Nieuws Excuses

Macron erkent oorlogsmisdaden:
Frankrijk verantwoordelijk voor moord op Algerijnse onafhankelijkheidsstrijder

In wat een historisch keerpunt is, heeft president Macron donderdag erkend dat Frankrijk verantwoordelijk is voor de moord op de Algerijnse onafhankelijkheidsstrijder Maurice Audin.

Franse President Emmanuel Macron verlaat samen met Michelle Audin, dochter van Maurice Audin, het huis van weduwe Josette Audin. Foto AFP

Van de 25-jarige wiskundige Audin werd niets meer vernomen nadat hij in 1957 tijdens de Algerijnse oorlog in zijn huis in Algiers door het Franse leger was opgepakt, omdat hij werd verdacht van het herbergen van onderduikers van de gewapende tak van de Algerijnse communistische partij.

Donderdag erkende president Macron dat Audin in detentie door Franse militairen is vermoord – net als veel andere onafhankelijkheidsstrijders. Daarmee maakte Macron een einde aan zestig jaar van stilzwijgen door de Franse staat.

‘De president heeft besloten dat het tijd is voor de natie om de waarheid over dit onderwerp boven tafel te krijgen’, aldus de Franse regering in een verklaring. ‘Hij erkent, namens de Franse republiek, dat Maurice Audin door militairen werd gemarteld en geëxecuteerd, of werd doodgemarteld.’

Macron bracht donderdag een bezoek aan Josette Audin, de 87-jarige weduwe van Maurice Audin. In Bagnolet, een voorstad van Parijs, bracht de president de weduwe persoonlijk op de hoogte van zijn beslissing om de Franse verantwoordelijkheid ten aanzien van de dood van haar man te erkennen. Macron overhandigde haar ook een brief waarin hij namens de Franse staat zijn excuses aanbiedt.

De erkenning van Macron geeft blijk van een kentering in de manier waarop de Franse staat met het eigen oorlogsverleden omgaat. Toen de weduwe van Audin in 2007 een brief schreef aan toenmalig president Sarkozy, kwam er geen enkele reactie. Zeven jaar later gaf Sarkozy’s opvolger Hollande toe dat Audin in gevangenschap is gestorven – en niet is ontsnapt, zoals de officiële verklaring over Audins dood tot dan toe luidde.

Carte Blanche

Macron erkende donderdag niet alleen dat het Franse leger Audin heeft vermoord, maar ook dat zijn dood het gevolg was van structureel beleid. In 1956, twee jaar na het begin van de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog die tot 1962 zou duren, stemde het Franse parlement in met een wet die de Franse regering carte blanche verschafte om de orde in Algerije te herstellen.

Onafhankelijkheidsstrijders en andere politieke tegenstanders werden door het Franse leger opgepakt en opgesloten. Deze zogeheten arrestation-detention-strategie zorgde ervoor dat naar schatting duizenden Algerijnen in de gevangenis ‘verdwenen’. Een groot deel van hen werd gemarteld en vermoord. Maurice Audin is het symbool geworden van die huiveringwekkende strategie.

De verklaring van Macron is een nieuwe en historische stap in een proces dat al decennia gaande is. Stukje bij beetje komt Frankrijk tot het besef dat het koloniale verleden inktzwarte bladzijden heeft gekend. En dat het de verantwoordelijkheid moet nemen voor de gruwelijkheden die uit naam van de Franse staat zijn gepleegd.

De martelingen en executies in de Algerijnse oorlog zijn in die zin voor Frankrijk wat de oorlogsmisdaden die Nederlandse militairen in de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog hebben begaan – de eufemistisch genaamde ‘politionele acties’ – voor Nederland zijn: een pijnlijke confrontatie met de duistere kanten van de eigen geschiedenis.

Pieds-noirs

Toen Macron in 2017 tijdens de verkiezingscampagne zei dat het kolonialisme ‘een misdaad tegen de menselijkheid’ was, kwam dat hem op felle kritiek te staan. Niet alleen de uiterst-rechtse politica Marine Le Pen, maar ook veel pieds-noirs, zoals Fransen die in het koloniale tijdperk in Algerije woonden worden genoemd, vielen over de woorden van de toenmalig presidentskandidaat. Maar Macron bleef koersvast. Volgens ingewijden is hij vanaf zijn verkiezingscampagne vastbesloten geweest de Franse rol in de ‘verdwijning’ van Audin te erkennen. De eerste gesprekken met de nabestaanden zouden al voor zijn verkiezing als president hebben plaatsgevonden.

De erkenning van de Franse verantwoordelijkheid voor de dood van Maurice Audin lijkt het begin te zijn van een periode van meer openheid van zaken over de misdaden die Frankrijk tijdens de Algerijnse oorlog heeft begaan. President Macron wil het Franse staatsarchief opstellen voor nabestaanden van ‘verdwenen’ slachtoffers en voor historisch onderzoek. In zijn brief aan de weduwe van Maurice Audin spreekt de president de hoop uit dat mensen met getuigenissen en documenten zich bij het archief zullen melden.

‘President van de rijken’ hoopt met nieuw plan zijn imago te veranderen én armoede te bestrijden

De Franse president Emmanuel Macron heeft donderdag een presentatie van het nieuwe armoedebestrijdingsbeleid aangegrepen om te laten zien dat hij ook de armere Fransen iets te bieden heeft. Zijn kabinet besteedt de komende vier jaar 8 miljard euro aan een nieuwe strategie voor armoedepreventie en -bestrijding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.