Maas en mensen merkt dat Paul Schnabel van een ganzenveer geniet

Paul Schnabel dirigeert genodigden met zachte hand naar hun plaatsen. En stelt de nerveuze Michaël Zeeman, winnaar van de Gouden Ganzenveer 2002 - prestigieuze prijs voor een persoon of instelling die zich uitputtend voor de Nederlandse kunsten heeft ingespannen -, op zijn gemak....

Wat heet. De culturele elite is donderdagmiddag waarlijk bijeen, in hotel The Grand in Amsterdam. Schrijfster Margriet de Moor, theaterfestival-directeur Arthur Sonnen, PCM-kompanen Mai Spijkers en Ben Knapen, biograaf Willem Otterspeer, essayist Paul Scheffer. Ze zitten tegenover leden van de Academie De Gouden Ganzenveer die Zeeman bekroonden: Adriaan van Dis, Henk van Os, Winnie Sorgdrager, Bas Heijne, Schiphol-baas Gerlach Cerfontaine.

Paul Schnabel, Academievoorzitter, stelt ze met kennis van zaken voor. Hij zei het al bij zijn aantreden als directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau: kunst en cultuur zijn, naast de zorg, zijn eerste preoccupatie.

Schnabel is gevat en, zo blijkt uit profane terzijdes, van deze tijd. Bestaat er zoiets als een Nederlandse culturele identiteit - thema van het debat dat deze middag gevoerd wordt? Schnabel memoreert met genoegen Adam Curry, over wie hij voor de zekerheid meldt dat het 'de man van Patricia Paay' is, en meldt welk 'typisch Nederlands ding' de ex-deejay in Amerika het meest miste: een broodje shoarma.

Zegt Academielid Job Cohen dat hij het als een culturele verworvenheid beschouwt dat de Nederlander met zijn poten in de klei staat? Dan merkt Schnabel minzaam op dat de burgervader al 'heel Amsterdams' geworden is. Zijn de overige Academieleden tijdens hun - geïmproviseerde - uiteenzettingen te wijdlopig? Dan geeft Schnabel geen krimp, en maakt hij, met tongue in cheek, hooguit een grapje dat zijn opvatting een beetje verraadt.

Hij overhandigt Zeeman de Ganzenveer, met verwijzing naar de allure van Oscar-uitreikingen - and the winner is. . . Hij, Schnabel, eloquent feestredenaar met prettige lichte stem, voor even de Hans van Willigenburg van de intellectuele voorhoede, spreekt tijdens de receptie na afloop uitgebreid met genodigden. En verklaart zich nader als zijn stropdas, vol boeken op boekenplankjes, ter sprake komt.

De broers van Michaël Zeeman verzekeren mij intussen dat er meer broeders en zusters zijn, maar dat er slechts één in Amsterdam woont. Broer Melchior: 'Wij Zeemannen doen aan spreidingsbeleid. Eén Zeeman per plaats is voldoende.'

Er heerst lichte ergernis over de eerder door Academieleden opgelepelde clichés over de Nederlandse identiteit (Paul Fentener van Vlissingen: 'De haring!'). Er is lof voor de aanklacht van Zeeman tegen de malaise in de politieke en culturele elite. Hij won de Ganzenveer - niet Kees Fens of Literair Productiefonds-directeur Rudi Wester, niet Volkskrant-columnist Jan Blokker die naar verluidt ook op het lijstje van de jury stond.

Genodigden uiten geamuseerd hun zorg. Michaël Zeeman zal dit najaar voor deze krant naar Italië vertrekken. 'Afgelopen jaren is het niet de gewoonte geweest dat er een discussie was die ik níet leidde', zei hij zelf al tijdens zijn dankwoord. Straks zitten forum- en congresorganisatoren nog met de handen in het haar. Wie vult de leemte opt

Adriaan van Dis: 'Paul Schnabel?' De directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau glimt. Hij - hoogleraar geestelijke gezondheidszorg, pleitbezorger van de legalisering van abortus, belangenbehartiger van homoseksuelen, overheidsadviseur, Zuid-Nederlander - heeft zijn draai gevonden. Hij leidt wel vaker dit soort discussies, zegt hij. Zijn taakopvatting is helder. 'Als het publiek merkt dat je er geen plezier aan beleeft, is er voor niemand iets aan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden