Maas en mensen hoort dat schrijvers in stilte zagen

Even andere koek...

Literatuur, bijvoorbeeld. 'Roem is mijn doel niet', zegt Leon de Winter - gladgeschoren, strak in het pak - tijdens de drukbezochte Bulkboeks Dag van de Literatuur. 'Doel is dat wat me bezighoudt zo goed en meeslepend mogelijk vertellen.'

Je zou de laatste tijd bijna vergeten dat De Winter schrijver is. Permanent druk met de goede zaak immers, de opstelling van Israël verdedigend, of de oorlog in Irak, in columns en essays en in elk tv-programma dat hem hebben wil. 'Omdat Leon pessimistisch is probeert hij te waarschuwen', zegt zijn eega Jessica Durlacher deze week in Vrij Nederland, 'maar de meeste mensen willen zijn boodschap niet horen.' Zelf voegt de schrijver daaraan toe: 'Ik doe de raarste dingen. Ik bel het NOS Journaal op als ik ook maar één verkeerde zin over Israël heb gehoord.'

In de Rotterdamse Doelen vergapen middelbare scholieren zich aan schrijvers die soms bijna sterren zijn. Connie Palmen deelt handtekeningen uit. En filmjournalist René Mioch leidt in de grote zaal een gesprek over boek en film. Daar zou het althans over gaan. Op de valreep heeft hij, als podiumverschaffer aan sterren, besloten zijn eigen stokpaardje te berijden: de schrijver als celebrity.

Daar weten zijn drie gasten - naast De Winter en Palmen ook Adriaan van Dis - wel raad mee. Van Dis schudt pasklare anekdoten uit zijn mouw. Als kind ving hij de aandacht door in de onderjurk van zijn moeder op te treden. 'Nog steeds denk ik dat ik toneelspeler zou moeten worden. Maar ik kan heel veel toneel kwijt in wat ik schrijf.' De Winter: 'Als ik aan een schrijver denk, denk ik in eerste instantie aan Mulisch - met pijp, heel autonoom, en alles wat hij zegt is goud.'

De schrijvers doen wat al te heilig over hun gebrek aan belangstelling voor de bijverschijnselen van de roem. Komt doordat Mioch de lat te hoog legt. Zijn voornaamste fascinaties: welk beeld wil je van jezelf uitdragen? Geniet je ervan dat je Bekende Nederlander bent? Wat doen jullie om in de aandacht te blijven? Wat is het nadeel van beroemd zijn? Palmen: 'Dat je gekken aantrekt.'

Van de weeromstuit relativeren zijn gesprekspartners hun status danig. De Winter looft de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard die zich nooit wilde laten interviewen. Palmen zegt dat ze dolblij is als ze weer eenzaam achter haar schrijftafel zit. Van Dis: 'Schrijven is een buitengewoon saai beroep. Zagen, schuren en verder geen gezeur - en als je uitgeschreven bent mag je misschien je mooie pak aan.' Volgt een dialoogje van de gespreksleider met Palmen. 'Ga jij vaak naar feestjes om in de aandacht te blijven?' 'Oh nee - ik ga naar feestjes omdat ik dat léuk vind.' 'Je hebt eens gezegd dat je als kind al beroemd wilde worden.' 'Heb ik dat gezegd?'

Zo schiet het niet op. Mioch tapt dan maar uit een ander vaatje, en vertelt over een beroemde scenarioschrijver die zo vol was van zijn eigen werk dat hij tranen in zijn ogen kreeg. 'Benatten', mompelt een huiverende Van Dis. Waarop Connie Palmen de slappe lach krijgt.

En Leon de Winter? René Mioch brengt dan toch maar even de oorlog ter sprake. Of een schrijver zich dient uit te spreken over de samenleving, is de vraag. 'Nee. Dat is een individuele keuze.' Als beroemdheid dan, misschien? 'Hooguit heb ik iets makkelijker toegang tot de media dan een loodgieter uit Almelo.' Kan hij de schrijver dan echt niet verleiden tot een statement over Bekende Nederlander-engagement, of roem, of - voor zijn part - het staatsieportret van hem en zijn eega in Vrij Nederland van deze week? De auteur van God's Gym houdt vol. 'De enige verantwoordelijkheid die een schrijver heeft, is zo goed mogelijk schrijven.' Van Dis, tegen de teleurgestelde presentator: 'Vervelend hè?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden