ReportageBouterse-proces

Macht tegen macht: dat is de boodschap van Bouterse aan de Krijgsraad

President Desi Bouterse loopt naar het gerechtsgebouw om voor de Krijgsraad te verschijnen. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het was een uiterst korte zitting van de Surinaamse Krijgsraad woensdag. Maar president Bouterse verscheen wél en bevestigde dat hij in beroep gaat tegen het vonnis van twintig jaar cel dat hem is opgelegd. 

Macht tegen macht: dat is de boodschap van Bouterse. De president van Suriname, de man die eind vorig jaar tot twintig jaar cel is veroordeeld wegens zijn aandeel in de Decembermoorden, verschijnt woensdag in militair uniform voor de Krijgsraad. De rechterlijke macht, zo wil hij duidelijk maken, heeft een machtige opponent.

Om dat verder te onderstrepen, komt Desi Bouterse omringd door talrijke andere militairen, en ook de minister van Defensie, bij het gerechtsgebouw in Paramaribo aan. Op straat staan, al dan niet vrijwillig gekomen, enkele duizenden van zijn aanhangers, velen met de paarse partijvlag van Bouterses NDP.

De zitting kent al vooraf enorme belangstelling. Om die reden ook is de politie woensdag vroeg in de ochtend massaal op de been en zijn de straten rondom het gebouw van de Krijgsraad afgezet. De confrontatie zelf – tussen Bouterse, die voor het eerst in persoon verschijnt, en zijn rechters – is een uiterst korte.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Revolutie

Een van de drie rechters blijkt afwezig. Besloten wordt daarom meteen de zitting te verdagen naar 31 maart. De man in uniform kan gaan en zich richten op het andere doel dat hij zich voor deze dag heeft gesteld: samen met zijn supporters de aftrap maken voor de campagne naar de verkiezingen van 25 mei, waarna de nu 74-jarige Bouterse voor een derde opeenvolgende keer president in burgeruniform hoopt te zijn.

Maar nu dus kiest hij voor militaire kleding. Mochten Surinamers het al vergeten zijn, dan worden zij met borden in de hoofdstad daaraan tegenwoordig herinnerd: in februari dit jaar is het veertig jaar geleden dat, in de optiek van Bouterse en zijn getrouwen, het land een ‘revolutie’ kende die Bouterse als militaire leider voor het eerst aan de macht bracht.

Ordediensten van verschillende pluimage houden toezicht op het ordentelijk verloop van het Bouterse-proces. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Die revolutie ontspoorde op 8 december 1982, toen in het militair fort Zeelandia vijftien vooraanstaande Surinamers, onder wie vakbondsmensen en journalisten, op wrede wijze werden vermoord. Na een proces van zo’n twaalf jaar wezen de rechters eind november 2019 Desi Bouterse als hoofdverdachte aan en veroordeelden hem tot twintig jaar cel, zonder echter zijn onmiddellijke gevangenneming te eisen. Een vonnis bij verstek, waartegen Bouterse woensdag officieel juridisch in ‘verzet’ zou gaan, wat weer kan leiden tot hoger beroep, zodat de zaak tegen hem zich nog jaren zal voortslepen.

Voor Bouterse en zijn aanhangers is altijd sprake geweest van een ‘politiek proces’. Hun beschuldigende vinger gaat dan, zoals ook woensdag, richting Nederland, de koloniale machthebber tot 1975. Het gebouw van de Nederlandse ambassade in Paramaribo staat zo’n beetje om de hoek van de Krijgsraad. Het personeel heeft vrijaf, de ambassade blijft gesloten. Buiten het hek staat veel politie, om eventuele relschoppers tot andere gedachten te dwingen. Maar van onrust is geen sprake.

‘We want Bouta!’, scandeert de menigte voor het gerechtsgebouw. Vanuit diverse districten buiten de hoofdstad zijn dinsdagavond al bussen ingezet, naar verluidt ook sommige van het leger, om de supporters van president ‘Bouta’ op tijd in de hoofdstad te krijgen. Versnaperingen zijn voor hen geregeld. Ook een ambulance staat paraat.

Aanhangers van de NDP, de partij van president Desi Bouterse, lopen naar het gerechtsgebouw om hun leider te ondersteunen tijdens het proces van de krijgsraad tegen de zittende president.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Respect

‘Jawel! Hier zijn we dan!’, zegt een vriendelijk glimlachende vrouw. Zij is met anderen uit Coronie gekomen om haar president een hart onder de riem te steken. Zij herhaalt hardop de tekst die ook op haar demonstratiebord is te lezen: Bouterse is ‘de enige echte volksleider’. Andere borden met de tekst ‘Bouta for Pres’ laten zich aan het strafproces niets gelegen liggen, maar nemen alvast een voorschot op de verkiezingen.

Dat doet ook Desi Bouterse zelf als hij na afloop van de uiterst korte zitting voor de Krijgsraad op een podium bij het zogeheten Vlaggenplein verschijnt, op steenworp afstand van zijn presidentieel paleis (waar vroeger de Nederlandse gouverneur woonde). Op 25 mei, zo zegt hij, zal Suriname weer eens weten aan wie de macht in het land toebehoort.

Bouterse is dan nog steeds in militair uniform, maar opvallend mild in de woorden die hij kiest voor zijn verschijning bij de rechterlijke macht. ‘Ik ben goed behandeld door de Krijgsraad’, zegt hij. ‘En ik heb de Krijgsraad mijn respect betoond.’ Dat mag deze woensdag dan het geval zijn geweest, al die jaren eerder liet de president vooral minachting blijken.

De rest van zijn toespraak, waarbij hij zich opnieuw door mannen in militair tenue laat omringen, staat deels in het teken van de recente olie- en gasvondst voor de Surinaamse kust. ‘Wij nodigen u allemaal uit om mee te werken aan de ontwikkeling van dit land’, zegt Bouterse. Mocht hij geen president meer zijn als de olie eindelijk daadwerkelijk gaat stromen, dan zal hij ‘de trein vanachter duwen’.

Het zijn de woorden van een man die zowel voor zijn land als voor zichzelf een aangename toekomst in het verschiet ziet. ‘We hebben een verantwoordelijke job te doen met elkaar’, houdt hij zijn gehoor voor. Voor de nabestaanden van de slachtoffers van de Decembermoorden ligt Bouterses enige ‘job’ elders: in de gevangenis.

President Desi Bouterse spreekt op het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo zijn aanhangers toe.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Herdenking in Paramaribo van de 15 moorden: eindelijk begint na de ‘gerechtigheid’ het helen
Jarenlang stond hun herdenking vooral in het teken van rouw. Dit jaar kwamen nabestaanden en vrienden van de slachtoffers van de Decembermoorden voor het eerst bijeen om hun gevoel van ‘gerechtigheid’ te uiten. De daders zijn immers eind vorige maand veroordeeld.

Aanhang Bouterse blijft achter president staan: ‘Hij is als mijn zoon’
De Surinaamse president Desi Bouterse heeft ook na zijn veroordeling nog veel aanhangers in Paramaribo. ‘Voor mij is en blijft hij de president. Ik denk dat hij in 1982 deed wat hij moest doen.’

D. Bouterse moet subiet, zonder rollator, de cel in
Suriname wil een president met een onbevlekt blazoen en af van het predicaat ‘bananenrepubliek’, betoogt strafrechtadvocaat Gerard Spong.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden