Nieuws Uitbreiding EU

Macron en Rutte houden deur op slot voor Albanië en Noord-Macedonië

De leiders van de Europese Unie zijn op hun top in Brussel hard met elkaar in botsing gekomen over de vraag of er onderhandelingen moeten worden geopend over een lidmaatschap van Albanië en Noord-Macedonië. De deur blijft voor de twee Balkanlanden op slot.

De Servische president Aleksandar Vucic (midden) verwelkomt premiers Edi Rama van Albanië (links) en Zoran Zaev van Noord-Macedonië (rechts) op een bijeenkomst in Servië. Beeld AP

De discussie was zo verbeten dat er diepe wonden lijken te zijn geslagen. EU-president Tusk wees erop dat de kandidaatlanden hun examen hadden gehaald en recht hadden op het openen van toetredingsonderhandelingen. Maar Frankrijk, Nederland en Denemarken hielden dat tegen. ‘Ik voel me beschaamd’, zei Tusk. Europees-Commissievoorzitter Juncker sprak van een ‘historische vergissing’.

Het overleg duurde donderdagavond zes uur en eindigde ver na middernacht. Er is niets op papier gezet. Zelfs voorstellen om af te spreken volgend jaar een besluit te nemen, haalden het niet. Er is alleen afgesproken dat de leiders voor de Balkantop in Zagreb in mei volgend jaar zullen terugkomen op de kwestie.

Er waren zo’n 25 EU-lidstaten voor het openen van toetredingsgesprekken met Albanië en Noord-Macedonië. Als mogelijk compromis werd geopperd de twee landen te ontkoppelen en alleen voor Noord-Macedonië het sein op groen te zetten. Maar de Franse president Macron en premier Rutte bleven tegen het openen van onderhandelingen met beide landen.

De druk van de meerderheid was groot. De Duitse kanselier Merkel, de aanvoerder van het uitbreidingskamp, stond lijnrecht tegenover Macron, normaal haar grote EU-bondgenoot. Volgens bronnen werd Merkel heel emotioneel en was ze zeer teleurgesteld dat Macron met geen enkele compromisvariant te vermurwen viel.

Parijs meent dat de EU nu geen tijd heeft voor verdere uitbreiding. De Brexit slokt veel energie op. Ook wil Macron dat de EU eerst zichzelf hervormt, voor het uitgroeit tot een blok van meer dan dertig leden. De besluitvorming is nu al vaak heel stroperig. Ten slotte vinden Frankrijk en Nederland dat Albanië en Noord-Macedonië nog meer huiswerk moeten doen bij het versterken van de rechtsstaat, het uitroeien van corruptie en het bestrijden van de georganiseerde misdaad.

Het meerderheidskamp meent dat de twee landen wel voldoende vorderingen hebben gemaakt. Men is voor de uitbreiding van de EU met de westelijke Balkanlanden vanwege de stabiliteit in Europa. ‘Als we hun geen Europees perspectief bieden, breekt daar weer oorlog uit zoals in de jaren negentig’, zei Juncker vorig jaar. Ook is er het geopolitieke argument dat de EU een strategisch belangrijke regio als de Balkan aan zich moet binden om te voorkomen dat Rusland, Turkije en China er grond aan de voet krijgen.

Het is nu voor de derde maal in anderhalf jaar dat de EU weigert toestemming te geven voor het beginnen van toetredingsonderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië. Er was de belofte gedaan dat deze maand de beslissing zou vallen. ‘We komen onze beloften niet na’, meent Johannes Hahn, de Europees commissaris voor Uitbreiding. De geloofwaardigheid van de EU staat op het spel, vindt de Noord-Macedonische premier Zoran Zaev. Hij waarschuwt dat Russen en Chinezen in het vacuüm zullen stappen.

Rutte is het negatiefst over Albanië. Noord-Macedonië, dat het historische geschil met Griekenland over zijn naam oploste, heeft volgens hem minder huiswerk te doen. Zijn boodschap aan dat land is: maak dat werk af en de kans is groot dat in maart of mei alsnog het licht op groen gaat.

Zes landen op de westelijke Balkan willen lid worden van de EU. Behalve Albanië en Noord-Macedonië zijn dat Servië en Montenegro, die al onderhandelen over een lidmaatschap, en Bosnië en Kosovo, die daar nog lang niet aan toe zijn.

De Italiaanse premier Conte meent net als Juncker dat deze najaarstop van de EU zal worden herinnerd als een historische vergissing. ‘We hadden een afspraak met de geschiedenis. In 1400 viel dit gebied onder het Ottomaanse Rijk. Na de Tweede Wereldoorlog viel het onder het communistische blok. Het is hun grootste streven zich aan te sluiten bij Europa.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden