Macedonische bommen moeten rebellen 'neutraliseren'

'De moskee van Orizare is weg', zegt een man. Hij kijkt vanaf een hoger gelegen plaats uit over de brede vallei van waaruit tanks, helikopters, mortieren en kanonnen de dorpen Orizare, Slupcane en Vakcince bestoken....

Het bezoek van secretaris-generaal George Robertson van de NAVO en de Europese onderhandelaar Javier Solana weerhoudt het Macedonische leger er niet van zijn 'groot offensief' tegen de Albanese rebellen voort te zetten. Van zeven uur 's ochtends exploderen ook maandag de granaten en raketten onophoudelijk in de dorpen die in handen zijn van de rebellen van het Nationaal Bevrijdingsleger.

'We gaan door tot de terroristen zijn geneutraliseerd. Het feit dat Robertson hier is, betekent niet dat we de terroristen de kans moeten geven naar het centrale plein van Skopje te marcheren', zegtregeringswoordvoerder Antonio Milosovski maandagochtend.

Duizenden burgers schuilen sinds donderdag onder erbarmelijke omstandigheden in de kelders van Slupcane en Vakcince. Zij hebben geen water, geen stroom, geen sanitair, en nauwelijks te eten. Naar buiten kunnen zij niet, uit angst voor de aanhoudende beschietingen die hun dorpen al grotendeels in puin hebben gelegd.

Volgens de regering worden de burgers door de rebellen gegijzeld. Maar de achterblijvers in Slupcane zelf zeggen vooral uit angst te blijven. Angst voor de granaten, en angst voor de Macedonische politie.

Dat die laatste vrees niet ongegrond is hebben enkele westerse journalisten zaterdag waargenomen. Burgers die uit Lopate wegvluchtten werden voor hun ogen door met bivakmutsen gemaskerde politiemannen van tractoren getrokken en geslagen.

De Macedonische regering heeft zondagavond laten weten geen 'spelletjes met de burgerbevolking' meer mee te spelen, en nu alles op alles te zetten de rebellen te 'neutraliseren'.

De beschietingen van maandag zijn vooral in de ochtenduren heviger dan de voorafgaande dagen. Behalve de verwoesting van de moskee van Orizare en een onbekend aantal huizen in vooral Orizare, Slupcane en Vakcince, heeft dat maandag geen enkel zichtbaar effect. De rebellen bevinden zich nog op dezelfde plaatsen als zondag, en ook het Macedonische leger is geen meter opgeschoten.

Maar de dreiging van een escalatie van de oorlog is in een dag tijd enorm gegroeid. Robertson heeft met zijn harde taal tegen de rebellen olie op het vuur gegooid. Zijn houding is een enorme steun in de rug van Macedonië om door te gaan met het offensief.

De regering bereidde de afgelopen dagen bovendien het uitroepen van de oorlogstoestand voor - een stap die de spanning in het verscheurde land alleen nog maar verder zou opvoeren. De aangekondigde parlementszitting daarover wordt maandag eind van de middag echter onverwacht uitgesteld. Dat zou zijn gebeurd onder druk van Robertson en Solana.

Robertsons tirade heeft bij de rebellen de hoop op een politieke oplossing nagenoeg weggeslagen. De Albanese rebellen houden vol dat zij uitsluitend uit zijn op gelijkwaardige rechten voor Albanezen en Slavische Macedoniërs, en niet op een burgeroorlog.

'Wij hebben gewacht op de internationale gemeenschap om nog iets te doen. Maar het enige wat de EU en de NAVO hebben gedaan is druk op de Macedoniërs uitoefenen om te vechten', zegt commandant Sokoli van het Nationaal Bevrijdingsleger. 'Robertson had hierheen moeten komen om met eigen ogen te zien wat er aan de hand is. Maar het probleem van Europa is dat het nooit met ons heeft gepraat. De politiek van Robertson is erg contraproductief.'

Terwijl Slupcane, Vakcince en Orizare gestaag aan diggelen worden geschoten, sluipt de oorlogsdreiging maandag verder het land in. In de bergen boven de westelijke stad Tetovo - in maart al het toneel van de eerste grote gevechten - wordt zondag opnieuw gevochten. Politie-eenheden stuiten onverwacht op rebellen en raken verwikkeld in een vuurgevecht. Ook maandag overdag wordt er korte tijd geschoten.

De eerste inwoners van Tetovo beginnen meteen de stad te verlaten. Ook Kumanovo, de overwegend Albanese stad aan de rand van het strijdgebied in het noorden, stroomt langzaam leeg.

Op de lokale televisie doet de plaatselijke politieke leider Xhefat Latifi elk halfuur een beroep op de inwoners om kalm te blijven en de stad vooral niet te verlaten. Maar de inwoners blijven vertrekken, en beginnen Kosovo binnen te druppelen. Het afgelopen weekeinde arriveerden er volgensde VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr meer dan duizend, maar Latifi's oproep van maandag suggereert dat hun aantal snel stijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden