Maatregelen helpen: vaccinatiegraad opeens weer omhoog

Het is gelukt de dalende vaccinatiegraad in Nederland om te zetten in een stijging. Bijna driekwart van de tienermeisjes laat zich inmiddels inenten met het weinig populaire hpv-vaccin tegen baarmoederhalskanker. Kort na introductie van het vaccin was dat nog niet de helft. Zelfs van het bmr-vaccin tegen bof, mazelen en rode hond steeg de vaccinatiegraad licht, na jarenlange daling.

Een meisje laat zich in Ahoy preventief inenten tegen baarmoederhalskanker.Beeld Hollandse Hoogte / David Rozing

Dat schrijft staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid in een brief aan de Tweede Kamer, op basis van voorlopige cijfers van het RIVM. ‘Belangrijke signalen dat het de goede kant op gaat’, zo noemt de ChristenUnie-bewindsman de cijfers, ‘echt iets om heel trots op te zijn’.

De stijging volgt op talloze door de overheid genomen maatregelen. Er werden gesprekken gevoerd met ouders in zwaar-christelijke dorpen, boetes uitgedeeld aan homeopathische artsen die beweren dat homeopathische middelen een geschikte vervanging zijn van vaccins, en vermaningen gestuurd aan websites die desinformatie verspreiden.

Levensbedreigende bacterie

De reden voor het herstel verschilt per vaccin, denken experts. Zo zal bij het baarmoederhalskankervaccin de aandacht voor meningokokken hebben uitgemaakt, vermoedt hoofd van het Rijksvaccinatieprogramma Hans van Vliet. Vorig jaar ontstond een run op het vaccin tegen die levensbedreigende bacterie na enkele sterfgevallen van tieners. ‘We denken dat de campagne voor dat vaccin een enorme spin-off heeft gehad, in de zin dat het publiek weer eens ziet dat zo’n vaccin ernstige ziektes kan voorkomen’, zegt Van Vliet.

Ook de extra oproepen voor het vaccin hebben het resultaat positief beïnvloed, denkt kindergeneeskundige Patricia Bruijning (UMC Utrecht). ‘Het scheelt dat veel beroepsgroepen en organisaties zich voor het vaccin hebben uitgesproken, van KWF Kankerbestrijding tot de beroepsvereniging van gynaecologen’, zegt Bruijning. ‘Geleidelijk is de hele beeldvorming veranderd.’

Dat geldt des te meer voor het vaccin tegen bof, mazelen en rode hond, denken de kenners. ‘Er is publiek debat over gekomen. Met de discussie over de kinderdagverblijven, kleine uitbraakjes van mazelen, de media-aandacht voor het onderwerp’, zegt Bruijning. ‘Van consultatiebureaus tot kinderartsen en van media tot kinderdagverblijven: allerlei partijen hebben hun verantwoordelijkheid genomen’, zegt Van Vliet. ‘Die combinatie maakt dat we nu in een nieuwe fase zitten.’

Doorn in het oog

De dalende vaccinatiegraad was wetenschappers en zorgverleners steeds meer een doorn in het oog. Zo daalde het aantal tweejarigen dat is ingeënt tegen bof, mazelen en rode hond de afgelopen jaren geleidelijk van 96,1 procent in 2012 naar 92,9 procent in 2018. Reden om vorig jaar een ‘vaccinatiealliantie’ op te richten van artsen en andere experts om het tij te keren met betere voorlichting en consulten, maar ook door betere vindbaarheid van websites met betrouwbare informatie.

Dat werkt door in de praktijk, merkt ook kinderarts Bruijning. ‘Ik had uit het veld al signalen opgevangen dat er iets aan het kantelen was’, zegt ze. ‘De toon van het gesprek over vaccineren tussen ouders en zorgverleners is anders geworden. Vaccinatie staat als gespreksonderwerp weer op de agenda. Daarvoor was het: vaccinatie is vanzelfsprekend, daar heb je het niet over.’

Te veel optimisme

Ook het nieuwe vaccin tegen de zeer gevaarlijke meningokokken W-bacterie blijkt succesvol. In 2018 overleden 23 patiënten aan de bacterie, een jaar later waren dat er 8, maakte staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid bekend. Definitieve cijfers van de vaccinatiegraad worden trouwens pas in juni bekend.

Wel waarschuwen Van Vliet en Bruijning tegen te veel optimisme. ‘We moeten de aandacht voor het onderwerp niet laten verslappen’, zegt Bruijning. ‘Het zijn kleine percentages omhoog. Maar wel precies wat we nodig hebben.’

Meer over vaccins en vaccinweigering

Ze zouden niet werken en dodelijke bijwerkingen geven. Vijf mythes over vaccins - en hoe het volgens het wetenschappelijk onderzoek dan wél zit.

Berend Botje ligt dwars: onze berichtgeving over de brief van het kinderopvangbedrijf.

De aanpak: maak het vaccinweigeraars zo moeilijk mogelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden