Maakt het voor je gezondheid uit op welke zij je slaapt?

Volwassenen slapen het liefst op hun zij, maar in een lichaam dat urenlang op de linker- of de rechterzij rust, zakken organen een beetje naar een kant. Kan dat kwaad en wat is voor de gezondheid de beste houding?

null Beeld null

Het onderzoek naar het effect van de slaaphouding richt zich vooral op twee organen: hart en maag. Wie gezond is, slaapt even lang op beide zijden en ondervindt daarvan geen hinder, maar patiënten met hartfalen kiezen automatisch voor rechts.

'Dat zou weleens een beschermend mechanisme kunnen zijn', concludeerden Amerikaanse cardiologen tien jaar geleden toen ze van patiënten het slaapgedrag hadden geobserveerd. De linkerzij ligt niet lekker, vernamen zij vaak van hun patiënten, maar waarom? Helemaal duidelijk is dat niet, maar het kan te maken hebben met de plek van het hart, iets links van het midden in de borstholte, zegt Rudolf de Boer, hoogleraar cardiologie in het Groningse UMCG.

Bij patiënten met hartfalen moet het hart steviger pompen, waardoor de spier groeit en het hart groter wordt. Doordat het hart iets meer links in de romp ligt, is die vergroting aan die kant meer voelbaar. 'Liggen patiënten dan ook nog op hun linkerzij, dan drukt hun hart zachtjes tegen de ribbenkast aan en dat is een onaangenaam gevoel. Het kan zijn dat ze dat merken in hun slaap en zich omdraaien. Op de rechterzij daarentegen zakt hun hart weg in het zachte weefsel.'

Extra werk

Toen de Amerikaanse cardiologen bij de patiënten echo's maakten, zagen ze bovendien dat in de linkerzijligging meer bloed vanuit de longen terug het hart in stroomt, bloed dat daarna het lichaam in moet worden gepompt. 'Voor een hart dat een beetje sleets is, betekent dat extra werk. Daar kunnen patiënten met hartfalen het benauwd van krijgen en ook dan draaien ze zich om.'

Patiënten met brandend maagzuur kunnen daarentegen beter de linkerzij kiezen. Dan komt het maagzuur minder snel omhoog. Dat heeft vermoedelijk met de anatomie van de maag te maken, zegt Margot van Herwaarden, maag-darm-leverarts in het Deventer ziekenhuis. Ze deed onderzoek bij proefpersonen die ze na een vette maaltijd vier uur lang op beide zijden liet liggen. Zo ontdekte ze dat bij de linkerzijligging de sluitspier tussen maag en slokdarm, het klepje dat open moet om maagzuur door te laten, beter functioneert. In de rechterzijligging gaat die sluitspier vaker spontaan open waardoor drie keer zo vaak maagzuur naar de slokdarm terugstroomt. 'Kennelijk liggen de maaltijd en de maagsappen dan op zo'n plek in de maag dat de ontspanning van de sluitspier wordt bevorderd.' Amerikaanse onderzoekers opperden in Archives of Internal Medicine een andere verklaring: op de linkerzijde blijft de hoeveelheid maagzuur onder een bepaald niveau en bereikt de opening van de slokdarm niet.

Voor het brein schijnt het niet uit te maken op welke zij je ligt, als je maar op een zij ligt. Onderzoek in het Journal of Neuroscience wijst uit dat bij een zijwaartse ligging de hersenen zich van meer schadelijke stoffen ontdoen dan bij een buik- of rugligging. Bij muizen dan.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden