Maatschappijen studeren op differentiatie premies Lang leven probleem voor verzekeraars

Ook in Nederland zullen verzekeraars onherroepelijk gaan kijken naar het lang-levenrisico. Medisch adviseur H. van der Giessen van Nationale-Nederlanden sluit niet uit dat hierdoor bij lijfrente- en pensioenverzekeringen in de toekomst ook premiedifferentiatie zal plaatsvinden....

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

Vorige week maakte de Britse verzekeraar Stalwart Assurance bekend dat rokers na hun 65-ste jaar een hogere periodieke uitkering krijgen dan niet-rokers. De reden daarvan is dat zij statistisch gezien korter leven, zodat ze de verzekeraar minder geld kosten. Rokers overlijden gemiddeld twee jaar eerder dan niet-rokers.

Wie een koopsom van 50 duizend Britse pond (127 duizend gulden) stort bij Stalwart, krijgt na zijn 65-ste als roker een lijfrente van jaarlijks 6.236 pond sterling (15.839 gulden). Niet-rokers moeten het met 350 pond (888 gulden) minder doen. Voorwaarde om de polis af te sluiten is dat tien jaar lang minimaal tien sigaretten per dag zijn gerookt. Verzekerden zijn overigens niet verplicht om ook in de toekomst te blijven roken.

In Nederland zijn er op dit moment geen verzekeraars die concrete plannen hebben om het voorbeeld van Stalwart te volgen. Alle maatschappijen zijn de laatste jaren echter op grote schaal premie-differentiatie gaan toepassen, maar vrijwel uitsluitend bij schadeverzekeringen zoals opstal- en autopolissen. Jongeren betalen als potentiële brokkenmakers bijvoorbeeld hogere premies voor autoverzekeringen. Bewoners van grote steden moeten meer betalen voor hun inbraakverzekering dan mensen op het platteland. Ohra geeft ook bij ziektekostenverzekeringen korting aan mensen die een fitness-programma volgen.

Bij leven is premiedifferentiatie beperkt gebleven tot de zogenoemde overlijdensrisico-verzekeringen, de levensverzekeringen waarbij een uitkering wordt gegeven als iemand overlijdt. Bij deze verzekeringen is het voor de maatschappijen aantrekkelijk als de mensen zo lang mogelijk leven.

Een aantal levensverzekeraars, waaronder Royal Nederland en Zwolsche Algemeene, geven polishouders daarbij juist korting als zij níet roken. Een woordvoerder van Delta Lloyd stelt dat alleen kleinere maatschappijen die 'zich willen invechten in de markt' deze differentiaties gebruiken. 'De grotere doen het niet.'

Ook Nationale-Nederlanden waagt zich hier niet aan. 'Maar er is zowel actuarieel als ethisch niets op tegen', zegt Van der Giessen. 'De maatschappij heeft er nu eenmaal begrip voor dat mensen die niet roken, worden beloond. Met roken kan je stoppen. Wie wel rookt, moet financieel worden gestraft. Eigen schuld, dikke bult.'

Toch kent het systeem twee nadelen. 'Er wordt slechts een aspect uitgelicht van de vele aspecten die meespelen bij een langer leven. Andere gedragsvormen - fors drinken, gevaarlijk sporten, erfelijke aanleg voor ziektes - tellen niet mee.' Een ander nadeel is de controleerbaarheid. 'Het is mogelijk om via afbraaksporen in de urine wel het een en ander vast te stellen. Maar in het algemeen moet de verzekeraar gewoon geloven wat de verzekerde beweert. Nederlanders zijn gelukkig in overgrote meerderheid wel eerlijk. Vooral omdat het om relatief kleine kortingen gaat. Maar als er forse premieverschillen mee gepaard gaan, dan wordt de regeling zeer fraudegevoelig.'

Het initiatief van Stalwart om ook premiedifferentiatie toe te passen bij de zogenoemde lijfrente- en pensioenverzekeringen is internationaal gezien volledig nieuw. Van der Giessen zegt dat ook hiertegen actuarieel gezien geen bezwaar is. Maar hij kan zich voorstellen dat bij dergelijke differentiatie de maatschappijke weerstand groter is. 'Financiële voordelen voor niet-risicomijdend gedrag als veel roken, zwaar drinken en gevaarlijk sporten ligt veel moeilijker. Daarom doet op dit moment niemand nog zoiets.'

'Stalwart geeft een hogere uitkering aan rokers. Er had net zo goed gekozen kunnen worden voor een lagere premie. Men zal wel gekeken hebben naar wat commercieel het meest interessant is.'

Toch wordt ook in Nederland door verzekeraars en pensioenfondsen volgens Van der Giessen ook 'naarstig gestudeerd' op het beter beheersen van het lang-levenrisico. 'Mensen worden steeds ouder. Sterftetabellen, waarop premies en uitkeringen worden gebaseerd, zijn vaak al verouderd op het moment dat ze worden gepubliceerd. Dit betekent dat de premies omhoog moeten.'

Van oudsher maken verzekeraars bij de tariefberekening wel een onderscheid tussen mannen en vrouwen, omdat vrouwen gemiddeld vijf jaar langer leven. Deze verschillen zijn de laatste jaren echter beperkt door de Nederlandse en Europese regelgeving op het gebied van 'gelijke behandeling'. 'Maar daarnaast is er bij lijfrentes geen enkele vorm van differentiatie in premies of uitkeringen', aldus Van der Giessen. 'Het plan van Stalwart is een doorbraak. Maar ook hierbij gelden de nadelen. Hoe controleer je of iemand rookt? En verder wordt ook hier slechts een aspect bekeken.'

Stalwart - een kleine verzekeraar in het zuidwesten van Engeland - overweegt echter ook een hogere uitkering te geven aan zware drinkers. 'We kijken hier ook naar de mogelijkheid', aldus marketing-manager Cathay Horsly.

Actuarissen waarschuwen dat door vergaande premiedifferentiatie het hele verzekeringssysteem kan worden ondergraven. 'Als de risicogroepen allemaal in aparte categorieën worden ondergebracht, dan werkt het systeem niet meer.' Indien rokers met een lagere levensverwachting in een aparte categorie vallen, dan betekent het dat de gemiddelde leeftijd van de groep andere verzekerden omhoog gaat. Hun premies moeten verder omhoog of hun uitkering omlaag. Directeur B. Huessmann van Ohra: 'Het verzekeringssysteem is gebaseerd op een gemiddeld risico en een gemiddelde premie. Als je ieder risico uitsplitst, dan krijgt uiteindelijk iedere verzekeraar niet meer dan zijn eigen premie terug.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden