Maandag, dag der waarheid voor oppositie

Pilip poseert met zijn verloofde voor een kanon op de citadel. Onder de oude stadswallen stroomt de Donau, en op de achtergrond ontvouwt zich het panorama van Belgrado....

Zaterdagmiddag studeert Pilip af aan de militaire academie van Belgrado, samen met honderden anderen. De staatstelevisie toont 's avonds uitgebreid beelden van de plechtigheid. President Slobodan Milosevic spreekt de manschappen toe. Het is zijn eerste openbare optreden sinds de verkiezingen van 24 september, waar Milosevic een gevoelige nederlaag leed tegen de kandidaat van de oppositie, Vojislav Kostunica. Die eist de overwinning in de eerste ronde op, en zijn aanhangers gaan massaal de straat op om die eis kracht bij te zetten.

Maar Milosevic claimt een tweede ronde, en de inhuldiging van de jonge officieren is voor hem een mooie start van de campagne die hem op 8 oktober alsnog de overwinning moet gaan bezorgen.

Milosevic maakt zich sterk tegen elke inmenging, en weigert elke bemiddeling tussen zijn partij en de oppositie. 'Als natie moeten wij vechten tegen druk en dreiging van buitenaf, met waarheid, eenheid, kennis, hard werken en creativiteit. Net als we zo succesvol hebben gedaan gedurende de NAVO-agressie, en het daarop volgende herstel van ons land.'

Het defilé van honderden marcherende jonge officieren langs de leider suggereert eens te meer dat het leger achter Milosevic staat. De president poseert: als bevelhebber zonder uniform, als vader die een kopje koffie drinkt met de jongens en hun ouder.

Maar dit is een nieuwe generatie officieren. Pilip spreekt vloeiend Engels, kent zijn internet en weet wat er in de wereld omgaat. Hij wil niet over politiek spreken. Hij wil liefst helemaal niet spreken. Vandaag is het feest.

De oppositie beweert vooral onder jonge officieren veel steun te hebben. 'Het leger staat achter ons', verzekeren sprekers op de demonstraties in Belgrado keer op keer. Maar de legertop weigert de vertegenwoordigers van de Democratische Oppositie van Servië zelfs maar te ontvangen. 'Het leger maakt geen deel uit van het politieke proces in Joegoslavië en heeft geen behoefte aan een gesprek met de oppositie', laat opperbevelhebber generaal Nebojsa Pavkovic DOS per brief weten.

Belgrado geniet van het weekeinde. De demonstratie van zaterdag trekt niet de honderdduizenden mensen die woensdag nog op de been kwamen, toen DOS op het Plein van de Republiek Kostunica tot winnaar en tot nieuwe president van Joegoslavië uitriep.

DOS heeft bij het Constitutionele Hof een klacht ingediend tegen de Federale Kiescommissie, die de resultaten vervalst zou hebben: volgens de officiële uitslag van de commissie heeft Kostunica 48,93 procent van de stemmen, wat een tweede kiesronde nodig maakt. Volgens DOS heeft Kostunica veel meer dan 50 procent gehaald. DOS heeft haar cijfers opgestuurd naar Griekenland en Rusland.

Maar 'de straat' zal de doorslag moeten geven. Maandag is de dag waarop de oppositie zal moeten laten zien wat zij waard is. Demonstraties, blokkades en stakingen moeten heel Servië lamleggen. Het land moet tot stilstand komen, en wel zo volledig dat zelfs Milosevic begrijpt dat zijn tijd gekomen is.

Het weekeinde ziet al de eerste acties: vierduizend mijnwerkers in Kolubara hebben sinds vrijdagavond het werk neergelegd. De elektriciteitscentrale in Obrenovac - die half Servië van stroom voorziet - zal daardoor binnen acht dagen zonder brandstof komen te zitten.

Duizenden mensen hebben de weg van Pirot naar Nis geblokkeerd. De toegangsweg naar de olieraffinaderij van Pancevo is met vrachtwagens afgesloten. Maandag zal de raffinaderij geheel worden lamgelegd. De spoorwegwerkers hebben aangekondigd aan de staking mee te doen.

Maar als er vandaag gaten vallen in de blokkade, als de staking niet volledig is, als maar half Servië plat gaat, of als de acties na twee dagen beginnen te verlopen, vreest iedereen dat er 8 oktober gewoon een tweede ronde komt. En omdat de oppositie vierkant weigert aan die tweede ronde mee te doen, zal Milosevic de enige kandidaat zijn en, alle protesten ten spijt, met een eenvoudige meerderheid opnieuw president van Joegoslavië worden.

Het alternatief zou zijn dat de oppositie alsnog bakzeil haalt en meedoet met een tweede ronde. 'Dat is ondenkbaar', zegt Vlada Tadic, van de studentenbeweging Otpor. 'Dan accepteren ze dat Milosevic een half miljoen stemmen heeft gestolen. En als ze dat accepteren, zal niets hem ervan weerhouden de volgende ronde anderhalf miljoen stemmen te stelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden