Maas en mensen brengt spektakel op de planken

Duizend jaar Nederlands theater. Als je bij zo'n mijlpaal verzekerd wilt zijn van verbale deining en explosieve bon mots huur je praatprofessor Herman Pleij in....

Zijn betoog over toneel in de Middeleeuwen moet, in het Amsterdamse Theaterinstituut, de opening van de expositie Speelruimte, 1000 jaar theater.NL kracht bijzetten. Fluitje van een cent. Pleij haalt er de Vlaamse boerenkermis bij, een schilderij van Pieter Balten uit de tweede helft van de zestiende eeuw. 'Hij daar staat niet zomaar te knuffelen met die dame - neen, de knuppel moet er meteen in!'

Die Pleij. Bakermat, kenniskanon, praatprogramma-lieveling. Imponeert met hapklare brokken en volzinnen die soms amper hout snijden, maar dat merkt geen mens, want zijn spervuur misleidt zelfs de goede verstaander. Ook vanavond ontbreekt de analyse, maar zijn voorbeelden spreken enorm tot de verbeelding. Pleij is voor elke kwestie van nationaal en minder nationaal belang te porren. Laatst zat hij nog met Marga van Praag in een rijdende trein, om uiteen te zetten hoe het in het verleden met normen en waarden gesteld was. Tijdens een feestrede voor de jubilerende Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA) zette hij driftig uiteen hoe tijdens copieuze diners drank- en eetgewoonten carnavaleske trekken kregen.

Nu zingt hij enthousiast - Martin Ros en Bart Chabot zijn er niks bij - de lof van middeleeuws toneelspektakel. Dat donderend geraas van vuurwerk! Die stank van zwavel! Die collectieve bezwering van een scheten latende duivel! Wat gaat het er nu dan dor aan toe, lijkt hij te willen zeggen. Even later zie ik in de expositieruimten geraffineerde kijkdozen die befaamde toneelvoorstellingen uit de afgelopen decennia tot leven wekken, met decorstukken en acteurs op luciferhoogte. Zelfs de musical Titanic is er bij. In mijn hoofd galmt Pleijs pleidooi voor de heropvoering van middeleeuws toneel. 'Waarom is Joop van den Ende niet te interesseren voor dit soort spektakel?'

Alex & Martine, cabaretduo dat in november 2000 glansrijk Cameretten won, ontbreekt op deze zorgvuldig samengestelde expositie. En ze zullen er ook nooit terechtkomen. Want Martine Sandifort is ziek, en haar depressie - want daarvan heeft ze last - zal weliswaar van voorbijgaande aard zijn, maar een hernieuwde samenwerking met theatermakker Alex Klaasen zit er niet in.

Alle voorstellingen tot en met mei zullen worden gecancelled. 'Dat is frustrerend', zegt Arjen Stuurman van Hummelinck Stuurman Producties, 'en zuur - in de eerste plaats voor Martine zelf. Op dit moment is onduidelijk wat ze met haar carrière wil. Ze moet eerst maar weer eens gelukkig worden.'

Een behoorlijke strop: het hilarische theaterdebuut Volgend jaar lach je d'r om kreeg vorig jaar jubelkritieken en de tournee raakte in no time uitverkocht. 'Ik heb hun programma nog niet eens kunnen opnemen voor televisie. Ook dát is erg.'

Arme onwetende fans die nog altijd de website van Alex & Martine volschrijven. 'Ik was in november naar jullie voorstelling en heb nog steeds dagelijks lachstuipen', meldt Tess. Alex Klaasen wil er in het openbaar liever niks over zeggen. Het is al lastig zat zo, geeft hij toe. Liever concentreert hij zich op nieuwe plannen: een Parade-voorstelling, samen met Carla Mulder, Raymonde de Kuyper en Raymund van Santen. En een nieuwe tv-reeks voor de VPRO met Arjan Ederveen, in de regie van Pieter Kramer. 'Over Martine weten we op dit moment nog weinig', zegt Stuurman, 'maar ik ben er, gezien haar grote talent, van overtuigd dat ook zíj zal terugkomen.'

'Lieve Martine', schrijft René op de website van Alex & Martine, 'ik weet niet wat je mankeert, en dat gaat ons ook helemaal niet aan, maar neem in ieder geval de tijd. Laat je niet opjagen. Pas goed op jezelf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden