Opinie

Maakt Trump van Amerika een christelijke shariastaat?

Trump koos met Pence een christen-fundamentalist als running-mate, die qua enge opvattingen niet voor de geflopte Ted Cruz onderdoet.

Een muurschildering van de Litouwse kunstenaar Mindaugas Bonanu in Vilnius, de hoofdstad van Litouwen. De Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump (r) zoent met de Russische president Vladmir Poetin. Beeld epa

Zaterdag is met de fameuze Canal Parade in Amsterdam aan de jaarlijkse Europride een einde gekomen. De aftrap werd veertien dagen eerder gegeven met de wandeling op Roze Zaterdag van het Vondelpark naar de Dam.

Vooraan de stoet werden de vlaggen gedragen van die landen waar op homoseksualiteit de doodstraf staat - een kennis van mij droeg die van Mauretanië, een tweede die van Iran. Het zijn immers vooral islamitische landen waarin het met zowel de formele rechten als de publieke acceptatie van homo's het meest beroerd is gesteld. Daarbij moet wel bedacht worden dat de daar nu bestaande morele opvattingen over homoseksualiteit nog maar twee generaties terug ook gangbaar waren, en de daar nu courante juridische gevolgen ervan nog maar twee eeuwen terug eveneens.

Dit ter attentie van diegenen die iets te gretig het christelijke Avondland als lichtend baken tegenover het islamitische Morgenland tot ver in het verleden willen terugprojecteren. Pas met het terugdringen van kerk en geloof vanaf de late achttiende eeuw kwam er geleidelijk ruimte voor seksuele ruimdenkendheid. In klerikale kringen bleef homoseksualiteit echter ook lang nadat Napoleon de strafbaarheid had opgeheven 'de zonde waarvan men de naam niet noemt'.

Om van openbare manifestatie van die 'zonde' maar niet te spreken: veel van de rechtse praatjesmakers die nu zo gretig het homohuwelijk als westerse kernverworvenheid tegenover 'achterlijke' moslims in stelling brengen, zagen twee decennia geleden hiermee nog de ondergang van het Avondland naken.

Denk aan Gerry van der List, wiens enige memorabele Volkskrantcolumn uit al die jaren de Canal Parade van 1998 betrof, die vanwege een paar halfblote billen als orgie van zedenbederf gehekeld werd. Pas nadat hij ettelijke jaren later zelf de geneugten van het liefdesleven had ontdekt, volgde bij de intussen naar Elsevier uitgeweken scribent een Copernicaanse ommezwaai, en werd de homo ook voor dit rechtse blaadje voortaan een speerpunt van westerse identiteit.

Bij nogal wat anderen blijft de verdenking gerechtvaardigd dat hun pro-homo-standpunt vooral een instrumenteel karakter heeft, als handige stok om de islam mee te slaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor Wilders, die laatst nog een feestje van Trumps Republikeinen opsierde. Als het namelijk om concrete maatregelen ter bevordering van de emancipatie of ter bescherming tegen (al dan niet islamitische) potenrammers gaat, hebben we als homo's aan de PVV zelden iets.

Maar zelfs zover als Wilders - met de mond steun belijden, in de praktijk niet thuis geven - is binnen de 'joods-christelijke cultuur' nog niet iedereen. Ook als we van de door Trump (en Wilders) bewonderde Poetin afzien, die met juichende steun van de (toch ook zeer christelijke) orthodoxe kerk een hetze tegen homo's voert, blijft er nog heel wat verlicht zendingswerk te verrichten.

Hoezeer die vlaggen van Iran en Mauretanië vooraan in die optocht twee weken geleden terug dus ook terecht waren: enige westerse introspectie misstaat tegelijk zeker niet. Vaak is er slechts sprake van schijnacceptatie - en dat niet alleen op Goeree, waar nog recent de redactie van het lokale sufferdje diep door het stof moest, omdat zij, door een aldaar levend homostel te interviewen, de plaatselijke gereformeerde mores diep geschokt had.

Paus Franciscus neemt, aan het katholieke verleden gemeten, beslist opmerkelijke stappen - 28 juni kon De Volkskrant berichten, dat de Kerk van hem homo's voor hun langdurige uitsluiting vergiffenis zou moeten vragen.

Maar een en ander stuit wel op felle tegenstand in eigen gelederen. Een groot deel van het Europese episcopaat huldigt nog steeds het soort opvattingen als bisschop Jo Gijsen van Roermond in de jaren zeventig, die daarmee overigens de grote verdienste toekomt min of meer in persoon Roze Zaterdag gegenereerd te hebben. Aan de onbarmhartigheid van deze stijle 'zielzorger' is in de Openbare Bibliotheek van Amsterdam nu een kleine tentoonstelling gewijd.

In Polen vormde de oproep van de paus tot meer tolerantie een van de grootste stenen des aanstoots tijdens zijn recente bezoek aan dit oerkatholieke land, dat onder de huidige extreem-nationalistische regering zich de facto weer steeds meer de Poetiniaanse morele normen eigen maakt. Te openlijk pro-homo kan men overigens ook in Franciscus' eigen Vaticaan niet zijn, zoals de uit de kast gekomen, en prompt ontslagen, theoloog Krzysztof Charamsa in een interview 25 juli duidelijk maakte.

Orthodoxe protestanten en katholieken verschillen in hun bekrompenheid niet van orthodoxe joden. Israël wordt in Nederland nog door menigeen - Wilders vooraan - als een bolwerk van beschaving binnen de Arabische duisternis gezien. Dat blijkt geen belemmering om daar bij de strijdkrachten een opperrabbijn te benoemen, die - blijkens de NRC van 22 juli - vindt dat homo's met dwang 'genezen' moeten worden, en tijdens gevechten niet-joodse vrouwen door soldaten mogen worden verkracht.

Tot slot de VS, met Orlando in het achterhoofd. Niet alleen islamitische landen worstelden in hun veroordeling van deze terreuraanslag met het feit dat de slachtoffers homo waren. Ook een enkele Amerikaanse dominee zag als positief neveneffect dat er nu 49 perverselingen minder rondlopen.

Trump koos met Pence een christen-fundamentalist als running-mate, die qua enge opvattingen niet voor de geflopte Ted Cruz onderdoet. Om diens Evangelicals te paaien heeft Trump, zelf van elke morele opvatting vrij, geaccepteerd dat het Republikeinse partijprogram nu de bijbel als strikt richtsnoer voor overheidshandelen voorschrijft. En wat zo'n christelijke shariastaat voor homo's in Amerika zou betekenen, laat zich raden.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden