Franse kiezers een groot mandaat voor zijn hervormingsagenda. Hij wil ook meteen doorhalen. Hij zal het nieuwe parlement toestemming vragen om per decreet de arbeidsmarkt te liberaliseren. Zo kan hij snel maatregelen nemen die pas achteraf door het parlement hoeven te worden goedgekeurd.

Hervormingen

Het verschil met zijn voorganger François Hollande is enorm. Die wist pas na jaren aarzelen een aantal bescheiden hervormingen door te voeren. Hollande vertrok dan ook vanuit een totaal andere uitgangspositie. In de verkiezingscampagne boog hij naar links, door de financiële wereld 'mijn vijand' te noemen en 'de rijken' een belastingtarief van 75 procent in het vooruitzicht te stellen. Toen hij na twee jaar een sociaal-liberale bocht nam, voelden veel kiezers zich bedrogen. Ook een deel van de socialistische fractie in de Assemblée Nationale keerde zich tegen haar eigen president.

Emmanuel Macron heeft campagne gevoerd voor een liberaal programma en is daarvoor beloond door de kiezers. In zijn eerste maand als president maakte hij een sterke indruk. Daardoor is de sfeer in Frankrijk veranderd. Veel kiezers vinden dat de president een kans moet krijgen, nadat de gevestigde partijen decennialang opzichtig hebben gefaald. Waarschijnlijk zal LRM districten winnen die sinds mensenheugenis in handen waren van de Republikeinen of hun voorgangers, zoals de deftige beaux quartiers van Parijs of de chique voorsteden ten westen van de hoofdstad.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Rutte in het Elysée

Nederland is een voorbeeld voor Frankrijk, 'een land dat hervormingen heeft doorgevoerd, echte resultaten heeft geboekt'. Dat zei president Macron gisteren na een gesprek met premier Rutte in het Élysée. Rutte toonde eveneens waardering voor Macron: 'Ik heb vandaag weinig kunnen ontdekken waarover we het qua filosofie oneens zouden kunnen zijn.'

Mark Rutte ontmoet de nieuwe Franse president Emmanuel Macron. Beeld anp

Harde politicus

Onder Macron waait een nieuwe wind door het Élysée, schreef Le Monde deze week. Achter een vriendelijke presentatie schuilt een harde, vastbesloten en veeleisende politicus. 'Macron is een chef die respect en vrees inboezemt, zoals Sarkozy in zijn tijd', zei een socialistische afgevaardigde. 'Op dit moment zijn er heel weinig lekken, want de eerste die lekt is dood. Niemand is ooit bang geweest voor Hollande.'

Anders dan Hollande zal Macron weinig last hebben van de Assemblée Nationale. Niet alleen kan hij straks beschikken over een grote meerderheid, de fractie van LRM bestaat voor de helft uit onervaren 'burgerkandidaten' die hun zetel aan Macron te danken hebben. Tevoren voorspelden veel politicologen een parlement zonder meerderheid voor de president, maar het is een parlement zonder oppositie geworden.

De oppositie zal van de straat komen. Vorig jaar werd maandenlang gedemonstreerd tegen een arbeidswet van president Hollande. Olieraffinaderijen werden geblokkeerd, waardoor lange rijen aan de pompen ontstonden, in Parijs stapelde het huisvuil zich op.

Macron wil aanzienlijk verder gaan dan Hollande destijds. Hollande wilde dat het overleg over arbeidstijden zo veel mogelijk per bedrijf zou worden gevoerd, en niet per branche. Daarmee zou de macht van de vakbonden op centraal niveau worden gebroken. Macron wil dat de onderhandelingen over álle arbeidsvoorwaarden zo veel mogelijk op bedrijfsniveau worden gevoerd. Bovendien wil hij de ontslagvergoeding aan een maximum binden, een voorstel dat Hollande destijds weer introk.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Emmanuel Macron. Beeld afp

Andere verhoudingen

In theorie zou het land daarom moeten ontploffen, maar de krachtsverhoudingen liggen heel anders dan vorig jaar. De straat lijkt minder machtig dan vroeger. De demonstraties tegen de arbeidswet van Hollande trokken op hun hoogtepunt zo'n 400 duizend deelnemers, veel minder dan het miljoen dat in 2010 demonstreerde tegen de verhoging van de pensioenleeftijd onder president Sarkozy.

De positie van de president is daarentegen versterkt. Hollande zat aan het einde van zijn regeerperiode, toen er van zijn gezag weinig meer over was. Macron begint net, met een stevig mandaat van de kiezers. 'De vakbonden kunnen moeilijk bestrijden wat via de stembus is goedgekeurd', schreef Le Figaro.

Het lijkt alsof de bonden zich bewust zijn van hun zwakkere positie. Bij het eerste overleg met de regering stelden ze zich opvallend rustig op. 'Zal de regering, voor de eerste keer in het land van de klassenstrijd, een belangrijke hervorming doorvoeren zonder een nationaal drama te veroorzaken?', vroeg Le Figaro zich af.

Macron lijkt een president die zijn poot stijf zal houden, maar in 2007 maakte Nicolas Sarkozy ook een sterke indruk. Hij beloofde een liberale rupture, breuk, waar weinig van terechtkwam. In zijn eerste maand heeft Macron de indruk gewekt dat hij uit een ander hout is gesneden dan zijn voorgangers. Nu moet hij het nog bewijzen.

Klinkende zege, maar lage opkomst

De lage opkomst van 48,8 procent in de eerste ronde is een smet op de verwachte monsterzege van LRM, de beweging van Emmanuel Macron. Van alle ingeschreven kiezers stemde slechts 15,39 procent op LRM. Het cijfer kan nog verder omlaag worden gebracht, omdat niet alle Fransen als kiezer staan ingeschreven. 'Als Frankrijk een dorpje was van 100 inwoners, hadden er 11 op Macron gestemd', schreef Le Monde.

De radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon gebruikte de lage opkomst om de legitimiteit van Macrons verkiezingszege in twijfel te trekken. Toch zat de dynamiek bij LRM, dat 8 procent hoger scoorde dan Macron in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. De partijen van Mélenchon en Marine Le Pen verloren juist 8 procent vergeleken bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Kortom, de lage opkomst relativeert het draagvlak voor Macron, maar zijn tegenstanders deden het veel slechter.

Vooral jongeren, lageropgeleiden en aanhangers van Le Pen en Mélenchon bleven vorige week thuis. Verschillende factoren lijken een rol te hebben gespeeld: verkiezingsmoeheid, teleurstelling over de verloren presidentsverkiezingen en de peilingen die LRM een grote voorsprong gaven, waardoor stemmen voor veel aanhangers van andere partijen zinloos leek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden