Maand lang zwelgen in de ronde god

Over alles rond het WK kan worden gepraat en geschreven, en dat gebeurt ook, maar vanaf vandaag is het woord hopelijk vooral aan de bal. 64 wedstrijden in het toernooi van de overtreffende trap.

Vandaag begint het WK voetbal in Brazilië, met de strijd tussen het gastland en Kroatië. Eindelijk. Zelfs voorpret kent zijn grenzen. Voetbal is in menig deel van de wereld aanbeden spel. God is rond, zeggen ze in Brazilië, om het verhevene van futebol te benadrukken. Diego Armando Maradona, de volgens velen beste voetballer aller tijden uit Argentinië, zegt het anders, ergens in de documentaire Amando a Maradona, als hij alle rottigheid rond het voetbal relativeert: 'De bal is altijd onschuldig.'


Ga maar na: wanbeleid van de FIFA. Geldzucht van spelers, zaakwaarnemers en clubs. Van het ene naar het andere land hoppende voetballers met meerdere paspoorten. Te dure, overbodige stadions in de Amazone en Noord-Brazilië, met slechte velden toe. Armoede, sociale ongelijkheid. Over alles is een verhandeling te houden of te schrijven, over alles wordt ook een verhandeling gehouden of geschreven, maar vanaf vandaag is het woord vooral aan de bal. Hopelijk.


Voor wie ervan houdt, is het heerlijk: 64 wedstrijden kijken hoe kunstig 22 spelers weten om te gaan met een bal. Zien hoe de trainer het verloop van het duel probeert te beïnvloeden, hoe sterk de scheidsrechter is in de arena van emoties.


Diego Maradona was niet alleen parttime filosoof, doch vooral een voetballende revolutionair die uiteindelijk werd vermorzeld tussen bonden, drugs, foute vrienden en oneigenlijke verwachtingen. Hij is gelauwerd met de WK-titel van 1986 en hij haatte de FIFA, die hem schorste vanwege dopinggebruik tijdens het WK van 1994. Maradona was verliefd geworden op de bal en die liefde was nooit verdwenen, ondanks alle strubbelingen op de terreinen van het leven waar de bal ontbrak.

Overtreffende trap

Het WK is tegenwoordig het toernooi van de overtreffende trap, met miljarden tv-kijkers, een maand lang zwelgen, van oneindige prognoses over de aanstaande wereldkampioen, van rellen en verrassingen die letterlijk de wereld overgaan. Het WK is bijna het enige evenement dat mensen met miljoenen tegelijk aan de buis weet te kluisteren.


Wie zal winnen op 13 juli, in de tempel van het genot, Maracanã? Brazilië toch zeker? Of slaat Messi toe om zich te kronen tot beste voetballer aller tijden? Winnen de Spanjaarden hun vierde toernooi op rij?


Is Nederland echt zo matig als we vooral in Nederland denken? Is de tijd van Afrika dan eindelijk gekomen, in het land waar velen afstammen van Afrikaanse slaven?


Wie serieus aan kansberekening wil doen, moet Brazilië laten winnen. Om de simpele reden dat Brazilië al vijf van de negentien toernooien heeft gewonnen en thuis speelt, op vertrouwde bodem. De Nederlandse bondscoach Louis van Gaal, de man die toeval pleegt uit te sluiten, noemde Brazilië en Argentinië onomwonden als topfavoriet, vooral omdat de landen uit Zuid-Amerika komen.

Eigen continent

Van Gaal kent zijn klassiekers. De erelijst geeft een duidelijk beeld, van de toernooien op het Zuid-Amerikaanse continent, te beginnen met Uruguay in 1930: Uruguay wint. Brazilië 1950: Uruguay. Chili 1962: Brazilië. Argentinië 1978: Argentinië.


Een Zuid-Amerikaans land wint dus op het eigen continent, met die ene plagerige aantekening voor de Brazilianen: uitgerekend zij wonnen niet bij hun thuisdebuut. Dat lag destijds overigens niet aan de bal. Die vertrok van de voet van Alcides Ghiggia en verdween langs het lichaam van doelman Barbosa in de korte hoek, tot schaamte van Barbosa en het Braziliaanse volk.


Maar de bal was onschuldig, ook toen. En nu? Langs het strand van Copacabana in Rio de Janeiro wandelen supporters van Duitsland, Ecuador, Colombia, Argentinië, Engeland, Kroatië. Ze zingen, ze drinken, ze kijken. Op het terras bestellen Gary Lineker en Alan Shearer de lunch, als commentatoren van de BBC. Mexicanen omhelzen Hugo Sanchez, de spits van weleer, de man van de radslag na een doelpunt. Hij draagt een keurig zwart pak met een wit overhemd.


Op de tribune van het trainingsveld van het Nederlands elftal bij Flamengo ontstaat een oploopje als Ruud van Nistelrooij zich meldt, commentator van ESPN. Van Nistelrooij stelt zijn collega's in een nieuw leven voor: Solari, net als hij oud-speler van Real, en Martinez, trainer van Everton. Velen verdringen zich rond de bal, de Brazuca, die vanaf vandaag rolt, vliegt en danst in de Braziliaanse stadions.


Als Oranje vertrekt voor de training, is het hotel aan Ipanema omzoomd met fans. Ze schreeuwen en zwaaien, ze willen een glimp opvangen van Van Persie of Sneijder. Zelfs Vorm en Blind zijn gewild, al weten sommigen nauwelijks wie ze zijn. Maar een WK-voetballer is en blijft een WK-voetballer, een potentiële held. Daar gaan ze, met de bus. Politie ervoor, politie erachter. Je hoort en ziet ze van verre komen, want de helikopter hangt boven de bus.


Voetbal, eens begonnen als louter spel, is een serieuze zaak geworden. Big business. Eigenlijk mag niets anders gaan dan vooraf gepland. Het spel is deels werk geworden. Toch gebeurt het om de haverklap, dat de werkelijkheid afwijkt van de prognose. Radamel Falcao doet niet mee bij Colombia door een blessure, Theo Walcott bij Engeland, Marco Reus bij Duitsland, Kevin Strootman en Rafael van der Vaart bij Nederland. Velen ontbreken, omdat ze niet zijn geplaatst, niet zijn geselecteerd of dus geblesseerd zijn: Zlatan Ibrahimovic, Franck Ribéry, Riccardo Montolivo, Christian Benteke, Gareth Bale, Robert Lewandowski.


Luis Suarez en Arturo Vidal zijn onlangs geopereerd. Hoe fit zullen ze zijn? Topvoetballers hebben al een zwaar seizoen afgewerkt. Het WK is een extraatje. Allemaal voelen ze zich vereerd dat ze mogen meedoen, maar eigenlijk zijn ze moe.


Zo zegt Arjen Robben, de mogelijke uitblinker van Nederland: 'Er zijn behoorlijk veel grote jongens niet aanwezig. Dat is zonde. Het is van levensbelang dat je goed voor je lijf zorgt en dat je daar zuinig mee omspringt.'


Maar soms gebeurt er gewoon een ongeluk, is daar pech of een brute tackle van een tegenstander. Ook hier geldt weer: de bal is onschuldig. En gelukkig blijven genoeg sterren over. Neymar, Messi, Ronaldo als grote drie. Daarna Özil, Balotelli, Modric en Rakitic, Hazard, Kompany, Thiago Silva, Iniesta, Diego Costa, Xavi, Vidal, Valdivia, Van Persie en Robben, Suarez, Cavani, Sturridge, Pirlo, Pogba, Touré, Aguëro, Dzeko en al die anderen.


Vanaf vandaag wordt het verlangen ingelost, met Brazilië - Kroatië als openingswedstrijd. Het spel kan beginnen. Wordt er aangevallen of vooral verdedigd? Welke groep blijkt de Poule des Doods? Die van Nederland, of toch die met Engeland, Uruguay en Italië? Of die met Duitsland, Portugal en Ghana?


Spoedig weten we meer. Maar een één ding onthouden: de bal is en blijft onschuldig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden