Maastricht komt nog één keer bij elkaar op 't Preuvenemint

De marsj van de hete zomer

Overtreffender kan de trap niet worden: 'Het aller-, allerleukste volksfeest voor jong en oud.' Zegt Hans van Wolde over 't Preuvenemint, een culinaire traditie waarmee Maastricht de zomer vaarwel zegt en dat zondag, al even traditioneel, eindigt met de koetsjesparade.

Hans van Wolde (met fles) bij het inladen van spullen voor 't Preuvenemint. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Die koetsjes zijn eigenlijk kinderwagens waarin een verse generatie Maastrichtenaren ligt te blozen. Van Wolde: 'De stad komt aan het eind van de zomer nog één keer bij elkaar. De vrouwen flaneren, de mannen lopen er een beetje zakkig achteraan. De ellende van een ander wordt besproken, dat vinden ze om de een of andere reden heel leuk hier. En ze laten elkaar de nieuwe kinderen zien.'

Haat-liefdeverhouding

Rotterdammer Hans van Wolde runt '200 kilometer stroomopwaarts' het sterrenrestaurant Beluga loves you op de kade van de Maas. Een enfant terrible noemt hij zichzelf om er in één adem aan toe te voegen: 'Nee hoor, dat valt wel mee.' Volgt een bulderende lach.

In de lounge van zijn restaurant vertelt Van Wolde over zijn haat-liefdeverhouding met het feest waarvoor in 1981 de woorden proeven en evenement werden samengevoegd. Die eerste keer was 't Preuvenemint bedoeld om nieuwe kostuums voor de Maastrichtse schutterij te bekostigen. In retrospectief werd daar, op dat afgezette stukje Vrijthof, de kiem gelegd voor de culinaire openluchtfestijnen die tegenwoordig complete binnensteden voeden. Nergens wordt echter getipt aan het origineel.

Marcel van Eeghem van het organiserende Struyskommittee verwacht dit jaar minimaal 120 duizend bezoekers en een omzet van 1,7 miljoen euro. De kostuums van toen zijn nu goede doelen.

De Marsj van de hete zomer

Nederland leidt in de zomer een heel ander leven; werk en school maken plaats voor serieuze ontspanning. De Volkskrant heeft deze maanden in de provincies onderzocht hoe dat verloopt. We marsjeerden, naar een gedicht van de Vlaming Paul van Ostaijen, door het land en hielden in elke provincie even halt.

Vandaag aflevering 12 en slot: Limburg. Op het Vrijhof ligt een verse generatie Maastrichtenaren in de 'koetsjes' te blozen.

Enfant terrible

Twaalf jaar geleden raakte Hans van Wolde erbij betrokken. In zijn herinnering dreigde het feest destijds in al zijn truttigheid de aansluiting met nieuwe generatie liefhebbers te verliezen.

Waar de andere restaurateurs in zijn woorden 'restaurantje speelden', was zijn stand een partycentrum. Zitten werd bij hem staan en een knapperige kroket ging de concurrentie aan met deftige kaviaar. Bij Hans van Wolde werd 't Preuvenemint een feest met muziek en cocktails. 'Wij zetten in die tijd zo'n vijfhonderd flessen champagne om.'

Zijn aanpak zette kwaad bloed bij de concurrentie. 'Haantjesgedrag', luidt zijn conclusie achteraf en hij is zo eerlijk zichzelf daarvan evenmin vrij te pleiten. In 2010 verklaarde het Struyskommittee Hans van Wolde tot ongewenst restaurateur. Het heet hem nu weer van harte welkom. Het 'feestje binnen het feestje', dat Van Wolde toen werd verweten, zet tegenwoordig de toon. En het enfant terrible zou geen enfant terrible zijn als hij niet opnieuw tegen de stroom in zou gaan. 'Mensen worden weggeblazen door de jeugd die hip doet.'

Beeld de Volkskrant

Snacks

Met name op zondag wil hij weer teruggrijpen naar het sfeertje waarin Maastricht slentert en flaneert op het Vrijthof. Onder de noemer 'legends' mogen veteranen van het Limburgse keukengilde in zijn stand hun beste beentje voorzetten. Toch is de tijd van louter ganzenlever en kaviaar voorbij, zegt Van Wolde. 'Ik ga vooral snacks doen. Goede frietjes met stoofsausen. Balletje gehakt. En hier en daar een teaser van Beluga weggeven, maar alles in het betaalbare.'

Zijn comeback op 't Preuvenemint past bij de switch van het restaurant. Het exclusieve karakter van het sterrensysteem van Michelin werd een blok aan zijn been. 'Mensen komen niet meer alleen naar Maastricht om bij ons te eten. Die willen een broek kopen, een nachtje slapen en ook een stukje eten. Maar niet meer voor 300 euro per persoon.'


Dat vertrouwde, dat mis ik nog weleens

Provinciegenoot Eva Crutzen (30), cabaretier

'Bier en saté.' Dat zijn na al die jaren de nog altijd smakelijke herinneringen van Eva Crutzen aan 't Preuvenemint. Met haar vriendinnen zwierf ze over het Vrijthof, op zoek naar het wettig betaalmiddel Preuvenelappen, en dus naar ouders die de meisjes daarvan moesten voorzien. 'Preuvenemint was vaste prik voor ons. Daar ging je als Maastrichtenaar naar toe, net als naar het carnaval.'

Toevallig is er dit weekeinde een reünie gepland met vanavond een bezoek aan 't Preuvenemint. 'Helaas werk ik tot laat in de studio aan een nieuw programma. Tegen de tijd dat ik er ben, is iedereen al dronken.'

Na voltooiing van het vwo in Maastricht vertrok Eva Crutzen met de eerste trein naar Amsterdam om cabaretier en actrice te worden. 'Ik hunkerde naar de anonimiteit van de grote stad. Ik vond Maastricht toen benauwend, de cafés waarvan je tevoren wist wie er zat. Nu mis ik dat weleens, dat vertrouwde.'

Eva Crutzen.

Toch is het minderwaardigheidscomplex dat Limburgers vaak wordt toegedicht haar vreemd. Misschien een generatiekwestie, zegt ze. Misschien komt het door de logopediste die in Amsterdam haar zachte g de nek omdraaide. 'Dat moest wel. Anders zat ik mijn leven lang vast aan Limburgse rollen.'

In de ontvangst van haar cabaretprogramma's kan ze evenmin iets specifiek Limburgs ontdekken. 'Limburgers zijn denk ik wel sneller trots als iemand uit de provincie iets presteert. Het Theater aan het Vrijthof zit vol als ik er optreed, toch gauw negenhonderd plaatsen. Zal me elders in het land niet snel lukken.'

Bestaat er zoiets als Limburgse humor? 'Ik zou niet weten wat dat is. Als ik een inspiratiebron moet noemen, denk ik vooral aan Hans Teeuwen of Brigitte Kaandorp.' Niet aan Toon Hermans? 'Is de humor van Toon Hermans niet een beetje oubollig geworden?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.