Macho Poetin valt goed bij populisten

Voor de rechtspopulisten is Poetin de ideale figuur om het Europese establish-ment op de kast te jagen.

Met de inlijving van de Krim en zijn intimidatie van de oostelijke Oekraïne zou je denken dat er in het Westen over Vladimir Poetin geen illusies meer bestaan. Zeker niet bij de rechts-populistische eurobashers die zich sterk maken voor nationale soevereiniteit en de EU systematisch als 'EUSSR' aanduiden.


In Oekraïne is de 'ware Poetin' opgestaan en heeft iedereen kunnen zien dat het Kremlin en niet het bureaucratenmonster in Brussel de Europese vrijheid bedreigt. Zou je denken. Maar voor vrijdenkers op het internet was het 'hysterische' optreden van Guy Verhofstadt en Hans van Baalen op het Maidanplein in Kiev het bewijs van de grootheidswaan van de EU. Populistisch rechts volgt de propaganda van Moskou, voor wie de Oekraïense nationalisten 'fascisten' zijn die in Kiev met westerse steun een 'illegale coup' hebben gepleegd.


Voor Europeesgezinde partijen ongetwijfeld reden de oprechtheid van de populisten in twijfel te trekken. Zulke gifverspreiders zijn niet serieus te nemen, waarbij veel ongenoegen dat vrijbuiters op het internet spuien toch al buiten het vizier blijft. De gevestigde politiek volgt de gevestigde media, door bloggers als MSM (mainstream media) aangeduid. Zo cirkelt iedereen in zijn eigen gelijk.


Met de nadruk op 'westerse waarden' die uit de hoek van conservatieve cultuurcritici klinkt, zou je denken dat de Russische assertiviteit de argwaan tegen het Kremlin had versterkt. Niets is minder waar, hoewel Poetin vorig jaar al in het nieuws kwam vanwege zijn anti-homobeleid, het oppakken van de meiden van Pussy Riot en milieuactivisten, het diplomatiek nummertje armpje drukken met Den Haag over zich misdragende ambassademedewerkers en zijn geldverslindende Winterspelen.


Mark Rutte, met het koningspaar in Sotsji van de partij, hield daar nog een exclusief onderhoud met de Russische president aan over waarbij het ook - héél geruststellend - over de mensenrechten ging.


We zouden het bijna vergeten, maar nog geen half jaar geleden werd Poetin in het kader van het Ruslandjaar door officieel Nederland aan de borst gedrukt. Pijnlijke plaatjes, waarbij onze Haagse elites er knipmessend op staan.


Wat toen al opviel, was de sympathie die Poetin onder 'vrijheidlievende' Nederlanders genoot. Dat kwam mede door de Syrië-crisis, waarin het Kremlin - anders dan 'die moslim' in het Witte Huis - het opnam voor Assad, bestrijder van Al-Qaida en 'beschermer' van de christenen. Maar voor de meeste Nederlanders is dat een ver-van-mijn-bedshow, zoals ook niemand wakker ligt van Oekraïne. Met zijn middelvingerpolitiek tegen de westerse elites spreekt Poetin een taal die ook Europese rechtspopulisten herkennen.


Met al haar regels staat de EU voor een verstikte wereld waarin niks mag, gesubsidieerd door de gewone man. En wie pakt Poetin aan? Milieufanaten en feministen, waarbij hij het hypocriete Westen als volleerd populist met de eigen argumenten over volkenrecht en democratie om de oren slaat. Wie op de leugens van Poetin wijst, wordt gewezen op Irak en de afwezige massavernietigingswapens.


Hoe zat dat ook alweer met die afgestemde EU-grondwet? Rusland houdt een referendum op de Krim! Dat Poetin vals is, cynisch en wraakzuchtig, wordt hem niet kwalijk genomen en is ook onderdeel van zijn aantrekkingskracht. Poetin is vooral heerlijk politiek incorrect. Met zijn machopolitiek die de eer van het heilige Russische volk moet herstellen na de teloorgang van de Sovjet-Unie, spreekt hij losers aan van wie er ook in het Westen veel zijn.


Vooral onder stevige mannen die in het postindustriële Europa massaal zijn afgeschreven en alleen nog braaf mogen zijn. Met zijn gestaalde voorkomen en sinistere gestook is oud-geheim agent Poetin ineens de ideale figuur om rood-bruine sentimenten los te maken en het Europese establishment op de kast te jagen. Daar was Moskou altijd al goed in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden