Maastricht rouwt om vertrek van Sphinx

Nog maar drie jaar geleden verhuisde sanitairfabriek De Sphinx naar een hightech behuizing. Nu trekt de Finse eigenaar de stekker eruit.

‘Um te jengke. Alweer een stuk Mestreechse historie op professionele wijs de nek omgedreijd. Succes veur alle luij die op zeuk kinne naor un nuij baon.’

Maastricht treurt woensdag om het vertrek van sanitairfabriek De Koninklijke Sphinx. Hoe nauw stad en fabriek met elkaar verbonden zijn, is te merken aan de reacties van stadsbewoners in de discussiefora van de plaatselijke media. Het is niet zomaar een fabriek die verdwijnt. Dit is dé fabriek van Maastricht. ‘De trend is gezet met Fokker en onze trotse scheepsbouw. Nu gaan we allemaal voor de bijl.’

Vanaf volgend jaar wordt aan de Maas geen wc-pot of wastafel meer gemaakt. Alle productie wordt door de Finse eigenaar Sanitec verhuisd naar Zweden. De Maastrichtse fabriek is te klein om rendabel te kunnen produceren, stelt de directie. Ruim honderd werknemers verliezen hun baan. Slechts de marketingafdeling en een magazijn zijn straks de overblijfselen van de roemruchte erfenis van Maastrichtenaar Peter Regout, die hier in 1834 zijn glas- en aardewerkfabriek begon.

Voor Maastricht is het een afscheid in etappes, dat wel. Het productieterrein in de stad maakte vele jaren geleden al plaats voor de nieuwe centrumwijk Ceramique. Ook het beeldbepalende historische fabriekspand aan de overkant van de Maas werd drie jaar geleden verlaten. Toen moesten er bij een reorganisatie driehonderd mensen uit. Al met al was van Sphinx in Maastricht al niet veel meer over dan een middelgroot bedrijf, maar wel eentje dat nog altijd in de stad verankerd is.

Niet voor niets investeerde de gemeente in 2006 45 miljoen euro in de verhuizing naar wat ‘de modernste sanitairfabriek ter wereld’ heette, op een industrieterrein aan de rand van de stad. Een deel van het geld ging naar een sociaal plan voor het ontslagen personeel.

Vooral daarom voelen gemeenten en vakbonden zich nu grotelijks belazerd door de Finse directie. Wethouder Jean Jacobs kampt met een ‘ernstig gevoel van onvrede’. In oktober zou de stad de 175-jarige band met de fabriek vieren. ‘Maastrichtenaren zijn de dupe van keuzes op een hoger niveau.’

FNV-bestuurder Henk van Rees zegt in zijn leven nog nooit zoiets te hebben meegemaakt. ‘Als je een spiksplinternieuw hightech complex neerzet verwacht je niet dat na twee jaar de stekker er al weer uitgaat. De fabriek was de kinderziektes net een beetje te boven.’

Volgens de huidige directie was de fabriek bij de opening al te klein. Een inschattingsfout van de toenmalige directie, luidt de verklaring nu. ‘Ongelooflijk’, vindt Van Rees.

Aan de poorten van de nieuwe fabriek heerst woensdagmiddag doodse stilte. Dat komt overeen met de sfeer die Van Rees er binnen aantrof. ‘Mensen zijn verslagen. Ze wisten dat het economisch niet goed ging, maar ze ontleenden vertrouwen aan die supermoderne fabriek. Die bouw je toch niet voor niets? De koningin is nog opgetrommeld voor de opening. Alsof die niks beters te doen heeft.’

Gemeente en vakbond proberen inmiddels te redden wat er te redden valt en eisen inzage in de cijfers en de strategie van de de directie. ‘We willen het uiterste doen om de band met Maastricht te behouden’, aldus de wethouder. ‘En wij zijn bereid hiervoor hard te knokken.’

Koningin Beatrix bij de opening van de nieuwe fabriek van Sphinx in 2007. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden