'Maar, mijn beste doctor...'

Hoe Walter Rathenau, de zakenman-politicus, in Musils Der Mann ohne Eigenschaften belandde.

Walther Rathenau. Beeld .

Berlijn, 11 januari 1914

Dr. W. Rathenau: een prachtig Engels kostuum. Lichtgrijs met donkere, door kleine witte ogen omzoomde lengtestrepen. Behaaglijk warme stof en toch buitengewoon zacht. Fascinerend gewelfde borst en slanke taille.

Enigszins negroïde schedel. Fenicisch. Voorhoofd en voorste deel van het schedeldak vormen een bolsegment, vervolgens loopt de schedel - na een lichte daling, een soort deuk - naar achteren omhoog.

De lijn vanaf de onderkant van de kin tot aan het verste punt op het achterhoofd vormt onveranderlijk een hoek van bijna 45 graden, wat door een kleine puntbaard (die nauwelijks als baard werkt, eerder als kin) nog wordt versterkt. Kleine, fiere, gebogen neus. Naar buiten gekrulde lippen. Ik weet niet hoe Hannibal eruit heeft gezien, maar aan hem moest ik denken.

Man van de wereld

Hij zegt graag: 'Maar, mijn beste doctor...' en pakt zijn partner dan vriendschappelijk bij diens bovenarm. Hij is gewend een gesprek meteen naar zijn hand te zetten. Hij is dogmatisch en tegelijkertijd man van de wereld. Je maakt een tegenwerping. 'Vooruit: ik gun u deze vooronderstelling zonder meer, echter...'

Hij zegt (en hiermee had ik een voorbeeld voor mijn grote financier in de hotelscène): 'Met berekening bereikt u in het zakenleven helemaal niets.'

Robert Musil (1880-1942), Oostenrijkse schrijver en criticus. Uit Aus den Tagebücher, Uitgeverij Suhrkamp, 1963. Vertaler: Hans Driessen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden