MABEL EN DE MEDIA

De eerste die onthulde dat Mabel Wisse Smit in kringen rond onderwereldfiguur Klaas Bruinsma heeft verkeerd, was maandblad Quote; maar een rel werd de affaire pas na de bemoeienissen van Peter R....

Het idee onstaat in het begin van de zomer. De verloving van Mabel Wisse Smit met prins Johan Friso is nog niet aangekondigd, als freelance journaliste Alies Pegtel op de redactie van zakenblad Quote een middagje brainstormt met adjunct-hoofdredacteur Mark Koster. Die oppert het idee een portret te schrijven van Wisse Smit. 'Mabel werd in alle media gepresenteerd als een totaal briljante aanwinst voor het koningshuis', zegt Pegtel. 'Ze werd gehyped, maar tegelijkertijd was ze niet onomstreden. Dat intrigeerde ons.'

Pegtel, die tijdens haar studie geschiedenis lid was van het Amsterdamsch Studenten Corps, besluit een verhaal te schrijven. Ruim anderhalve maand lang belt ze haar netwerk af om te graven in het leven van Wisse Smit. 'Al snel vroeg iemand: wist je dat Mabel op een feestje een keer is binnengekomen met Klaas Bruinsma?'

Volgens haar bron vielen de aanwezigen destijds van hun stoel van verbazing. Wisse Smit zou de in 1991 vermoorde mafiabaas Bruinsma in 1989 als gast hebben meegenomen naar een huiskamerfeestje met vrienden in een anti-kraakpand nabij het Vondelpark, waar ook leden van het corps aanwezig waren.

Toch besluit ze Bruinsma niet in haar verhaal op te nemen. 'Mijn bron was zelf niet op het feestje. Dat vond ik te mager.' Maar op 10 augustus, net als haar verhaal bij Quote ligt, hoort ze van een tweede corpslid hetzelfde verhaal. 'Een toevalstreffer. Ook hij was er destijds niet bij, maar hij kende wel iemand die het had gezien. Ik wist zeker dat hij de waarheid sprak. Op het allerlaatste moment besloot ik de tekst te veranderen.'

Vrijdag 15 augustus ligt Quote in de winkel. Achter in het verhaal staat een zinnetje over Bruinsma.

Reactie: nul.

Het hele weekend blijft het stil. Totdat Weekend en De Telegraaf in het begin van de week op het idee komen de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) te bellen, die de woordvoering doet voor leden van het Koninklijk Huis. 'Ik heb de RVD gevraagd of er kennis was tussen Mabel Wisse Smit en Klaas Bruinsma', zegt Telegraaf-journalist Jan-Kees Emmer.

De vragen leiden tot een opvallende verklaring. Op 20 augustus geeft de RVD in De Telegraaf meer informatie dan tot dan toe naar buiten is gekomen: Wisse Smit en Bruinsma hebben elkaar enkele keren tijdens zeilwedstrijden getroffen. Ze waren kortstondig 'bekenden' van elkaar, ze hadden een 'zakelijke noch intieme' relatie en Wisse Smit zou de contacten hebben verbroken zodra ze hoorde van Bruinsma's achtergrond.

Bij Pegtel van Quote komen eindelijk ook wat reacties binnen. Niemand betwistte de inhoud, aldus de journaliste. 'Achteraf hebben verschillende mensen laten weten dat ze het verhaal van Bruinsma ook kenden. Mensen van het corps praten nou eenmaal niet zo makkelijk. Sommigen zeiden dat ze één tot anderhalf jaar geleden gebeld zijn door een groepje vrienden van Mabel, dat hun vroeg te zwijgen over de connectie met Bruinsma. Ik heb ook nog een jongen gesproken die zelf op het feest was. Hij bevestigde hun aanwezigheid, maar kon me niet zeggen hoe ze zich gedroegen. Daarvoor was hij te dronken en te stoned. Zo'n feestje was het.'

De reactie van de RVD leidt tot korte berichten in kranten, nieuws-en actualiteitenrubrieken. Politici willen nauwelijks reageren. De aandacht duurt dan ook niet lang. In de daaropvolgende weken wordt het doodstil. Alleen de roddelbladen en HP/De Tijd verdiepen zich nog in het leven van Wisse Smit.

Eind augustus is er één andere journalist die er bovenop duikt: Peter R. de Vries. In eerste instantie zoekt hij contact met Ed S., de voormalige boekhouder van Klaas Bruinsma. Die vertelde hem dat er meer dan een oppervlakkige vriendschap was tussen Wisse Smit en Bruinsma. De Vries: 'Hij zei tegen me: je zou het bij één van de bodyguards moeten navragen.'

De Vries besluit Charlie da Silva op te sporen, een voormalige lijfwacht van Bruinsma die er volgens De Vries tot het einde toe bij was. 'Ik schat dat hij van medio 1988 tot 1991 voor hem werkte, maar het is geen man die er agenda's op nahoudt.' Da Silva bevindt zich in Chili, maar na een aantal e-mails en telefoontjes belt hij terug.

'In het eerste gesprek heb ik hem gevraagd of hij herinneringen had aan een vriendin van Klaas', zegt De Vries. Naar eigen zeggen laat hij Da Silva als eerste de naam van Wisse Smit noemen. 'Hij is zelf met die naam gekomen. Mabél zei hij. Op zijn Spaans. Vervolgens heb ik hem foto's van haar gestuurd met de vraag er eens naar te kijken. Toen hij ze zag was hij heel resoluut. Het was Mabel.' In het televisieprogramma dat hij er later van maakt op SBS 6 zijn deze confrontaties echter niet te zien.

Met een televisieploeg van drie man trekt De Vries half september naar Chili. Van Santiago vliegt hij naar Temuco, en van daaruit rijdt hij nog tweeënhalf uur naar een ranch waar hij Charlie da Silva spreekt. Ze houden een interview waarin Da Silva vertelt over de verhouding die Mabel Wisse Smit en Klaas Bruinsma zouden hebben gehad.

Da Silva, die diverse malen over zijn 'blaffers' praat, is in het interview de eerste die melding maakt van de Neeltje Jacoba, het schip waarop Bruinsma met Mabel volgens hem zou hebben geslapen. Tot dan toe is alleen de naam van zeiljacht Amsterdamed – soms foutief gespeld als Amsterdamned – gevallen.

Eisen heeft Da Silva volgens De Vries niet gesteld. 'Hij heeft me wel een aantal dingen verteld die ik niet in mijn programma heb behandeld. Ik heb ze aan de RVD voorgelegd en een reactie gekregen, maar ik vond het in deze gevallen te veel een welles-nietesspel.'

Voor het interview zegt De Vries aan Da Silva 6500 euro 'onkostenvergoeding' te hebben betaald. 'Hij heeft de vluchten, de auto's en het onderdak voor ons geregeld. Maar ik heb niet als een kruidenier naar dat bedrag gekeken.' Of hij ook voor de huur van de ranch betaald heeft, wil hij niet zeggen. Volgens geruchten uit de Amsterdamse onderwereld is de ranch namelijk niet van Da Silva zelf maar heeft die hem gehuurd om indruk te maken. De Vries: 'Ik heb in het programma ook nooit beweerd dat die ranch van Charlie da Silva was.' Op de vraag of het nu zijn eigendom is, wil De Vries niet antwoorden. 'Die vraag vind ik niet relevant.'

Op 25 september, een week voor zijn uitzending, stuurt De Vries 21 vragen over de kwestie naar de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), die de vragen op zijn beurt doorspeelt naar Wisse Smit. Wisse Smit stuurt een – volgens De Vries – handgeschreven brief terug naar de RVD. Op 30 september faxt de RVD de uitgetypte antwoorden door naar de redactie van Peter R. De Vries. In die antwoorden wordt de eerder gegeven verklaring over de oppervlakkige contacten aangepast: Wisse Smit geeft nu toe twee à drie keer op de Neeltje Jacoba te zijn geweest bij Klaas Bruinsma en er ook te hebben gegeten en overnacht. Ze ontkent opnieuw een liefdesrelatie.

De fax heeft het briefhoofd van de RVD, maar op vragen van journalisten die later die week komen, zegt de RVD: 'De antwoorden zijn voor haar rekening.' Heeft de RVD wel bemoeienis gehad met haar antwoorden? Directeur-generaal Brouwers: 'Ik doe daar geen mededelingen over. Ik kán

adviezen geven, gevraagd en ongevraagd.'

Op de ochtend van diezelfde dag, 30 september, verschijnt het verhaal van Peter R. de Vries in het Algemeen Dagblad, twee dagen voor de uitzending op SBS 6. Journalist Bert Huisjes (AD) had eerder naar de redactie van Peter R. de Vries gebeld, gehoord dat hij in Zuid-Amerika zat, en daaruit afgeleid waar hij mee bezig was. Na wat gebluf tegen De Vries, vertelde die hem zijn verhaal. 'Mabel was wél Bruinsma's lief', kopt het AD. De rel is geboren.

De RVD doet naar aanleiding van die publicatie op die dag een tweede verklaring de deur uit, ditmaal naar alle media. Die is heel wat minder uitgebreid. 'Op verzoek van mevrouw Mabel Wisse Smit' wordt medegedeeld dat ze geen liefdesrelatie heeft gehad met Klaas Bruinsma. Ook laat ze weten zich geen Charlie te kunnen herinneren uit de naaste omgeving van Bruinsma.

Zodra Peter R. de Vries op 2 oktober in zijn uitzending het hele verhaal bekend maakt, breekt het welles-nietes-spel in de media los. Opvallend is hoe de onderwereld zich roert. Figuren als Geurt Roos en Etienne U. laten al dan niet via hun advocaten aan de pers weten dat Da Silva een 'fantast' zou zijn. Meesteroplichter Arie Olivier en 'voormalig bommenlegger' Eef Hoos beweren in Nieuwe Revu juist dat Mabel wél een relatie had met Bruinsma. Ene Colombiaanse Yenis beweert daarnaast een foto te hebben waarop Mabel en Bruinsma zoenend te zien zouden zijn.

Op de zaterdag erna blijkt De Telegraaf de correspondentie tussen Peter R. de Vries en de RVD in handen te hebben. De krant leidt uit de brieven af dat ook Peter Wisse Smit, Mabels vader, mogelijk contacten heeft onderhouden met Bruinsma. Bruinsma zou de kas hebben gespekt van de Koninklijke Watersport Vereeniging in Loosdrecht, waar Peter Wisse Smit bestuurslid was, suggereert de krant. De Vries: 'De journalist van De Telegraaf heeft me verteld dat hij de correspondentie heeft verkregen uit het parlement. Maar de RVD weigert te vertellen wie de correspondentie allemaal in handen hebben.' Zelf wilde De Vries de informatie nog niet publiceren. 'Ik heb het nog niet nader onderzocht.'

Verslaggever Toine Heijmans van de Volkskrant zoekt dat weekeinde via internet naar zeilers van wedstrijdzeiljacht Amsterdamed. Hij vindt zeiler Jochem Visser. Het kost moeite hem over te halen – Visser vreest voor zijn reputatie – maar op maandag 6 oktober zegt hij in de Volkskrant dat Mabel geen relatie had met Bruinsma, maar met een zeiler van zijn team. Arne Klunder, een bemanningslid van Visser, bevestigt dat verhaal die avond bij Barend & Van Dorp.

In hetzelfde weekeinde leggen Volkskrant-verslaggevers na een tip uit hun netwerk contact met Ottolien Lels. Die schrikt, maar erkent vervolgens dat zij een lange relatie heeft gehad met Klaas Bruinsma. Ook andere bronnen bevestigen haar rol. Lels heeft in eerste instantie grote aarzelingen om met haar verhaal naar buiten te komen, maar gaat op maandagmiddag overstag. Op dinsdag 7 oktober legt ze een verklaring af in de krant. Het NOS Journaal, dat zich maandag meldt bij Lels, weert ze af.

'De affaire heeft een hoog krantengehalte', zegt hoofdredacteur Kees Boonman van Netwerk. 'Mensen die verklaringen willen geven, doen dat niet op televisie. Kijk naar NOVA, het zijn allemaal discussies over het onderwerp. Maar we zoeken net als iedereen naar nieuwe feiten. Het zou leuk zijn als we een substantiële bijdrage kunnen leveren.'

Dat de contacten van de pers met Visser, Klunder, Lels of advocaten op enige wijze beïnvloed zijn door het Koninklijk Huis of de RVD, zoals verschillende critici in de media suggereren, is tot nu toe nog niet gebleken. Op donderdag 9 oktober voert Peter R. de Vries in zijn nieuwe uitzending diverse feiten op die de tegengeluiden van hun kant moeten weerleggen. Zo beweert Da Silva Ottolien Lels niet te kennen, en was Geurt Roos in die periode gebrouilleerd met Klaas Bruinsma.

Steekt De Vries zijn hand in het vuur voor het verhaal van Da Silva? 'Ik steek voor niemand mijn hand in het vuur, als ik er niet zelf bij ben geweest. En ik was er niet bij', zegt De Vries. 'Maar ik vind het geloofwaardig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.