Macron, een president die oreert over grote lijnen

Het gaat anders in Frankrijk onder Macron: de jonge president oreert over de grote lijnen van zijn beleid in de pracht en praal van Versailles. Hij etaleert zijn handelsmerk: schijnbaar tegenstrijdige standpunten met elkaar verzoenen.

President Macron loopt door de Galerie des Bustes naar de vergaderzaal van het paleis van Versailles. Beeld EPA
President Macron loopt door de Galerie des Bustes naar de vergaderzaal van het paleis van Versailles.Beeld EPA

In het pompeuze decor van Versailles hield de Franse president Emmanuel Macron gistermiddag zijn eerste 'State of the Union', een toespraak over de stand van het land voor de gezamenlijke vergadering van de Assemblée Nationale en de Senaat. Hij wil er een jaarlijkse traditie van maken.

Macron sprak anderhalf uur, langer dan Amerikaanse presidenten doorgaans doen. Zijn abstracte verhaal, doorspekt met historische en literaire verwijzingen, was bedoeld als inhoudelijk startschot voor zijn vijfjarige ambtstermijn. Macron wil een 'jupiteriaanse' president zijn die de grote lijnen uitzet, terwijl hij het dagelijks regeren aan zijn premier Edouard Philippe zegt over te laten.

Democratie

Het meest concreet was de Franse president over de hervorming van het Franse politieke bestel. Hij wil het aantal parlementariërs met eenderde verkleinen. Daardoor zou het aantal zetels in de Assemblée Nationale van 577 naar ongeveer 380 gaan.

Daarnaast wil Macron een 'dosis' evenredige vertegenwoordiging aan het systeem toevoegen. In het huidige districtenstelsel komen de partijen op de flanken er bekaaid vanaf. Zo haalde het Front National bij de afgelopen parlementsverkiezingen 13 procent van de stemmen in de eerste ronde, waarmee het uiteindelijk slechts 8 zetels (1,5 procent van het totaal) kreeg. Macron vindt dat niet democratisch.

Niemand in Frankrijk wil echter volledig evenredige vertegenwoordiging, zoals in Nederland. Dat zou leiden tot een versnipperd parlement en de noodzaak om coalities te vormen.

Voor de verzamelde leden van de Assemblée houdt Macron zijn eerste 'State of the Union'. Beeld REUTERS
Voor de verzamelde leden van de Assemblée houdt Macron zijn eerste 'State of the Union'.Beeld REUTERS

Macron staat een hybride stelsel voor ogen, waarbij het districtenstelsel dominant blijft, maar een deel van de zetels via evenredige vertegenwoordiging wordt gekozen. Macron zei niet hoe groot dat deel zal zijn. Le Figaro deed een rekenexperiment: als bij de laatste verkiezingen 20 procent van de zetels via evenredige vertegenwoordiging was gekozen, had het Front Nationaal geen 8 maar 19 zetels gehaald.

Macron wil het politieke bestel ingrijpend veranderen. De Assemblée zal binnenkort stemmen over een wet op de 'moralisering van het politieke leven' die het parlementariërs onder meer verbiedt om hun partners en kinderen in te huren. Ook mogen zij nog maar drie keer achter elkaar worden gekozen. Zo wil Macron afrekenen met de politiek als baan voor het leven. Politiek is geen beroep, zegt hij, maar een dienst aan de gemeenschap die iemand enige tijd verleent.

Als het parlement niet binnen een jaar akkoord gaat met de verkleining van het parlement en andere hervormingen van het politieke bestel zal Macron 'zo nodig' een referendum uitschrijven, zo verklaarde hij gisteren.

Veiligheid

Macron kondigde aan dat hij de noodtoestand 'in de herfst' wil beëindigen. Waarschijnlijk wordt het 1 november. Tegelijkertijd wil hij de Fransen beschermen door sommige elementen uit die noodtoestand over te hevelen naar het gewone recht. Hij kondigde tevens aan het asielrecht te 'hervormen' teneinde de immigratie in te dammen. Maar 'echte' vluchtelingen blijven welkom, aldus Macron.

Liberalisering

In zijn State of the Union sprak Macron slechts in algemeenheden over de belangrijkste verandering die de komende maanden op stapel staat: de verandering van de arbeidswet. Door de arbeidsmarkt te liberaliseren, hoopt hij dat bedrijven eerder mensen inhuren en dat de werkloosheid daalt.

Premier Philippe zal het parlement nog voor de zomer vragen om een volmacht met als doel de arbeidswet te veranderen. Door snel te handelen wil Macron een psychologische schok veroorzaken die Frankrijk zelfvertrouwen en energie moet geven.

Tegenstanders stellen echter dat zijn beleid slechts zal leiden tot afbraak van sociale rechten en meer flexwerk. Voor 12 september heeft de communistische vakcentrale CGT een grote demonstratie aangekondigd. Gisteren al verzamelde de radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon, die de toespraak van Macron boycotte, zijn aanhangers op Place de la République in Parijs. 'Verzet, verzet', scandeerden ze.

Zoals altijd probeerde Macron in zijn toespraak schijnbaar tegenstrijdige standpunten met elkaar te verzoenen. Hij wil de arbeidsmarkt liberaliseren én de zwakkeren beschermen, de noodtoestand opheffen én elementen daarvan naar het gewone recht overhevelen, immigranten weren én 'echte' vluchtelingen toelaten.

Volgens zijn critici is het onmogelijk op deze manier kool en geit te sparen. Macron beschuldigde zulke opposanten van kwade trouw en meende overigens dat de media te veel op zoek zijn naar schandalen.

Tussen Macron en de media botert het niet. Op 14 juli geeft hij ook geen televisie-interview, een traditie die in de jaren zeventig werd ingesteld door president Giscard d'Estaing. Volgens Macrons entourage zijn de presidentiële ideeën 'te complex' voor een kat- en muisspel met de media. In plaats daarvan hield hij een monoloog in Versailles. Als een vorst, zeiden zijn critici.

Meer over Macron

Macron pleit met gezwollen woorden voor 'democratische conferenties' in Europa. Hij wil later dit jaar overal in Europa 'democratische conferenties' houden om de burgers te betrekken bij het vernieuwen van de Europese Unie.

Mensenrechtenorganisaties hebben bij president Macron geprotesteerd tegen een nieuwe antiterreurwet. 'De vrijheid van burgers kan worden aangetast op basis van een simpel vermoeden.'

Macron profileert zich graag als een man die tegen de wereld in durft te gaan. In Revolutie! ontvouwt de Franse president de ideeën waarmee hij de gevestigde partijen in het parlement wegvaagt (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden