Macht

'MAAR wat gebeurt er nou', vroeg Paul Witteman aan Thom de Graaf, 'als u uw zin krijgt, en Willem-Alexander bedankt onder die omstandigheden voor de eer?'..

Ouwe vraag.

Willem-Alexanders betovergrootvader wilde in 1848 al geen koning worden op de nieuwe voorwaarden van Thorbecke, en schoof zijn achtjarige erfgenaampje naar voren. Niet aardig natuurlijk om zo'n kind op te zadelen met iets dat je zelf verafschuwt, maar volgens de verhalen was Willem III ook niet een erg aardige man. De achterachterkleinzoon heeft vast en zeker een nobeler karakter, nog los van het feit dat we nog maar moeten afwachten of Máxima en hij in 2010 of zo een achtjarig kroonprinsje bij de hand hebben.

Overigens haalde de oude Willem bakzeil na een gesprek met zijn moeder, die een Romanov was, dus niet met zich liet spotten. Met de pest in z'n lijf besteeg hij de troon, en probeerde vanaf de eerste dag tot en met z'n laatste snik zo schendbaar mogelijk de baas te spelen.

Zou ik ook gedaan hebben.

Je bent koning, je bent opperbevelhebber van land- en zeemacht, je mag volgens de grondwet je ambassadeur in Transvaal nog altijd terugroepen en er eentje in Boekawina of Lombardije benoemen, alle vijf miljoen onderdanen lopen achterstevoren het bordes af als je op het balkon verschijnt - dus wie heeft het nou eigenlijk voor het zeggen?

Het schijnt ook ontzettend wennen te zijn geweest voor al die mannen die hem ineens als 'verantwoordelijk minister' tegemoet moesten treden, en van wie de meesten al een hartverzwakking kregen als de lakei langskwam met de boodschap dat ze morgen in het paleis werden verwacht.

Daar zijn veel verhalen over bewaard: zenuwinstortingen, huilbuien, gebroken carrières, tot aan zelfmoordpogingen toe.

En wat wil je ook? Overwegend keurige heren die als leden van de deftige burgerij politiek en maatschappelijk gesproken nog maar net kwamen kijken: hun ouders hadden de Bastille nog moeten bestormen om een beetje zeggenschap af te dwingen - en de koning had dat hun families nooit vergeven. Willem III vond Thorbecke een radicaal, en erger: een parvenu. En begrijpelijk. Als kleinzoon van een tsaar moest hij niets hebben van de bourgeoisie.

Zou dat anderhalve eeuw later, terwijl we onder leiding van Wim Kok op weg zijn naar de gemoderniseerde monarchie, veranderd zijn?

Ik keek in de afgelopen dagen naar De Hoop Scheffer, naar diens partijgenootje Van der Hoeven, naar de liberale nazaat Te Veldhuis en naar de sociaal-democraat Tjeenk Willink: in aanleg allemaal ministeriabele types, die nog morgen een grote regeringscoalitie kunnen vormen - en ik probeerde me voor te stellen hoe ze overmorgen hun opwachting zouden maken in Huis ten Bosch, waar het bloed van de Romanovs tenslotte nog altijd een beetje vloeit.

'Het lijkt wel of u een opvlieger heeft, meneer Te Veldhuis. Zal ik een raam openzetten?'

'Al zou het vriezen, majesteit - dan nóg zou ik gloeien van de Oranjewarmte die u uitstraalt.'

'Wat fluistert u, meneer De Hoop Scheffer?'

'Zou u de portefeuille van Volksgezondheid op u willen nemen, majesteit?'

'Maar denkt u dat dat verenigbaar is met mijn onschendbaarheid, mevrouw Van der Hoeven?'

'Oh, majesteit, het zou een uitkomst zijn, want op het Binnenhof neemt de politisering langzamerhand extreme vormen aan.'

'Wat dunkt u, meneer Tjeenk Willink?'

'Hoe meer ruimte u krijgt, majesteit, des te liever zou het me wezen.'

Zo hoorde ik ze praten, en ik wist zeker: Willem-Alexander hoeft zich nergens ongerust over te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden