Macedonië moet bloeden voor dubbel ‘nee’

Eerder dit jaar verwierpen de Fransen en Nederlanders de Europese Grondwet, onder meer omdat de uitbreiding van de EU in hun ogen te snel ging....

De uitbreidingsvermoeidheid heeft nu echt toegeslagen in Europa en het kleine Macedonië is er het slachtoffer van geworden. Het landje dat ooit deel uitmaakte van Joegoslavië hoopte deze week de status van kandidaat-lid voor de Europese Unie te krijgen, maar stuitte op het verzet van Frankrijk.

Onder druk van Parijs besloten de EU-ministers van Buitenlandse Zaken Skopje voorlopig teleur te stellen. Niet zozeer omdat de voormalige Joegoslavische deelrepubliek er niet klaar voor is, maar vooral omdat de Europese publieke opinie niet rijp is voor een nieuwe uitbreidingsronde.

Volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken Douste-Blazy zou het de burgers het gevoel geven dat er een nieuwe ‘uitbreidingsgolf’ aan zit te komen. Daarop zit Parijs sinds het luide ‘non’ tegen de Europese Grondwet niet te wachten.

Ook Nederland staat niet echt te trappelen om Macedonië binnen te halen in Brussel. Volgens minister Bot van Buitenlandse Zaken mag het land, dat vier jaar geleden nog op de rand van een burgeroorlog stond, wel de status van kandidaat-lid krijgen.

Maar voordat de onderhandelingen kunnen beginnen, moet Macedonië aan een hele waslijst van voorwaarden voldoen waaraan strenger dan ooit de hand zal worden gehouden. Bot: ‘De Fransen en de Nederlanders hebben ons duidelijk gemaakt dat het nu tijd is even pas op de plaats te maken.’

Het is niet uitgesloten dat de EU-leiders op hun top in Brussel eind deze week alsnog zullen besluiten Macedonië tot kandidaat-lid te zalven, maar toch lijkt de EU een keerpunt te hebben bereikt. Tot nog toe was het haast vanzelfsprekend dat de EU-landen hun goedkeuring verleenden aan ieder voorstel van de Europese Commissie een land aan boord te halen.

Dat is nu afgelopen. ‘Gedane beloften komen we na, maar de tijd dat we nog wel eens een oogje toeknepen en iets door de vingers zagen, is voorbij’, legde Bot uit. Evenals Douste-Blazy wil hij dat de EU-landen de bezinningsperiode die ze na het echec van Grondwet afkondigden gebruiken voor een diepgaand debat over de uitbreiding.

Volgens Bot moeten de EU-landen ook kijken naar het Europese Nabuurschapbeleid, waarmee de EU de landen aan de randen van Europa, zoals Oekraïne en de Kaukasus-landen, probeert te beïnvloeden. ‘Actieplannen prima, maar het moet geen voorportaal voor toetreding worden’, aldus Bot.

Een veeg teken voor de aspirant-leden is dat nu ook de Ieren zich beginnen te ergeren aan de gevolgen van de uitbreiding. Ierland heeft de afgelopen decennia een enorme economische boom doorgemaakt dankzij EU-steun én een open economie. Als een van de weinige EU-landen stelde Ierland vorig jaar geen restricties aan de komst van werknemers uit de nieuwe lidstaten. Het gevolg was dat het land een enorme stroom werkzoekenden uit landen als Letland en Polen te verwerken heeft gekregen.

Anders dan in Frankrijk, waar het schrikbeeld van de ‘Poolse loodgieter’ een van de motieven was om de Europese Grondwet te verwerpen, riepen de nieuwe gastarbeiders nauwelijks verzet op onder de Ieren. Maar dat begint te veranderen, nu een Ierse rederij heeft aangekondigd dat zij het Ierse personeel op haar veerboten wil vervangen door goedkope Letten.

Voor Roemenië en Bulgarije, die volgens de plannen in 2007 bij de EU komen, verandert er weinig. Het enige risico dat zij lopen is dat de toetreding een jaar wordt uitgesteld. Maar voor alle andere aspirant-leden, Turkije voorop, is de afwijzing van Macedonië een signaal dat de deur van Europa nog maar op een heel klein kiertje staat.

Tot nog toe meende Brussel dat het uitzicht op lidmaatschap het beste middel is om stabiliteit op de Balkan te garanderen. Maar sinds de referenda is de allereerste prioriteit de publieke steun voor het Europese project overeind te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden