Macedonië krijgt primeur van 'NAVO-lite'

De NAVO beoogt met 'Essential Harvest' geen vrede af te dwingen, maar vertrouwen te wekken bij de strijdende partijen. Albanese rebellen martelden hun gevangenen....

Met de ondertekening van een politiek akkoord in Macedonië is aan één van de voorwaarden voldaan voor het begin van 'Essential Harvest'. Dat is de naam van de beperkte NAVO-operatie die het vredesproces in Macedonië de goede weg op moet helpen. Vandaag wordt de NAVO-Raad bijgepraat over de jongste ontwikkelingen door secretaris-generaal Robertson, maar volgens ingewijden zal een definitief besluit op zijn vroegst donderdag worden genomen.

De operatie, die zal worden uitgevoerd door 3500 militairen uit twaalf NAVO-landen, heeft op papier een simpele opdracht: binnen dertig dagen de vrijwillig door rebellen te overhandigen wapens inzamelen en vernietigen. Hiertoe zullen vier 'verzamelpunten' in Macedonië worden ingesteld. De circa 250 Nederlandse militairen van de luchtmobiele brigade zullen onderdeel uitmaken van het Britse contingent, dat met 1800 militairen het grootst is. De troepen worden lichtbewapend en zullen alleen geweld gebruiken voor 'zelfverdediging'.

Nu een akkoord is ondertekend, resteren drie voorwaarden waaraan moet zijn voldaan voordat de NAVO het groene licht kan geven: het staakt-het-vuren moet standhouden, de Macedonische regering moet amnestie verlenen aan de Albanese rebellen en de rebellen moeten toezeggen dat ze hun wapens inleveren.

Deze voorwaarden zijn 'open voor interpretatie', zoals een NAVO-diplomaat in Brussel toegeeft. Kleine schermutselingen hoeven het bestand niet te bedreigen. De amnestieregeling (die er nog niet is) hoeft niet door het parlement te zijn goedgekeurd. De instemming van alle facties van de rebellen blijft gezien de schimmige structuur van het rebellenleger altijd ongewis. 'Je weet het nooit helemaal zeker', beaamt een Nederlandse ingewijde, 'er blijft een marge van onzekerheid'.

Ondanks de zware schermutselingen in Macedonië bestaat in Brussel optimisme over een snel besluit. De NAVO-missie zou vóór het eind van de maand al ter plaatse kunnen zijn. Als het groene licht is gegeven, zullen de eerste militairen 'na twee dagen' arriveren. De hele troepenmacht 'tussen de zeven en tien dagen'.

NAVO-zegslieden hameren erop dat het bondgenootschap slechts een 'faciliterende rol' speelt in het vredesproces. De NAVO is geenszins van plan een vredesafdwingende rol te spelen, maar wil door haar aanwezigheid 'vertrouwen wekken bij de partijen'. Het mandaat, de vuurkracht en de regels waaronder dwingend mag worden opgetreden verschillen sterk van die van de grote vredesoperaties in de Balkan, in Bosnië en Kosovo. Met 'Essential Harvest' begeeft de NAVO zich daarom op een voor haar nieuw pad, dat van de klassieke vredesoperatie, die tot dusver was voorbehouden aan de lichtbewapende blauwhelmen van de VN en die de NAVO altijd afwees als te weinig robuust. Macedonië krijgt zo de primeur van de 'NAVO-lite'.

Tot dusver hebben de gezamenlijke inspanningen van de NAVO, de Europese Unie en een derde Europese veiligheidsinstelling, de OVSE, geleid tot een diplomatiek succes, een akkoord over de rechten van de Albanese minderheid in Macedonië. Maar dit diplomatieke succes moet gestalte krijgen in een land dat door het eerdere geweld al gepolariseerd is en waarin bestanden een zeer beperkte houdbaarheidsdatum hebben.

Het blijft, zoals een NAVO-woordvoerder vorige week al zei, 'een kwestie van vertrouwen'. Daarom is de inzet politiek van groot belang, aldus de NAVO-diplomaat. 'De NAVO moet vertrouwen wekken aan beide zijden. De rebellen moeten wat wapens inleveren en de regering moet wat maatregelen doorvoeren (ten gunste van de Albanese minderheid, red.) Alleen zo kunnen we de wederzijdse polarisatie doorbreken.' En als het wat langer gaat duren dan dertig dagen? 'Dan verwacht ik dat de NAVO-Raad betrekkelijk flexibel zal omspringen met een kortstondige verlenging van de missie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden