Macht maakt Amerika juist kwetsbaarder

Dit is de paradox van een supermacht, waarvan de Amerikaanse leiders zich altijd bewust zijn geweest en waarvoor ze ook altijd bang zijn geweest....

Van onze correspondent Bert Lanting

In 1993 kregen de Verenigde Staten al een voorproefje van de nachtmerrie die gisteren werkelijkheid werd, toen leden van een extremistische islamitische groepering het World Trade Center probeerden op te blazen. De aanslag, waarbij zes mensen omkwamen en bijna duizend gewonden vielen, was het werk van Ramzi Ahmed Yousef. Uiteindelijk kreeg de FBI de daders te pakken.

De verdenking voor de verwoestende terreuraanslagen van gisteren viel op de groep van de Saudische terroristenleider Osama bin Laden, die zich in Afghanistan schuilhoudt. 'Ik weet maar één groepering die het vermogen heeft een terreuractie van deze omvang te ondernemen', zei generaal Wesley Clark, de voormalige bevelhebber van de NAVO.

Volgens deskundigen is het ondergrondse leger van Osama bin Laden de enige terreurgroep die voldoende geld en middelen heeft om een zo perfect geregisseerde actie op touw te zetten. Bin Laden was volgens de VS ook het brein achter de gecoördineerde aanslagen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998, waarbij 224 mensen omkwamen.

Na die aanslagen sloegen de VS op last van president Clinton terug met raketaanvallen op de trainingskampen van Bin Laden in Afghanistan en op een farmaceutische fabriek in Sudan, waar chemische wapens zouden worden geproduceerd. De aanval lokte veel kritiek uit, nadat er twijfel was ontstaan of het inderdaad wel een wapenfabriek betrof.

Maar de vergeldingsaanvallen misten in ieder geval hun doel. Osama bin Laden bleef actief, zoals volgens de Amerikanen bleek bij de bomaanslag op een Amerikaans oorlogsschip, de USS Cole, in Jemen een jaar geleden. De Amerikaanse en Jemenitische autoriteiten vonden later sporen die in de richting van de Saudische terroristenleider leidden, zo meldden zij.

Dit voorjaar voorspelden deskundigen nog tevreden dat Osama bin Laden langzamerhand in het nauw zou raken na de veroordeling van vier van zijn aanhangers voor de bomaanslagen op de ambassades in Afrika. Volgens hen zou het de bewegingsruimte van Bin Ladens volgelingen beperken en de druk op het Taliban-regime in Afghanistan verhogen om hem het land uit te zetten.

Het Taliban-bewind nam het gisteren opnieuw op voor Bin Laden en verzekerde dat hij niet betrokken was bij de aanslag. Verscheidene vooraanstaande figuren, onder wie ex-minister Lawrence Eagleburger en ex-ambassadeur bij de VN Richard Holbrooke, drongen gisteren meteen aan op harde vergeldingsacties. 'De Taliban moeten medeverantwoordelijk worden gesteld, omdat ze hem onderdak bieden. Ze moeten de gevolgen voelen', zei Holbrooke.

De verdenking tegen Bin Laden wordt versterkt door dreigementen die hij onlangs in een Arabisch blad uitte. Daarin pochte hij dat er een actie 'zonder weerga' tegen de VS ophanden was.

Ook al staat het niet vast dat Osama bin Laden inderdaad achter de aanslagen zit, is het vrijwel zeker dat de VS zullen terugslaan tegen Afghanistan. Volgens sommige deskundigen zou dat effect kunnen sorteren. Zij wijzen erop dat de bombardementen die president Reagan op Libië liet uitvoeren, andere landen huiverig maakte onderdak te bieden aan terreurgroepen.

Maar de voormalige CIA-directeur Stansfield Turner waarschuwde eerder dat het ook een averechts effect kan hebben en de radicalen in de moslimwereld nog meer tegen de VS kan opzetten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden